آمریکا و تشکیل نیروی 30 هزار نفری در شمال سوریه

با این حال، پس از سرپیچی گروه تروریستی داعش از اهداف اولیه آن و تصرف مناطق وسیعی از عراق در ژوئن 2014، واشنگتن با تشکیل ائتلاف بین‌المللی به اصطلاح ضد داعش، عملیات نظامی متعددی را در عراق و سوریه صورت داد. این تلاش در دوره ریاست جمهوری دونالد ترامپ یعنی در سال 2017 به صورت همپیمانی با حزب کردی اتحاد دموکراتیک (پ‌ی‌د) و شاخه نظامی آن موسوم به یگان‌های مدافع خلق (ی‌پ‌گ) در دو سال اخیر تبلور یافته است.

پس از آغاز درگیری‌ها بین ارتش سوریه و گروه‌های مخالف، ارتش سوریه از بیشتر مناطق شمالی سوریه عقب‌نشینی کرد. پس از آن، نیروهای حزب اتحاد دموکراتیک کردستان در بیشتر این مناطق مستقر شدند و کنترل آنها را به دست گرفتند. در دوره ترامپ، واشنگتن سیاست حمایت همه‌جانبه از کردهای سوریه را به بهانه مبارزه با داعش در پیش گرفت و تاکنون حدود 4500 کامیون و تریلی تجهیزات نظامی و انواع تسلیحات را برای آنها ارسال کرده است.

پس از شکست داعش و از دست دادن مناطق تحت سیطره آنها، مساله مطرح شده این است که آمریکا قصد دارد چه سیاستی در سوریه در پیش بگیرد. آمریکا در استراتژی امنیت ملی 2017 بصراحت هدف خود را درباره سوریه پایان دادن به جنگ داخلی در این کشور اعلام کرده و در عین حال مدعی شده هدفش از باقی ماندن در سوریه، جلوگیری از شکل‌گیری دوباره داعش یا داعش دوم است.

در واقع، واشنگتن با اقدامات اخیرش بار دیگر به پررنگ کردن نقش خود در بحران سوریه پرداخته و به روس‌ها فهمانده نمی‌تواند نقش آن را در سوریه نادیده گیرد.دولت ترامپ اکنون در صدد است به بهانه جلوگیری از شکل‌گیری داعش با تشکیل یک نیروی کردی 30 هزارنفری و استقرار آنها در امتداد مرزهای سوریه با ترکیه و عراق، ضمن باقی ماندن در سوریه و تبدیل آن به محل جدیدی برای نیروها و پایگاه‌های نظامی خود، اهدافش را در این کشور تحقق ببخشد و با اهداف مد نظر محور ایران ـ روسیه ـ سوریه مقابله کند.

نیروهای جدید تحت فرماندهی حزب اتحاد دموکراتیک سوریه بوده و قرار است کمک‌های واشنگتن را دریافت کنند. این نیرو بر مرزهای سوریه با ترکیه، عراق و رودخانه فرات یعنی شمال شرق سوریه و مناطق تحت تصرف نیروهای کرد سوری متمرکز خواهد شد. یگان‌های مدافع خلق تحت حمایت مالی و نظامی آمریکا بوده و واشنگتن از آنها برای اشغال شهرهای شمال سوریه بویژه رقه استفاده کرد. این نیروی 30 هزار نفره گارد مرزی توسط پنتاگون و سیا آموزش دیده و ارتش شمالی نامیده شده و بخش اعظم آن را کردها و عمدتاً یگان مدافع خلق تشکیل خواهند داد. به گفته تحلیلگران غربی، حضور این نیروی مسلح می‌تواند آتش مخاصمه در منطقه را دوباره روشن کند و حتی موجب برخورد نظامی بین متحدان آمریکا در منطقه شود. هرچند این اقدام آمریکا واکنش شدید ترکیه را برانگیخته است. ترک‌ها مدت‌هاست از حمایت واشنگتن از حزب اتحاد دموکراتیک و شاخه نظامی آن که به گفته ترک‌ها ارتباط مستقیم با حزب کارگران کردستان ترکیه (پ‌ک‌ک) دارد عصبانی بوده و خواهان قطع این ارتباط هستند. از نگاه ترک‌ها، کردهای سوریه در پی تشکیل یک کانتون کردی شبیه اقلیم کردستان عراق در مناطق شمالی سوریه از قامشلی تا عفرین هستند که شکل‌گیری آن تهدیدات امنیتی بزرگی را متوجه استان‌های همجوار ترکیه و سوریه در این مناطق کرده و با توجه به امکان ارسال تسلیحات و تجهیزات نظامی از جانب کردهای سوریه برای پ‌ک‌ک، تهدیدات ناشی از عملیات نظامی این گروه تروریستی را دو چندان خواهد کرد.

ترکیه از آن هراس دارد که با توجه به ضعف دولت سوریه با توجه به درگیری‌های مستمر آن با گروه‌های تروریستی و حمایت‌های تسلیحاتی و مالی آمریکا از کردها، شاهد اقلیم کردی دیگر در مرزهای جنوبی خود شود. رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه با انتقاد از سیاست‌های نامتوازن آمریکا در خاورمیانه تأکید کرده است کسی نباید جرأت تأسیس یک دولت جدید در شمال سوریه داشته باشد. این اقدام آمریکا زمینه‌های افزایش تنش‌ها و درگیری‌ها در شمال سوریه بویژه میان نیروهای ارتش ترکیه و واحدهای مدافع خلق کرد را ایجاد خواهد کرد. تشکیل چنین نیرویی نشانگر آن است که آمریکا قصد دارد اثرگذاری بیشتری در تحولات سوریه داشته باشد و ضمن برهم زدن معادلات کنونی به دنبال حضور بلند مدت در سوریه است.

دکتر سید‌رضا میرطاهر

کارشناس مسائل بین‌الملل