چالش‌های انتخاباتی عراق

برگزاری انتخابات مردمی سالم شرط لازم برای استقرار «حاکمیت ملی» در عصر کنونی محسوب می‌شود. عراق پسا دیکتاتوری صدام شاهد برگزاری چندین انتخابات پارلمانی بوده که شاهد کمترین تنش و خشونت بوده است. به طور معمول برگزاری انتخابات در کشورهایی که در دوران گذار از دیکتاتوری به دموکراسی هستند شاهد خشونت و تخلفات بسیاری است که عراق در این رابطه با کمترین مشکل رو‌به‌رو شده است. این موارد در حالی است که ملت عراق در سال‌های اخیر با دو مشکل بزرگ مواجه شده بودند.

اول: پیدایش و تسلط گروه تکفیری ـ‌ تروریستی داعش در عراق بود که در مدت کوتاهی بخش‌های وسیعی از سرزمین این کشور را از جمله شهر بزرگ و راهبردی موصل را تحت اشغال خود در آورد و جنایت‌های بیشماری را به ویژه در حق غیرنظامیان مرتکب شد که حل این معضل و پاکسازی این گروه تروریستی از عراق با فتوای مراجع شیعه، تلاش و همراهی مردم، ارتش و نیروهای حشد الشعبی (بسیج مردمی)، محقق شد.

دوم: موضوع کردستان عراق که مقامات این منطقه مدتها بود که نفت کرکوک را استخراج و صادر می‌کردند بدون این‌که بهای آن را به خزانه دولت مرکزی واریز کنند و اقداماتی خلاف قانون اساسی مرتکب شدند که در راس آن «خودمختاری» بود. لازم به ذکر است که «خود مختاری» منطقه کردستان عراق با حمایت و فشار پیدا و پنهان برخی از قدرت‌ها و همچنین رژیم اسرائیل اعلام شد که با تدبیر مقامات سیاسی عراق از جمله نخست وزیر این کشور بطور مسالمت‌آمیز حل شد. این مورد نقش مهمی در حفظ انسجام، یکپارچگی سرزمینی و حاکمیت ملی عراق ایفا کرد.

با لحاظ موارد پیش گفته «عراق» آماده می‌شود که در می‌2018 (اردیبهشت 1397) دوره‌ای دیگر از انتخابات پارلمانی را برگزار کند. انتخاباتی که از اکنون گروه‌های سیاسی مختلف در تلاش برای تشکیل ائتلاف‌های متعدد برای کسب پیروزی می‌باشند. سه گرایش عمده شیعه، سنی و کردها در صحنه سیاسی عراق مطرح و فعال می‌باشند. هر کدام از این سه گرایش ائتلاف‌هایی را در درون خود تشکیل داده‌اند. لازمه فضای دموکراتیک، رقابت سالم در چارچوب‌های تعریف شده و قانونی می‌باشد و این موضوع در کشورهایی که سابقه طولانی در دموکراسی دارند مشهود است. فضای انتخاباتی در عراق هم شامل این‌گونه رقابت‌ها می‌باشد که طبیعت کار سیاسی است. از جمله موضوعاتی که در چند روز گذشته در عرصه رسانه‌ای مطرح است و گزارش ـ‌ تحلیل‌های متنوعی در رابطه با آن مطرح شده است، رقابت حیدر العبادی نخست‌وزیر کنونی و نوری المالکی نخست‌وزیر پیشین است. این‌گونه رقابت‌های اخلاقی و قاعده‌مند لازمه پختگی، تجربه‌اندوزی و نهادینه شدن فرآیندهای سیاسی است. انسجام، هویت و حاکمیت ملی از درون این روندهای سیاسی شکل می‌گیرد و قوام می‌یابد. به طور طبیعی این‌گونه رقابت‌ها در دوران پیش از انتخابات جریان دارد و پس از آن همه در جهت حمایت از منتخبان مردم فعالیت می‌کنند. لازم به ذکر است که عراق کنونی با مشکلات متعددی از جمله بازسازی زیرساخت‌ها، رو‌به‌روست که حل این مسائل با تلاش و همراهی همه گروه‌ها قابل دستیابی است.

دکتر غلامرضا کریمی

عضو هیات علمی دانشگاه خوارزمی