در جست‌وجوی هویت

رد پای رابطه با نئاندرتال‌ها در ژن‌های ساکنان امروزی آسیای غربی

تا اینجا می‌دانیم که اجداد انسان‌های امروزی، پیش از حرکت به دورترین نقاط آسیا و اروپا، از خاورمیانه گذشته‌اند. در همین منطقه بود که انسان خردمند به جفتگیری با گونه دیگری از انسان‌های اولیه موسوم به نئاندرتال پرداخت؛ این مساله را امروزه با مطالعه روی ژنوم نئاندرتال‌ها می‌توان متوجه شد. دانشمندان، آسیای غربی را محتمل‌ترین محل برای این برخورد گونه‌ای می‌دانند. بررسی تازه‌ای روی میراث این جفتگیری و با تمرکز بر آسیای غربی انجام شده است. نتایج این تحقیق، 21 مهر 96 در نشریه زیست‌شناسی و فرگشت ژنوم (Genome Biology and Evolution)، به تحلیل ویژگی‌های ژنتیک ساکنان امروز آسیای غربی و شناسایی بخش‌های دی‌ان‌اِی موروثی از سوی نئاندرتال‌ها می‌پردازد.

کد خبر: ۱۰۸۹۴۹۰

به گفته یکی از محققان در این بررسی: از حیث شهود تاریخی، این نقطه از زمین، قدمگاهی برای مردم اوراسیا بوده است. انسان‌ها پس از ترک آفریقا، اولین بار در اینجا ساکن شدند و به احتمال زیاد همین جا با نئاندرتال‌ها آشنا شدند. از منظر ژنتیک با منطقه جالب توجهی روبه‌رو هستیم.

در این تحقیق، روی آسیای غربی تمرکز شد و به عنوان بخشی از آن 16 ژنوم از افراد ترک‌تبار مورد آزمایش قرار گرفت. محققی دیگر و مولف اصلی این تحقیق می‌گوید: در این ژنوم‌ها، بیشترین آمیختگی‌های ژنی با نئاندرتال‌ها را در ژن‌های مربوط به متابولیسم و پاسخ‌های دستگاه ایمنی می‌بینیم؛ به طور کلی در کارکردهایی که به سلامت مرتبط هستند. به عنوان مثال، یکی از بخش‌های دی‌ان‌ای که از نئاندرتال‌ها نشأت گرفته، شامل یک گونه ژنتیک است که به بیماری سلیاک و گونه‌ای دیگر در سکانسی دیگر، به کاهش خطر ابتلا به مالاریا منجر می‌شود. در کل رابطه‌ای که اجداد ما ده‌ها هزار سال پیش با نئاندرتال‌ها برقرار کرده‌اند، حالا حالاها بر سلامت ما تاثیر خواهد گذاشت.

تمرکز دیگر این تحقیق، بر پی بردن به نقش نئاندرتال‌ها در جمعیت بشر در آسیای غربی بود. تصور این بوده که انسان مدرن اولین بار در این منطقه با نئاندرتال‌ها آمیزش داشته است، اما تحقیقات قبلی نشان داده که دی‌ان‌ای نئاندرتال‌ ساکنان امروزی این مناطق، نسبت به دیگر نقاط جهان، کمتر هم هست.

بررسی جدید، یافته‌های قبلی را تایید می‌کند. تیم تحقیقاتی به تحلیل داده‌های ژنوم ده‌ها ساکن آسیای غربی پرداختند و چنین مشاهده کردند که به طور متوسط (البته جز چند مورد استثنا) دی‌ان‌ای نئاندرتال این افراد از اروپاییان، خاور میانه‌ای‌ها و ساکنان آسیای شرقی کمتر است. این تفاوت می‌تواند به دلیل جایگاه خاص این منطقه در تاریخ بشر باشد. ده‌ها هزار سال پیش که انسان امروزی آفریقا را به مقصد اقصی نقاط دنیا ترک کرد، آسیای غربی به عنوان تنها مسیر زمینی به اوراسیا، برایش حکم یک قدمگاه را داشت. بر این اساس، احتمال می‌رود ساکنان امروزی اروپا و آسیای مرکزی و شرقی از نسل انسان‌هایی باشند که آسیای غربی را فقط یک ایستگاه در راه خود دانسته، مدتی آنجا بوده و با نئاندرتال‌ها هم‌آمیزی کرده و سپس رهسپار مقاصد دیگر شده‌اند.

در مقابل، اجداد آسیایی‌های غربی، این طور فکر نکرده و در آن منطقه ماندگار شده‌اند. البته بعید نیست اینها هم با نئاندرتال‌ها در ارتباط بوده‌اند، اما بر اثر دو فاکتور، تاثیر این رابطه تخفیف یافته است. فاکتور اول، هجوم دائم دی‌ان‌ای آفریقایی‌های باستانی بوده که دی‌ان‌ای نئاندرتال نداشته و به مدت هزاران سال و در طول توسعه جوامع انسانی در اروپا و آسیا، مدام از آن راه در تردد بوده‌اند. فاکتور دوم، جمعیتی از اوراسیایی‌های بدوی را مفروض می‌شود؛ جمعیتی از آسیایی‌های غربی که هیچ‌گاه با نئاندرتال‌ها آمیزش نکرده‌اند. در این بین یک چیز واضح است و آن این که یافته‌های جدید در عرصه ژنتیک، بسیاری از معادلات و فرضیات گذشته را به هم ریخته است و ظاهرا دست‌بردار هم نخواهد بود!