نگاه «پشت صحنه» به هنرهای نمایشی

این برنامه یک مستند گزارشی 10 دقیقه‌ای است که از سه کانال فارسی، عربی و انگلیسی شبکه‌ آی‌فیلم در ساعات مختلف روز و در فواصل برنامه‌ها روی آنتن می‌رود.

تهیه‌کننده و کارگردانی «پشت صحنه» را فرزام محبی برعهده دارد. به همین بهانه با او به گفت‌وگو نشستیم و از اهداف و روند ساخت این برنامه جویا شدیم.

هدف از ساخت برنامه «پشت صحنه» چه بوده است؟

در وهله اول، معرفی آثار نمایشی ایران در سطح بین‌المللی و درون کشور‌ و از آنجا که مخاطبان خارجی ما عموما ذهنیت خاصی از پشت صحنه آثار تولیدی کشورمان ندارند، خواستیم با تولید چنین برنامه‌ای اطلاع‌رسانی شود و ببینند با چه وسواس و ظرافتی آثار نمایشی در ایران ساخته و تولید می‌شود.

به نظرتان اصولا تولید چنین برنامه‌ای برای مخاطبان خارجی موضوعیت دارد؟

در تمام دنیا برنامه‌هایی با ساختار اینچنینی تولید می‌شود. لازم است پشت صحنه آثاری را که در داخل کشورمان تولید می‌شود برای مخاطبان داخلی و خارجی نشان دهیم تا از قدرت و توانمندی‌هایمان در صنعت سینما، تئاتر و تلویزیون آگاه شوند.

بیشتر چه آثار نمایشی برای تهیه پشت صحنه مدنظرتان است؟

معمولا فیلم‌ها و سریال‌هایی را که فاخر و جریان‌ساز باشند انتخاب و روی آنها کار می‌کنیم. در حوزه تئاتر هم به غیر از آثار فاخر سراغ کارهای تجربی می‌رویم تا از جوانان فعال و علاقه‌مند هم حمایت کرده باشیم.

تا به امروز چه بازخوردهایی از مخاطبان خود داشته‌اید؟

بازخوردهای خیلی خوبی دریافت کرده‌ایم بخصوص در بخش تئاتر، چرا که «پشت صحنه» یک حس خودمانی و صمیمیت با مخاطبان خود دارد و با زبانی ساده گفت‌وگو با بازیگران و کارگردانان را نشان می‌دهد. در عین حال خواستیم در صنعت سینما، تئاتر، تلویزیون و انیمیشن قدرت‌نمایی هم کرده باشیم و توانایی‌های کشورمان را در ساخت این آثار نشان دهیم.

کانال‌های ارتباطی بین شما و مخاطبان‌تان وجود دارد و از نظرات آنان بهره می‌گیرید؟

بله از طریق سایت شبکه‌ آی‌فیلم با مخاطبان خود ارتباط داریم. اما از آنجا که مخاطبان خارجی ما نمی‌دانند چه فیلم، سریال و تئاتری در کشور تولید و ساخته می‌شود در این مورد کمتر نظر می‌دهند. البته درخصوص برنامه‌هایی که در شبکه پخش می‌شود تقاضای پشت صحنه آنها را از ما دارند. از وقتی پشت صحنه تئاترهای ارزشی را کار کرده‌ایم بازخورد خوبی گرفته‌ایم تا جایی که خود کارگردانان برای همکاری با ما اعلام آمادگی می‌کنند؛ چرا که فرم و ساختار برنامه را دوست دارند و محتوای آن را می‌پسندند. به جرات می‌توانم بگویم «پشت صحنه» تنها برنامه‌ای است که در مجموعه صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران و شبکه‌های برون مرزی به این شکل به پشت صحنه رویدادهای فرهنگی می‌پردازد. کشور ما در حوزه انیمیشن هم خیلی رشد داشته است و باید کانال و راهی وجود داشته باشد که این رشد و توانایی به نمایش گذاشته شود.

برنامه شما چه ویژگی‌هایی دارد که آن را از برنامه‌های مشابه متمایز می‌کند؟

برنامه ما به هیچ عنوان مشابهی ندارد؛ اگر منظورتان «شما و سیما» است باید بگویم این برنامه یک مجله تصویری است که به سریال‌ها و مجموعه‌های تلویزیونی می‌پردازد و از لحاظ محتوا و فرم کاملا از برنامه ما متمایز است. برنامه «شما و سیما» فرمی قدیمی دارد، اما «پشت صحنه» برنامه‌ای 10 دقیقه‌ای است که ریتم در آن اهمیت دارد و از حوزه‌ای گسترده برخوردار است. فرم و ساختار برنامه به برنامه‌های خارجی مشابه نزدیک است که البته محتوای ایرانی ـ اسلامی را نیز در آن گنجانده‌ایم.

قصد ندارید در قسمت‌های بعدی برنامه بخش‌های جدیدی به آن اضافه کنید؟

می‌خواهیم در آینده دو بخش به برنامه افزوده شود، ولی چون نهایی نشده فعلا اعلام نمی‌کنیم. ما در برنامه نگاه تبلیغی به هنرهای ایرانی ـ اسلامی داریم.

برای پشت صحنه آثار تئاتری چطور؟

معمولا چند روز برای این کار زمان می‌گذاریم و مواقع تمرین و روز اجرای نمایش برای گرفتن پشت صحنه می‌رویم. البته تئاتری‌ها عموما از روحیه خاصی برخوردار هستند و نهایت همکاری را با ما دارند.

ساخت برنامه برای غیرفارسی‌زبانان سخت‌تر از فارسی‌زبانان نیست؟

ما در برنامه «پشت صحنه» در درجه اول مخاطبان بین‌المللی را درنظر می‌گیریم و تلاش داریم آثار نمایشی کشورمان را بخوبی و درست معرفی کنیم. به موازات آن مخاطبان داخلی هم مدنظرمان است.

پیش آمده که درخواست پخش فیلم‌هایی که پشت صحنه آن را ضبط کرده اید داشته باشید؟

بله خیلی زیاد. در تئاتر اما این موضوع صدق نمی‌کند، چرا که تلویزیون نمی‌تواند تئاتر را پخش کند مگر به صورت تله تئاتر. خاصیتی که «پشت صحنه» دارد این است که برنامه‌ای خودمانی و پویاست. مخاطبان ما عامه مردم هستند. سعی کرده‌ایم فرم و ساختار برنامه طوری باشد تا هم برای مادر خانه و هم جوان و هم کسی که متخصص سینماست قابل درک
باشد.

مخاطبان شما درخواست پشت صحنه سریال‌ها یا فیلم‌هایی را که در آی‌فیلم بازپخش شده‌اند، دارند؟

بله، اما مخاطبان ما می‌دانند که‌ آی‌فیلم از سال 89 راه‌اندازی شده، ولی باز می‌خواهند پشت صحنه سریال‌هایی مانند «مختارنامه» که قبل از تاسیس شبکه ساخته شده را پخش کنیم.

در حال حاضر فصل دوم برنامه پخش می‌شود. این فصل چه تفاوت‌هایی با فصل اول دارد؟

در فصل اول تهیه‌کنندگی و کارگردانی برعهده گروه دیگری بود. ما در سری جدید سعی کردیم برای پویایی بیشتر، نگاهی تخصصی‌تر به آثار نمایشی ایران داشته باشیم. ریتم برنامه را تند کردیم تا برای مخاطب جذاب باشد. گرافیک برنامه، کارگردانی، فرم و ساختارش هم کاملا متفاوت از فصل اول است.

کار سخت هماهنگی با گروه‌های برنامه‌ساز

یک‌سری مشکلات همیشه در ساخت برنامه وجود دارد که طبیعی است. «پشت صحنه» سخت‌ترین برنامه برای هماهنگی‌هاست، اما خدا را شکر با تمام سختی‌ها کار انجام شده و می‌شود. هماهنگی برنامه پشت صحنه فیلم‌ها و سریال‌ها از تئاترها و انیمیشن‌ها خیلی سخت‌تر و زمانبر است؛ چرا که هر روزی که بگذرد برای آنها هزینه تولید دارد و این که ما هم دوربینی در کنار دوربین‌های آنها گذاشته و هم با عوامل صحبت کنیم و هم مستند بگیریم، مقداری مشکل‌زا می‌شود، ولی اخیرا چون بازخورد برنامه را دیده اند خودشان از ما دعوت می‌کنند و هماهنگی‌های لازم توسط عوامل فیلم‌ها و سریال‌ها صورت می‌گیرد و عموما روزهایی را که لوکیشن مناسب و پربازیگر است انتخاب می‌کنند. در سریال‌های تاریخی چون محل ضبط فیلمبرداری در شهرهای دیگر یا شهرک سینمایی است هماهنگی‌ها مشکل‌تر می‌شود. خاطره جالبی که دارم از سریال «گیله وا» است که پلاتوی مجری سه ساعت زمان برد، زیرا بارندگی مانع ضبط برنامه می‌شد.

زهرا صلواتی