برترین فیلم دفاع مقدس به انتخاب اهالی سینما

روزنامه جام‌جم به بهانه هفته دفاع مقدس و در طول روزهای پیش رو، سراغ صد نفر از اهالی سینما خواهد رفت تا آنها بهترین انتخاب‌های خود از سینمای دفاع مقدس را با ما درمیان بگذارند تا از این منظر بهترین فیلم و بهترین کارگردان سینمای دفاع مقدس در فراخوانی گسترده و توسط خود اهالی سینما که بهتر از هر کسی جنس و ادبیات آن را می‌شناسند، انتخاب شود. انتخاب اول، به شیوه مرسوم امتیازدهی و رای‌گیری‌های سینمایی، سه امتیاز، انتخاب دوم دو امتیاز و انتخاب سوم یک امتیاز خواهد داشت.

روزگذشته در این صفحه نظرات آقایان و خانم‌ها ستاره اسکندری، انسیه شاه‌حسینی، امیر اسفندیاری، غلامرضا فرجی، سیدرضا اورنگ، محمدحسین فرحبخش، بهرام عظیمی، جواد نوروز بیگی، سیداحمد میرعلایی، و مازیار رضاخانی را منتشر کردیم و امروز نیز جمعی دیگر از اهالی سینما بهترین فیلم‌ها را از دیدگاه خود انتخاب و معرفی نموده‌اند.

امیرحسین صدیق، بازیگر

به نظرم بهترین فیلم حوزه دفاع مقدس «ایستاده در غبار» است و بهترین کارگردان این حوزه مرحوم رسول ملاقلی‌پور.

«ایستاده در غبار» روایت ساده‌ای بود از جنگ، به دور از هرگونه شعارزدگی و بدون قهرمان پروری و به نوعی با شیوه‌ای مستندگونه حرفی که می‌خواست بزند را تمام و کمال به مخاطب می‌رساند. رسول ملاقلی‌پور هم نگاه واقعگرایانه‌ای به جنگ داشت و به جنگ تنها به چشم شعارهای حق بر باطل و... نگاه نمی‌کرد. او واقعیت جنگ را با تمام خشونت‌ها و بدی‌هایی که داشت در فیلم‌هایش به تصویر می‌کشید و از آنجا که خودش بچه جنگ و آن حال و هوا بود از دور به این حوزه نگاه نمی‌کرد و نگاه درستی و ملموسی به آن داشت.

سعید سهیلی، کارگردان

فیلم‌های زیادی در مورد سینمای دفاع مقدس ساخته شده و ممکن است افراد مختلف نظرهای متفاوتی داشته باشند. اما برای بنده در بین تمام فیلم‌ها و کارگردان‌های دفاع مقدس «اشک سرما» و رسول ملاقلی‌پور حرف اول را می‌زند.

مهرداد غفارزاده،‌کارگردان

«از کرخه تا راین» ماندگارترین فیلم دفاع مقدس است که در ذهنم مانده. چون در بحبوحه جنگ و تلاطم آن دوران ساخته شد و موضوعش فرامنطقه‌ای و جغرافیای کشور خودمان است. جنگ در این فیلم حالت بین‌المللی پیدا کرده بود و به سرنوشت قربانیان بمب‌های شیمیایی اشاره کرده بود که ما هنوز که هنوز است، درگیر آن هستیم. این فیلم هم در دوران خودش تاثیرگذار بود و هم در طول زمان تا به امروز. کارگردان خوب حوزه دفاع مقدس هم زیاد داشتیم. رسول ملاقلی‌پور، ابراهیم حاتمی‌کیا، احمدرضا درویش، عبدالحسن برزیده و... همگی خوب بودند و برای سینمای دفاع مقدس زحمت زیادی کشیدند، اما در بین اینها اولویت اولم با ابراهیم حاتمی‌کیاست و بعد رسول ملاقلی‌پور. ابراهیم حاتمی‌کیا توجه خاص، ویژه و متفاوتی به مقوله جنگ داشت و هنوز که هنوز است تاثیرات جنگ را در فیلم‌هایش می‌بینیم. حاتمی‌کیا همچنان وفادار به 8 سال دفاع مقدس است و این نشان دهنده آن است که احساسات و تعلق خاطرش به جنگ مقطعی و مختص به آن ایام نبود و کاملا درونی است.

حسین ایری . فیلمنامه‌نویس و تهیه‌کننده سینما

انتخاب‌های اصلی من از میان آثار کمال تبریزی است. به نظر من «لیلی با من است» و «گاهی به آسمان نگاه کن» هر دو به کارگردانی کمال تبریزی بهترین‌های سینمای دفاع مقدس هستند. سومین فیلم برگزیده از دیدگاه من «هیوا» اثر زنده‌یاد ملاقلی‌پور است.

رضا سبحانی. کارگردان

از نگاه بنده فیلم متفاوت «باشو غریبه کوچک» به کارگردانی بهرام بیضایی از آثار برتر سینمای دفاع مقدس است. فیلم‌های برگزیده دیگر سینمای دفاع مقدس از نگاه من یکی فیلم آبادانی‌ها به کارگردانی کیانوش عیاری است و دیگری فیلم «اتوبوس شب» کیومرث پوراحمد. این آثار قابل توجه و متفاوت هستند.

نیوشا ضیغمی، بازیگر

به نظرم ابراهیم حاتمی‌کیا و بعد از آن کمال تبریزی فیلم‌های درخشان و ماندگاری در حوزه دفاع مقدس ساختند. کلا فیلم‌های حاتمی‌کیا را دوست دارم، اما از همه بیشتر «از کرخه تا راین». این فیلم در زمان خودش بسیار تاثیرگذار بود و اساسا نگاهی متفاوت به سینمای دفاع مقدس داشت.

شاهد احمدلو ،کارگردان و بازیگر

بی‌شک بهترین فیلم دفاع مقدس «باشو غریبه‌ کوچک» است. به این خاطر که به شکلی کاملا غیرمستقیم و با نگاهی ملی‌گرایانه به عواقب جنگ و مشکلات انسانی در یک سرزمین جنگ‌زده می‌پرداخت و صلح را ستایش می‌کرد.

بهترین کارگردان این عرصه هم به نظرم مرحوم رسول ملاقلی پور است که عاشقانه، صادقانه و با تمام وجودش در مورد دفاع مقدس فیلم می‌ساخت.

محمد قاصداشرفی، رئیس انجمن سینماداران

ابراهیم حاتمی‌کیا بهترین کارگردان حوزه دفاع مقدس است. چون مجموعه آثارش نشان می‌دهد علاقه، احساس و دین خاصی به اتفاقات آن دوران دارد.

بهترین فیلم هم «آژانس شیشه‌ای» و بعد «از کرخه تا راین». «آژانس شیشه‌ای» در زمان خودش فروش خوبی داشت و استانداردهای سینمایی را تمام و کمال رعایت کرده بود.

محمد احمدی، کارگردان و تهیه کننده

فیلم‌های «هور در آتش» و «دیده‌بان» را خیلی دوست داشتم و از کارگردان‌ها هم به نظرم عزیزالله حمیدنژاد، ابراهیم حاتمی‌کیا و رسول ملاقلی‌پور در ساخت فیلم‌های دفاع مقدسی همیشه پیشقدم بودند.

«هور در آتش» که به نظرم از هر لحاظ یک فیلم خوش ساخت و عالی بود و در «دیده‌بان» هم روحیه فداکارانه یک رزمنده را به خوبی می‌بینیم که چگونه خودش را برای نجات جان عده‌ای از همنوعانش فدا می‌کند. من این فیلم را چند بار دیدم و هر بار هم از آن تاثیر گرفتم.

روح‌الله سهرابی ، کارگردان و قائم مقام انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس

فیلم «بلمی به سوی ساحل» و مرحوم رسول ملاقلی‌پور به نظرم بهترین‌های این حوزه هستند.

«بلمی به سوی ساحل» به اصل جنگ و دفاع خیلی وفادار است و در دام فضای روشنفکری و به‌روز کردن مسائلی که باعث خدشه‌دار کردن ارزش‌ها می‌شود، نیفتاده. در این فیلم علاوه بر این‌که قصه به خوبی روایت می‌شود، بازیگران هم با باورپذیری کامل در نقش‌هایشان حضور دارند. البته شاید خیلی از فیلم‌ها باشند که به لحاظ تکنیکی و فنی جلوتر از «بلمی به سوی ساحل» باشند، اما من حس نوستالژیک زیادی به این فیلم دارم و به نظرم رسول ملاقلی‌پور خودش هم باور زیادی به این فیلم داشت که آن را انقدر خوب به تصویر کشید.

نباید فراموش کرد که «بلمی به سوی ساحل» بعد از خودش جریانی را بوجود آورد و نوعی از نگاه را به فضای آثار دفاع مقدس تزریق کرد.

آقای ملاقلی‌پور هم فیلمسازی غریزی و دلی بود و بنابراین خروجی آثارش هم به دل می‌نشست. او صمیمی و کاربردی با مخاطب ارتباط برقرار می‌کرد و همواره صدایی معترض‌گونه داشت. ملاقلی‌پور شدیدا به اصل ارزش‌ها و باورها اعتقاد داشت و به همین خاطر در آثارش علاوه بر عصیان، یکرنگی و زلالی خاصی دیده می‌شود.

هادی داداشی، دبیر گروه سینمایی بانی فیلم

بهترین فیلم به گمان من سفر به چزابه و بهترین کارگردان رسول ملاقلی‌پور است. «سفر به چذابه» را با توجه به مقطع ساختش در شرایطی که نگاه رئالیستی به مقوله دفاع مقدس طی یک دهه پیش از آن، سرلوحه جریان فیلمسازی در سینمای ایران بود، باید سوررئالیستی‌ترین نمونه در این ژانر تلقی کرد. مرحوم ملاقلی‌پور در تلفیق جادویی و کمتر دیده شده، خیال‌آمیزی لطیف و منحصر به فردی با خشونت ذاتی و واقعیت جنگ، چنان استادانه فضاسازی کرده که این الگوی همچنان تکرارنشده، شبیه به تجربه سفری ذهنی برای تماشاگر باقی می‌ماند. نتیجه‌ای که بعدها در فیلم‌های خود این کارگردان هم بازآفرینی نشد تا همانطور که خودش در جایی گفته،«شخصی‌ترین فیلم زندگی‌اش» شناخته شود.

ملاقلی‌پور تنها کارگردان سینمای دفاع مقدس بود که واقعه جنگ هشت ساله در فیلمسازی‌اش صرفا یک دغدغه عاشقانه و دلی بود و شاید گاه به همین خاطر تکنیک برخاسته از تجربه گرایی‌اش را فدای محتوا میکرد. با این حال در همین موارد محدود هم شعارزدگی یکی دو فیلمش آزاردهنده و تبلیغاتی تلقی نمی‌شد. همان طور که در فیلم‌های غیرجنگی مثل خسوف یا پناهنده نیز این دغدغه‌مندی‌اش و در پس‌زمینه قرار دادن تاثیرات و تبعات جنگ را می‌شد بخوبی حس کرد. سفر به چذابه پس از حدود 24سال از زمان تولیدش به دلیل همین نگاه بکر، رویاپردازانه و احساسات گرایانه ملاقلی‌پور در مواجهه با تلخی واقعیات -که شاخصه‌های مهم در فیلمسازی میدانمشان-، به نظرم بهترین و خاطره‌انگیزترین فیلم حوزه دفاع مقدس است.

فخرالدین صدیق‌شریف ، بازیگر

از بین آثار دفاع مقدس بیشتر از همه با سریال «خاک سرخ» ارتباط برقرار کردم و در این حوزه ابراهیم حاتمی‌کیا بی‌نظیر بوده و عالی کار کرده.

فضای سریال «خاک سرخ» کاملا به حال و هوای روزهای جنگ نزدیک بود و با دیدنش یاد آن روزها می‌افتادم. به هر صورت حاتمی‌کیا را بهترین فیلمساز دفاع مقدس می‌دانم چه در آثار تلویزیونی و چه در آثار سینمایی.

عباس نادری. فیلمنامه‌نویس و دبیر شورای پروانه ساخت سازمان سینمایی

بهترین فیلم از نگاه من باید از آثار ابراهیم حتمی‌کیا انتخاب شود. انتخاب من از آثار او به ترتیب «دیده‌بان» و «مهاجر» است. پس از این دو اثر، انتخاب‌های دیگر من سفر به چزابه (رسول ملاقلی پور)،کیمیا (احمدرضادرویش)، اخراجی‌ها - 1 (مسعود ده‌نمکی) و روز سوم (محمدحسین لطیفی) است. بهترین کارگردان سینمای دفاع مقدس از نگاه من به ترتیب ابراهیم حاتمی‌کیا، رسول ملاقلی‌پور و احمدرضا درویش است.

محمد جعفری. مستندساز و منتقد سینمایی

بهترین فیلم و بهترین کارگردان سینمای دفاع مقدس از نظر من فیلم ماندگار «نجات‌یافتگان» و زنده‌یاد رسول ملاقلی‌پور است. پس از این فیلم باید از فیلم آژانس شیشه‌ای به کارگردانی حاتمی‌کیا و فیلم سفر به چزابه رسول ملاقلی‌پور است.