راز دخالت بریتانیا در مشروطه

استعمار بریتانیا چه دخالتی در انقلاب مشروطیت داشته و اگر از آن حمایت کرده چه مقصود و غرضی داشته است؛

کد خبر: ۱۰۴۲۵۱

دیگر اینکه اگر بریتانیااز نهضت مشروطه خواهی حمایت کرده آیا از بعضی اشخاص مشروطه خواه به عنوان عوامل خود حمایت کرده است یا قصد برهم زدن اساس سلطنت مطلقه قاجاریه و برقراری نظام دموکراسی داشته است؛
در اینکه بریتانیا دخالت موثر وحتی آشکار در نهضت مشروطه داشته است تردید نیست ، اما نتیجه ای که مورخان از مطالعه اسناد و مدارک دخالت انگلیس می گیرند متفاوت است ، مورخ اگر به مشروطه و دموکراسی جدید معتقد باشد ممکن است بگوید که انگلستان صرفا از جهت رقابت با روسیه به مشروطه خواهان کمک کرده و چه بسا که قصد منحرف کردن آن را نیز داشته است. اما مورخی که تحقق لیبرالیسم را کمال مطلوب سیاست نمی داند و در آن به عنوان یک ایدئولوژی غربی می نگرد، این مداخله را یک امر عادی و طبیعی تلقی می کند ؛ که در این صورت باید به یک پرسش نسبتا دشوار جواب بدهد و آن پرسش این است که آیا انگلستان حقیقتا مایل بوده است که در ایران نظام مشروطه برقرار شود؛ مخاطب به این پرسش جواب منفی نمی تواند بدهد، زیرا قبلا دخالت بریتانیا را اثبات کرده است.
جواب مثبت او هم بی اشکال نیست زیرا اولا اولیائ دولت استعماری ، مردم ایران را لایق دموکراسی نمی دانسته اند، وانگهی اگر کشوری مثل ایران ، جدا در طریق لیبرالیسم می افتادترس این بود[که]هم چون ژاپن کم کم موی دماغ استعمار شود و در راه رقابت با کشورهای غربی بیفتد.
درست این است که بگوییم بریتانیا می خواسته است مردم کشورهایی مثل ایران صرفا آن اندازه در طریق تجدد بیفتند که ماده مناسبی برای اعمال قدرت سیاسی و سوداگریهای استعماری بشوند و پیداست که اگر طوایف و گروههایی از مردم با آداب و رسوم غرب خو نمی گرفتند، استیلای غرب محدود به استیلای نظامی می شد و حال آنکه تجاوز و استیلای دوره جدید، تجاوز به همه چیز است و استعمار از هیچ چیز نمی گذرد وحتی فکر و فرهنگ و ادب وتاریخ اقوام را ماده تصرف خود قرار می دهد.