اسهال کودکان، بیماری فصل گرما

تقریبا اسهال در تمام سال دیده می‌شود ولی در فصل بهار و تابستان شایع تر است، چرا که هوا گرم می‌شود و بچه‌ها از مدرسه فارغ می‌شوند و ارتباطشان با محیط‌ها و افراد مختلف افزایش پیدا می‌کند.

میزان مرگ سالانه کودکان بر اثر اسهال در دنیا حدود 700 هزار کودک است که آمار بسیار بالایی است. به‌طور کلی، اسهال دومین علت مرگ و میر کودکان است. توجه داشته باشید، تشخیص زودهنگام منجر به کنترل بهتر این بیماری می‌شود، بخصوص مصرف نوشیدنی‌ها، آب رسانی به بدن و تغذیه شیرخواران در دو سال اول زندگی باعث می‌شود، مقاومت بچه‌ها در مقابل اسهال بیشتر باشد.

اخیرا واکسیناسیونی علیه شایع‌ترین نوع ویروسی اسهال یعنی روتا ویروس انجام می‌شود که بشدت مرگ و میر و اسهال را کاهش داده است .

چرا کودکان به اسهال مبتلا می‌شوند ؟

اسهال عفونی یا غیرعفونی است‌. اسهال غیرعفونی معمولا اسهال حاد ایجاد نمی‌کند، بلکه اسهال پایدار یا اسهال مزمن ایجاد می‌کند و می‌تواند مربوط به دستگاه ایمنی باشد که در بیماری‌هایی مثل بیماری‌های التهابی روده و کولیت ناشی از آلرژی در نوزادان دیده می‌شود .

سم‌ها و توکسین‌هایی مثل جیوه، آرسنیک و سرب که الان در شهرهای آلوده زیاد است و نیز مس و فلزات سنگین می‌توانند اسهال ایجاد کنند‌. حشره‌کش هم می‌تواند این وضعیت را ایجاد کند. اختلالات عملکردی روده (سندرم روده تحریک‌پذیر‌) نیز اسهال مزمن ایجاد می‌کند .

اسهال حاد چطور ایجاد می‌شود؟

اسهال حاد معمولا به دلایل عفونی یعنی از طریق میکروب، ویروس، انگل یا قارچ بروز می‌کند‌. علل ویروسی اسهال بسیار شایع است‌. تقریبا بیش از دو سوم موارد اسهال را علل ویروسی تشکیل می‌دهد و در تمام فصول سال نیز شایع است‌. این نوع اسهال‌ها می‌توانند باعث کم‌آبی شدید در اطفال بشوند و در فصل زمستان هم ممکن است باعث ایجاد اسهال شوند .

روتا ویروس (عامل شایع اسهال ویروسی) مثل میکروب‌ها به سلول‌های روده حمله می‌کند و باعث نه تنها ایجاد اسهال شود، بلکه بعد از درمان بیماری‌های ویروسی نیز عوارضی در بیمار باقی می‌گذارد که ممکن است گاه اسهال بیش از دو هفته طول بکشد. این ویروس به سلول‌ها و آنزیم‌هایی که هضم‌کننده لاکتوز است، حمله می‌کند و کودک بعد از بهبود، شروع به مصرف لبنیات می‌کند و دوباره دچار اسهال می‌شود. این نوع ویروس می‌تواند عوارضی مثل افزایش قندخون، کم آبی بسیار شدید و درگیری بقیه اندام‌های بدن را ایجاد کند. به همین دلیل، برای تشخیص این نوع ویروس در کشورهای پیشرفته از روش جدیدی استفاده می‌شود، به این ترتیب که یک کیت آزمایشگاهی را در مدفوع می‌گذارند و در عرض یک ساعت، این ویروس را تشخیص می‌دهند .

دکتر فرهاد ابوالحسن چوبدار

فوق‌تخصص نوزادان