حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
راهبرد جدید ایالات متحده در قبال پرونده هسته ای ایران
چندی پیش وزیر خارجه امریکا تمایل مشروط کشورش را از طریق سفارت سوئیس و نمایندگی ایران در سازمان ملل برای مذاکرات مستقیم هسته ای با جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد و در قبال آن خواستار پذیرش بسته تشویقی پیشنهادی اروپا و تعلیق کامل فعالیت های هسته ای جمهوری اسلامی ایران در هر دو بعد تحقیقاتی و صنعتی و توقف ساخت رآکتور آب سنگین اراک شد.
به طور خلاصه مهمترین اهداف امریکا از تغییر تاکتیکی سیاست هسته ای اش نسبت به ایران عبارتند از:
1- همراه کردن روسیه ، چین و بعضی کشورهای اتحادیه اروپایی برای انجام اقدامات بازدارنده علیه ایران براساس مواد 41 و 42 فصل هفتم منشور سازمان ملل . راهبرد ایالات متحده منزوی کردن ایران با استفاده از «دیپلماسی گام به گام» است ولی در همراه کردن دیگر کشورها با چالشهایی روبه روست که مهمترین آن عبارتند از:
الف ) حفظ امنیت عرضه انرژی : یکی از عوامل توسعه پایدار و رشد اقتصادی چین و کشورهای اروپایی حفظ امنیت عرضه انرژی است ، بخصوص پس از اختلافات روسیه با اکراین در زمینه فروش گاز و یا تهدید ولادیمیر پوتین مبنی بر این که روسیه براحتی می تواند عرضه انرژی خود را از اروپا به آسیا تغییر جهت دهد و با توجه به این که ایران دومین ذخایر اثبات شده گاز جهان را پس از روسیه دارد و حدود یک پنجم نفت جهان نیز از تنگه هرمز می گذرد، هرگونه تحریم و یا تهدید نظامی این کشور می تواند یک بحران انرژی در نظام اقتصادی جهان به وجود آورد.
ب ) قراردادهای مهم ایران در زمینه تسلیحات ، تجارت و انرژی با روسیه ، چین و برخی کشورهای اتحادیه اروپایی.
ج ) احتمال کاهش سطح همکاری های ایران با آژانس بین المللی انرژی اتمی در چارچوب ان.پی.تی در صورت اتخاذ هرگونه اقدام بازدارنده در شورای امنیت.
2- کاهش فشار افکار عمومی داخلی ، منطقه ای و جهانی در برابر سیاست های جنگ طلبانه و یکجانبه گرایانه نومحافظه کاران دولت بوش.
3- آزمودن سیاست «چماق و هویج» در قبال ایران.
4- کاهش چالش ها و رسوایی های روزافزون اشغالگران امریکایی در عراق.
5- بررسی و تحلیل دقیق موسسات پژوهشی وابسته به نومحافظه کاران از چگونگی و دامنه واکنش جامعه و حاکمیت ایران در قبال موضوع مذاکره با امریکا برای برنامه ریزی آینده . امریکا همسو با این تغییر تاکتیک تلاش می کند با سیاست «فشار از بیرون ، تغییر از درون» و تحریک قومیت ها و گروههای صنفی و سرمایه گذاری روی قدرت ، نرم یک دیپلماسی چندجانبه گرایانه را اتخاذ کند به عبارت دیگر آنان با جلب توجه دادن منابع مادی و معنوی کشور به سمت موضوع هسته ای ، تلاش می کنند توانمندی و توجه به امنیت ملی کاهش یابد تا زمینه های فعالیت ستون پنجم و عوامل خارجی برای عملیاتی کردن توطئه های دشمنان مهیا شود.
ملاحظات ایران در بومی کردن دانش هسته ای :
1- با توجه به جایگاه انرژی های نو و اصل «توسعه و تحقیق» در سند چشم انداز توسعه 20 ساله و نقش آن در توسعه پایدار هرگونه عقب نشینی از دانش هسته ای بومی می تواند آسیب جدی به خودباوری و استقلال نخبگان ملی کشور وارد کند.
2- طبق نظریه دومینو هرگونه عقب نشینی از دانش هسته ای بومی بر اساس سیاست «چماق و هویج» این شائبه را در میان کشورهای غربی بویژه امریکا به وجود خواهد آورد که ایران با افزایش فشارهای سیاسی و تهدید به تحریم حاضر به امتیازدهی در حوزه های دیگر نیز است . پذیرش طرح اروپا بدون لحاظ کردن سقف غنی سازی در داخل کشور هر چند ممکن است در کوتاه مدت بحران را کاهش دهد ولی در بلندمدت برای امنیت ملی کشور مخاطره آمیز خواهد بود.
3- سازمان های بین المللی تا حدود زیادی تحت نفوذ قدرتهای بزرگ هستند ؛ برای مثال علی رغم همکاری های ایران با آژانس بین المللی انرژی اتمی و حدود 1800 نفر روز بازرسی از تاسیسات هسته ای و نظامی و تاکید مدیرکل آژانس بر عدم انحراف فعالیت های هسته ای ایران ، پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت فرستاده شد.
4- اجلاس 1+5 در 30 ژانویه 2006 و تصمیمی که به اتفاق آرا برای الزام به ارسال گزارش پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت گرفته شد و تاخیر افتتاح نیروگاه اتمی بوشهر به بهانه های مختلف ، بیانگر این است که ایران نباید در مذاکرات دیپلماتیک خود فقط روی دو کشور چین و روسیه حساب کند.
مصطفی دلاورپور
گفت و گو
