دکتر پاتاک، پیشرو در نهضت اصلاحات اجتماعی و بشردوستانه بوده و هدف او از راهاندازی این موزه،حفاظت از محیطزیست و نگهداری منابع طبیعی است. موزه بینالمللی توالت سولاب کلکسیونی کمیاب از عکسهای واقعی و نمونههای توالت و سیر تحول ساخت توالت از 2500 سال قبل از میلاد تا به امروز است. این موزه رتبه سوم در بین 10 موزه خارقالعاده جهان را به خود اختصاص داده و نمونههای موجود در موزه از صد کشور جمعآوری شده است.
گردش در موزه خارقالعاده!
برای شروع گردش درموزه،عکسی از شهر تاریخی مربوط به نژاد هاراپا به نمایش گذاشته شده که حدود 2500 سال قبل از میلاد در بخشی از ایالت پنجاب زندگی میکردند. در این عکس اولین و ابتدایی ترین نوع توالت و سیستم فاضلاب شهری به چشم میخورد. بعد از آن نمونههای توالت از کشورهای مختلف مربوط به هر دوران و طبقه اجتماعی گوناگون ارائه شده است. از نمونههای قابل توجه در این موزه توالتهایی با شکل و شمایل میز و کتاب است که در گذشته توسط خدمتکارها برای استفاده اربابانشان در سفرهای طولانیمدت، حمل میشده است.در گوشه سالن موزه، الگویی از توالت سیار با کیسههای قابل جذب طبیعت برای اردو زدن است.بخش اعظم موزه به توالتهای دکوری با رنگ و طراحیهای مختلف اختصاص داده شده و عکسی از گرانقیمتترین توالت جهان با مبلغی بالغ بر 19 میلیون دلار که اخیرا ناسا از روسیه برای ایستگاه فضایی خریداری کرده به چشم میخورد.
یکی از نقاط برجسته در این موزه، ضرورت پاکیزه نگهداشتن توالت و محیط اطراف آن است. چنان که نهتنها دفع فاضلاب شهری صدمهای به محیطزیست وارد نکند، بلکه بتوان از آن استفاده بهینه در جهت حفظ منابع طبیعی کرد.
توالت در خدمت محیط زیست
دکتر پاتاک در نامهای که سال 2014 از نخست وزیر هند در جهت کمک به پاکیزه کردن هند تا سال 2019 دریافت کرد، طرحهایی برای دفع فاضلاب و ساخت توالت برای مناطق محروم ارائه داد. به این ترتیب که در مجاورت موزه بینالمللی توالت سولاب، توالتهای عمومی ساخته شد و روزانه هزاران نفر از آنها استفاده میکنند و فضولات حاصل از این توالتها به چاهی که در حیاط موزه حفر شد، وارد میشود. از اینجا به بعد کار دکتر پاتاک و گروهش شروع میشود و آنها از گاز حاصل از این فاضلاب که به آن بیوگاز (Biogas) گفته میشود، برای روشنایی مجموعه سولاب، گرمایی و پخت و پز در آشپزخانه استفاده میکنند.
در این طرح، بیوگاز در یک فرآیند تجزیه بیهوازی توسط باکتریها یا با یک فرآیند تخمیر مواد قابل تجزیه از قبیل کود کشاورزی، فاضلاب، زبالههای شهرداری، زبالههای سبز، مواد گیاهی و محصولات کشاورزی بهدست میآید که سازگار با محیطزیست است. آنها همچنین با تصفیه آب فاضلاب توانستهاند فضای سبز زیبایی در محوطه موزه ایجاد کنند. این طرح نه تنها در سراسر هندوستان در حال اجرا بوده بلکه در کشورهای دیگر از جمله کابل افغانستان هم در حال بهرهبرداری است. در مجموع در هر شهر و روستایی درهند که توالت شخصی یا عمومی ساخته میشود، اسم گروه توالت سولاب نیز دیده میشود.