نمایندگان در صف طولانی پرسش از دولت

چرا مسوولان اجرایی به تذکرات نمایندگان بی اعتنا هستند؛ چرا به شان مجلس بی توجهی می شود؛ این پرسش ، معمولا در آغاز جلسات علنی مجلس و هنگام طرح تذکرات شفاهی نمایندگان به هیات رئیسه همواره از سوی نمایندگان مجلس مطرح می شود.

کد خبر: ۹۷۵۳۱

اسدالله عباسی ، نماینده رودسر در تذکر به هیات رئیسه می گوید: مجمع نمایندگان استان های گیلان ، مازندران و گلستان دوبار از وزیر جهاد کشاورزی سوال کرده اند. ولی وزیر هر بار به دلیلی از حضور در کمیسیون کشاورزی برای پاسخ به سوال نمایندگان خودداری کرده است . وی خطاب به رئیس مجلس تاکید کرد: اگر آقای اسکندری در کمیسیون حاضر نشود ، نمایندگان گیلان و مازندران در مجلس تحصن خواهند کرد. این نمونه حکایت هر روزه جلسات آغازین مجلس است . رئیس مجلس قبل از ورود به دستور جلسات علنی ، فهرست مفصلی از تذکرات نمایندگان به دستگاه های اجرایی را قرائت می کند. در این فهرست که مخاطبان آن رئیس جمهور و وزرا هستند ، همه نوع تذکری توسط رئیس مجلس خوانده می شود. تذکر به خاطر آسفالت نشدن راه روستایی ، برخورد پرسنل فلان بیمارستان با بیماران ، جابه جایی نامربوط یک مدیر خاص ، درخواست عزل فلان مدیر ، حل مشکل گرانی ، تذکر به دستگاه دیپلماسی و... در فهرست بلند بالای تذکرات نمایندگان به دستگاه های اجرایی قرار دارد. این تذکرات کتبی که عناوین آن به طور شفاهی در مجلس خوانده می شود ، اولین گام نمایندگان برای اعمال نظارت بردستگاه های اجرایی مطابق آیین نامه داخلی مجلس است . بعد از آن سوال از وزرای دولت و حضور وزراء در کمیسیون و در صورت قانع نشدن در صحن علنی مجلس ، استیضاح وزرا، از راههای دیگر اعمال نظارت نمایندگان است اما راههای قانونی نظارت به همین جا ختم نمی شود. کمیسیون اصل 90 مجلس به صورت تخصصی وظیفه رسیدگی به شکایات نمایندگان و مردم از دستگاه های دولتی را به عهده دارد. دیوان محاسبات مجلس نیز نقش مکمل وظایف کمیسیون اصل 90 را به عهده دارد ، از سوی دیگر نمایندگان از طریق معاونان پارلمانی وزارتخانه ها و دستگاه های اجرایی می توانند مشکلات حوزه های خود را پیگیری کنند. با این همه بسیاری از نمایندگان از نحوه پیگیری دستگاه های اجرایی به سوالات و تذکرات آنان ناراضی هستند. بسیاری نیز از نحوه ایفای نقش نظارتی مجلس گله می کنند.

تعارف و رودربایستی

حسن کامران ، نماینده مردم اصفهان بی اثر شدن تذکرات نمایندگان را تایید می کند اما علت این مشکل را در مجلس می داند. وی می گوید: نظارت مجلس ضعیف است . مجلس اگر ماموریت خود را آنچنان که قانون تصریح کرده ، بدرستی انجام دهد ، نتیجه می گیرد اما گاهی نمایندگان با دستگاه های اجرایی تعارف ، تبانی و رودربایستی دارند. همین رودربایستی ها به کشور لطمه می زند. سلمان خدادادی ، نماینده مردم ملکان که تجربه حضور در دوره های پنجم ، ششم و هفتم مجلس را دارد ، می گوید: در هیچ دوره ای ارتباط نمایندگان مجلس با دستگاه های اجرایی را ضعیف تر از دوره هفتم ندیدم.

موازنه منفی بین مجلس و دولت

رضا طلایی نیک ، مخبر فراکسیون وفاق و کارآمدی با اشاره به نشست عمومی این فراکسیون برای بررسی تعامل با دولت و آسیب شناسی مجلس هفتم می گوید: در این نشست موازنه منفی بین مجلس و دولت در بخش قابل توجهی از مسائل به عنوان دغدغه نگران کننده ارزیابی شد. این موازنه منفی با منافع ملی و مطالبات مردم ناسازگار است . وی می افزاید: کثرت سوالات از وزیران نشان دهنده نیاز به نظارت حداکثری است که باید با استفاده مناسب از ساز و کارهای نظارتی توام با پاسخگویی مطلوب دولت ، از افزایش بی رویه سوالات پیشگیری کرد. طلایی نیک ، کم اعتنایی هیات رئیسه مجلس به تذکرات نمایندگان و طولانی شدن سرنوشت سوالات ارجاعی مجلس به کمیسیون های تخصصی را از عوامل نارضایتی نمایندگان مردم و ناکارآمدی فرآیند نظارت می داند. نماینده بهار و کبودرآهنگ ، ضعف راهبرد مدیریتی در مجلس را موجب کاهش انسجام کارکردی در قانونگذاری و نظارت عنوان می کند و می افزاید: متاسفانه موضوعات مهم و اساسی مردم و کشور هنوز در فرآیند مصوبات مجلس قرار نگرفته است ، زیرا هیات رئیسه باید در مدیریت قانونگذاری علاوه بر مدیریت ، به نظارت اهتمام بیشتری داشته باشد.

راههای میان بر

اما محمد دهقان ، نماینده چناران نظر دیگری دارد. وی می گوید: من ترجیح می دهم قبل از تذکر به دستگاه های اجرایی ، از طریق ارتباطات خودم ، مسائل را پیگیری کنم . از آنجا که تذکرات و سوالات نمایندگان از وزرا ضمانت اجرایی ندارد ، بهتر است این تذکرات در مواقع لزوم و ضروری ایراد شود.

1652 تذکر مجلس به دولت نهم

اما نظر دولت را هم باید شنید. سیداحمد موسوی ، معاون پارلمانی رئیس جمهور، چندی پیش گزارشی از تعداد سوالات و تذکرهای نمایندگان مجلس هفتم به هیات رئیسه مجلس داد. براساس این گزارش ، نمایندگان مجلس هفتم تا پایان بهمن 84 ، 290 سوال از وزرا داشته اند که این تعداد تا پایان فروردین 85 به 790 فقره افزایش یافته است. بیشترین پرسش از وزیر کشور ، تعداد 34 سوال است. همچنین کمترین سوال از وزیر تعاون با یک سوال بوده است . براساس این گزارش ، تذکرات کتبی نمایندگان به دستگاه های اجرایی تا پایان فروردین 85 ، یکهزار و 652 مورد بوده است. مجموع نامه های نمایندگان به وزرا 47 هزار و 823 مورد بوده که تاکنون 35 هزار و 288 مورد پاسخ داده شده است . نمایندگان مجلس هفتم همچنین تاکنون 1769 مورد ملاقات با وزرا داشته اند. معاون حقوقی و امور مجلس رئیس جمهور در نامه خود به هیات رئیسه مجلس تصریح کرده است : افزایش مستمر و انبوه حجم تذکرات ، سوالات و نامه های نمایندگان در ماههای اخیر که به مرور از مسائل مهم ، اصلی و کلان کشور به مسائل جزئی ، موردی و منطقه ای تبدیل شده ، دستگاه های اجرایی را در انجام خواسته های نمایندگان متعذر کرده و موجب بالا بردن سطح توقعات در جامعه شده است . در این نامه آمده است : ارائه حدود 50 تذکر صرفا در یک جلسه علنی مجلس ، تقدیم 17 نامه تنها در یک روز از سوی یکی از نمایندگان درباره مشکلات منطقه ای به رئیس جمهور و اعلام وصول بعضا 3 یا 4 سوال از وزرا صرفا در یک جلسه علنی مجلس پیامدی جز ایجاد توقعات غیرقابل اجرا از دولت نخواهد داشت . در نامه معاون رئیس جمهور تصریح شده است : انجام سفرهای متعدد هیات وزیران به استان ها و بازدید از شهرها و روستاهای دورافتاده و تشکیل جلسات هیات دولت در استان ها که تاکنون در کشور بی سابقه بوده است ، نشان از عزم راسخ دولت و رئیس جمهور دارد.