چرا عینکم چشمانم را ریز نشان می‌دهد؟

عینک‌هایی که نزدیک بینی را اصلاح می‌کنند دارای عدسی‌های مقعر یا کاو هستند و موجب ریزنمایی می‌شوند، یعنی از پشت آنها چشمان فرد ریز تر از آنچه هست به نظر می‌رسد. اگر میزان نزدیک بینی خفیف باشد که تقریباً تا نمره‌های عینک 2ـ را شامل می‌شود میزان ریز نشان دادن چشم‌ها زیاد نیست و از نظر ظاهر و زیبایی چشم‌ها برای فرد کمتر نارضایتی ایجاد می‌کنند ولی در مورد نمره‌های عینک نزدیک‌بینی بیشتر از شماره 2- غالباً میزان ریز نشان دادن چشم‌ها کم‌کم برای فردی که این عینک را به چشم می‌زند مساله‌ساز می‌شود.

هر چه میزان نزدیک‌بینی فرد بیشتر باشد ضخامت عدسی در قسمت لبه‌های آن بیشتر می‌شود و میزان ریز نشان دادن چشم‌ها بیشتر می‌شود. این کوچک نمایی یکی از ویژگی‌های اپتیکی عدسی‌های مقعر است که در اصلاح و درمان نزدیک بینی در عینک به‌کار می‌رود.

میزان کوچک نمایی عدسی‌های مقعر به یک سری از ویژگی‌های اپتیکی عدسی از جمله ضخامت عدسی، میزان انحنای سطوح عدسی و جنس عدسی بستگی دارد. یعنی با تغییر این ویژگی‌ها می‌توان کاری کرد تا عدسی‌های مقعر کمتر موجب ریز نشان دادن و کوچک نمایی چشم‌های فرد نزدیک‌بین که عینک به چشم دارد گردند.

اگر بخواهیم تاثیر جنس عدسی را بر روی میزان بزرگنمایی علمی تر بررسی کنیم باید از اصطلاح ضریب شکست نام ببریم که بر اساس جنس‌های مختلف میزان ضریب شکست هر عدسی فرق می‌کند. ضریب شکست عدسی میزان توان عدسی برای شکست نور هنگامی که نور از عدسی عبور می‌کند را نشان می‌دهد و هر چه میزان عددی ضریب شکست عدسی بیشتر باشد میزان بیشتری شکست در نور عبوری ایجاد می‌کند و بنابراین با ضخامت کمتر عدسی می‌توان میزان بیشتری از نمره عینک فرد را تصحیح کرد. ضریب شکست عدسی‌های معمولی 5/1 است ولی ضریب شکست عدسی‌های فشرده که ضخامت کمتری دارند و چشم‌ها را نیز کمتر ریز نشان می‌دهند دارای ضرایب شکست بیشتری مثلا 57/1، 61/1، 67/1 یا 74/1 هستند. عدسی‌هایی که ضریب شکست بیشتری دارند نه تنها چشم‌ها را کمتر ریز نشان می‌دهند بلکه در قاب عینک شما بهتر فیت می‌شوند و از نظر ظاهر نیز بهتر هستند. جنس این عدسی‌ها از مواد مرغوب تری ساخته شده اند، بنابر این ویژگی‌های تخصصی دیگری نیز دارند که در نهایت شما از بینایی‌تان رضایت بیشتری خواهید داشت. اپتومتریست‌ها دوره‌های تخصصی لازم برای راهنمایی شما در انتخاب عدسی بهتر برای بینایی کارآمد تر را در دانشگاه گذرانده اند و در زمینه این‌که چه نوع عدسی‌ای انتخاب کنند تاعلاوه بر دید برتر ظاهری آراسته تر نیز داشته باشید تبحر دارند، بنابر این قبل از سفارش عدسی‌های عینک خود حتماً با اپتومتریست خود در این زمینه مشورت کنند.

دکتر علی میرزاجانی

دانشیار گروه اپتومتری دانشگاه علوم پزشکی ایران