پروازتان‌ تأخیردارد مقصر‌کیست؟!

چندی پیش طی یادداشت‌های کوتاهی در همین ستون راجع به دلایل و عوامل مختلف تأثیرگذار بر تأخیر و لغو پروازها اشاره کرده بودم. ولی با توجه به رویداد اخیر لازم است با جزئیات بیشتری به آن بپردازم.

چرا پروازها تأخیر دارند؟

از مهم‌ترین علل تأخیر یا لغو پرواز، عوامل هواشناسی است. منظور از عوامل، تمام مؤلفه‌های هواشناسی است که می‌توانند در بهره‌وری یک وسیله پرنده یا قابلیت کنترل آن دخالت داشته باشند: سرعت و جهت باد، دما و میزان رطوبت محیط، میزان لغزندگی سطح باند فرود، ارتفاع فرودگاه مبدأ از سطح دریاهای آزاد، ارتفاع و میزان پوشش ابرها، پدیده‌های خاص جوی ازجمله توفان، رعد و برق، بارندگی‌ها و دیگر عواملی که هر کدام به تنهایی می‌توانند علتی برای به تأخیر انداختن یا حتی لغو یک پرواز شوند. در به وجود‌آمدن هیچ یک از این عوامل، انسان دخالتی ندارد. دلایل فنی ـ که به زبان ساده همان خراب شدن هواپیماست ـ نیز ازجمله علل به تأخیر افتادن پرواز است. خلبان پرواز شما ضمن دریافت و تحلیل اطلاعات قبل از پرواز، وظیفه وارسی تمام تجهیزات هواپیما قبل از انجام هر پرواز را برعهده دارد. با این که کارشناسان فنی - مهندسی همواره در جهت سلامت کامل هواپیما تلاش می‌کنند، ولی در نهایت این خلبان پرواز است که مسئول سلامت و ایمنی خود، مسافران و وسیله پرنده خود است. هر نقص فنی که از سوی خلبان مغایر با سلامت پرواز تشخیص داده شود، باید قبل از شروع آن، تعمیر و به حالت نرمال بازگردد. کاملا واضح است و همه قبول دارند که عدم انجام پرواز با یک هواپیمای دارای نقص فنی، بسیار بهتر از تجربه تبعات ناگوار بعدی است.

«خلبان هم داشت فرار می‌کرد... ولی گرفتیمش!»

این جمله‌ای بود که مسافران پرواز اخیر پس از جلوگیری از حرکت خودروی خدمه پرواز از کنار هواپیما در میان فریادهای ناشی از ترس مهمانداران، با گوشی‌های همراه خود ضبط کرده و در شبکه‌های اجتماعی مجازی منتشر کرده بودند. در پایان اغلب بررسی‌های حوادث و سوانح هوانوردی، عامل انسانی و خطای خلبان اصلی‌ترین یا جزء دلایل سقوط مطرح می‌شود. اما بهتر است این نکته را مد نظر داشته باشیم که در تلاش‌های یک خلبان برای انجام پروازی ایمن، زندگی و سلامت خود او نیز دخالت دارد. شاید با قاطعیت بتوان مدعی شد خلبانی جزو معدود مشاغلی است که در آن کم‌فروشی و عدم تسلط جایگاهی ندارد.

همیشه حق با مشتری است

بدون تعارف و ملاحظه کاری، مسافران در مواجهه با هر نقصی در پرواز، جانب حق را دارند و خدمه پرواز برای ارائه بهترین خدمات به آنان، حقوق دریافت می‌کنند. پس مشکلات کاری، هیچ رفتار نامناسبی از سوی کادر پرواز با مسافران را توجیه نمی‌کند. ولی این که اعتراض بحق مسافران ـ به عنوان مشتریان خدمات ارائه شده از سوی یک شرکت هواپیمایی ـ چگونه و از چه طریقی باید به مسئولان منتقل شود و این که فحاشی و رفتار هیجانی برخی مسافران با کادر پرواز، از نظر علوم روان‌شناسی و جامعه‌شناسی چگونه ارزیابی می‌شود خارج از حوصله این نوشتار است که امیدوارم دوستان و همکاران صاحب‌نظرم آن را مورد واکاوی و تحلیل قرار دهند.

نسخه کامل‌تر این یادداشت را در جام‌جم آنلاین بخوانید.