لنگ زدن اخلاق در فضای مجازی

مادری همراه پسر چهار ساله‌اش در حال عبور بودند که یکدفعه با صدای بچه روبه‌رو شدیم که به مادرش حرف‌های رکیک می‌زد. مسلما بچه این حرف‌ها را در داخل خانه یاد گرفته بود. همه آدم‌ها حرف‌های رکیک را بلدند، اما هر کسی به زبان نمی‌آورد. ما باید در روابط خانوادگی و اجتماعی سلامت کلام داشته باشیم، زیرا در غیر این صورت حریم‌ها و شئونات اخلاقی به مخاطره می‌افتد. افرادی که فحش‌های رکیک می‌دهند یا برگرفته از نهاد خانواده است یا رفت و آمد با دوستان بسیار نزدیک که رفتارهای مناسبی ندارند. حالا امروز این نوع ارتباطات اجتماعی شکل خاصی پیدا کرده است. اگر در آن سال‌ها بچه‌های کلاس فقط شنونده فحش‌های رکیک بودند، حالا هتاکان از طریق فضای مجازی حرف‌های زشت و ناپسندشان را به گوش میلیون‌ها کاربر می‌رسانند و باعث می‌شوند به شئونات مردم ایران لطمه وارد شود.

ممکن است با خود بیندیشید که چرا مردم نگاه خوبی به افرادی که به استودیوم آزادی می‌روند ندارند، دلیلش این است که برخی با گفتن فحش‌های رکیک در استادیوم به لطمه زدن شخصیت‌های دیگرانی منجر شده‌اند که فقط برای تماشای بازی به استادیوم می‌روند. متاسفانه افرادی که در محیط‌های خانوادگی و اجتماعی‌ای بزرگ شده اند که چنین حرف‌های زشتی را به زبان می‌آورند، فقط به حیثیت خودشان لطمه نمی‌زنند بلکه بقیه را هم درگیر می‌کنند. از سوی دیگر شکل و شمایل ارتباطات اجتماعی نسبت به گذشته تغییر کرده و باید قواعد فضای مجازی را هم بدانیم. اگر کسی چنین رفتاری در یک فامیل داشته باشد، مسلما بقیه با آن خانواده رفت و آمدهایشان را کم می‌کنند اما فضای مجازی هوشمند است. یعنی من و شما در فضای مجازی هستیم و همدیگر را نمی‌بینیم اما سیستم تمام رفتارهای ما را شاهد هست.

بنابراین وقتی در این فضا هستیم باید به قواعدش تن بدهیم و باید و نبایدهایش را هم بدانیم. متاسفانه ما در مبحث اخلاق در فضای مجازی لنگ می‌زنیم. شئونات مردم جامعه ایران براحتی به دست نیامده که عده‌ای بسیار محدود به آن لطمه بزنند زیرا این شئونات حاصل زحمات چندین نسل است. قرار نیست یک نفر هر کاری که می‌خواهد انجام بدهد و دودش به چشم بقیه برود.

به نظرم شورای عالی فضای مجازی باید مقرارتی در این باره وضع و تعریف کند که نسبت به حریم جامعه حساس باشیم. از سوی دیگر ما برای بهبود این اوضاع نیاز داریم روی سواد اجتماعی مان کار کنیم و همه رسانه‌ها اعم از روزنامه، رادیو، تلویزیون و ... باید نسبت به این قضیه حساس باشند و به این مقوله بپردازند، چراکه گاهی لطمات و تبعات چنین کارهای ناپسندی محدود به ایران نمی‌شود و به خارج از کشور هم می‌رسد. این مساله نه تنها به حیثیت اجتماعی لطمه می‌زند بلکه در تصمیم دولتمردانی که می‌خواهند با کشور ما در ارتباط باشند هم تاثیر خواهد گذاشت و باعث بروز تصورات منفی در آنها می‌شود.

دکتر حسن خجسته

استاد ارتباطات