قدرت هسته ای هند
بوش در حالی توافقنامه هسته ای را با هند امضا کرد که حتی شورای امنیت سازمان ملل نیز از هند و پاکستان خواسته است تا برنامه های هسته ای خود را کنار بگذارند.
با این حال جان بولتون نماینده امریکا در سازمان ملل معتقد است که هند و پاکستان به طور مشروع به سلاحهای هسته ای دست یافتند.
دکتر سیدجلال ساداتیان استاد دانشگاه و کارشناس مسائل بین الملل در گفتگوی اختصاصی با «جام جم» بر این باور است که اساس این اظهارات در چارچوب نظم نوین ژئواکونومیک امریکا شکل می گیرد که کشورهای همسو با منافع امریکا تحت فشار این کشور قرار نمی گیرند.
در حالی که هند و پاکستان هیچکدام عضو NPT نیستند ، جان بولتون نماینده امریکا ، در سازمان ملل ادعا کرده است که این 2 کشور سلاحهای هسته ای خود را به شکل مشروع بدست آورده اند نظر شما در این باره چیست؛
این سخن بطنی در کلام دارد که در جهانی با نظم نوین جهانی تعریف می شود که بعد از فروپاشی جهان 2 قطبی و ژئواستراتژی متکی بر قالبهای سریع تسلیحاتی به وجود آمد. امروز شاهد جهانی هستیم که نه بر پایه نظام قطبی تک قطبی بلکه بر پایه برتری قدرت یک کشور بر پایه قدرتها تعریف می شود و متکی بر قدرتی است که در راس آن قدرت اقتصادی یا ژئواکونومیک تعریف شده است در این نظم نوین ژئواکونومیک امریکا برای خود یک برتری قائل است و براساس این چارچوب تاکید می کند که کشورهای هماهنگ این سیاست تحت فشار قرار نمی گیرند. از این رو هر کشوری که خودش را با این رفتار بین المللی منطبق نکند مانند ایران تحت فشار قرار خواهد گرفت . کلام بولتون نیز متکی بر استراتژی جهانی امریکاست و چنانچه این اقدامات هند و پاکستان در تضاد با منافع امریکا بود ، دسترسی هند و پاکستان به تکنولوژی هسته ای اعم از صلح آمیز یا غیرصلح آمیز به گونه ای دیگر توجیه و تعریف می شد.
بوش قرارداد هسته ای را در حالی با هند امضا کرد که حتی برخی از کارشناسان امریکایی نسبت به این امر ابراز نگرانی کرده اند. دلیل این امر چیست؛ دلیل اعلام حمایت روسیه و اروپا از عقد این توافق چیست؛
در حال حاضر تحولاتی در جهان اتفاق می افتد که با نگاهی ریشه ای تر به این تحولات حرکتهای منطقه ای و محلی در قالب آن تحلیل می شود. در پاسخ به سوال اول باید گفت نظام شبه یک قطبی به ریاست امریکا خصوصیاتی دارد که اگرچه امریکا قدرت برتر تعریف می شود اما بر منطق ژئواکونومیک حیطه بندی هایی به رسمیت شناخته می شود. 5 منطقه ژئوپولتیک جهان در این حیطه بندی قرار دارند ، منطقه روسیه ، حوزه کارائیب به ریاست امریکا ، اروپا با ریاست سه قدرت انگلیس ، فرانسه و آلمان و منطقه آسیا که قدرت آن در مشرق دور چین و ژاپن و تا حدودی کره که تلاش می کند وارد قدرت اقتصادی شود و عناصر کامل نشده ای چون هند که برای کسب جایگاه قدرت در تلاشند و منطقه خاورمیانه نزدیک و بزرگ که برخی از ابعاد آن در حوزه امنیتی روسیه ، آسیای مرکزی و جنوب قفقاز و شبه قاره هند ، پاکستان کشمیر و بخشی از هند و منطقه خلیج فارس و خاورمیانه قدیم و قسمتی از آن در شمال آفریقا قرار دارد. از زاویه دید امریکا خاورمیانه قدیمی به عنوان جایگاه انرژی جهان و مرکز عمده تولید نفت و گاز در این چارچوب واقع است و رقابت اقتصادی در این مناطق ژئوپولتیک وجود دارد. ثانیا بین هر یک از این مناطق با مناطق دیگر و ثالثا بین همه با راس هرم قدرت یعنی امریکا رقابت و همکاری وجود دارد در عین حال اگر برخی از افراد در داخل امریکا نسبت به این موضوع ابراز نگرانی کرده اند نگران رقابت های آتی در این چارچوب هستند. اگر بنا به تحولات آینده هند دارای قدرت بیشتری شود ممکن است به عنوان یک عنصر تاثیر در کنار دو قدرت دیگر یعنی چین و ژاپن سرنوشت ساز باشد و در شرایطی بر امریکا مشکل ساز شود از این رو آنها با امروز هند کاری ندارند و اگر مشکلی با هند است مشکلات رقابت جزئی اقتصادی است و تاثیری در مرزهای منافع اقتصادی کلان ندارد.
چرا امریکا درخصوص توافقنامه مشابه با اسلام آباد به نتیجه نرسید؛
این امر به مشکلات فرهنگی اسلام آباد با امریکا برمی گردد. در پاکستان هنوز طالبان در برخی از جزئیات خاص می تواند تاثیرگذار باشد ، التهاب طالبان زدایی موجود در پاکستان ، بحث حضور بن لادن پس زمینه و نگرانی در قالب موارد از جمله توافقنامه دوجانبه برای امریکا وجود دارد. اگرچه مشرف در مقابل این جریانات افراطی و تند احساسی ایستاده است و تلاش می کند که اعتماد امریکا را جلب کند اما باید در نظر داشت تعاملات امریکا با پاکستان بر پایه نوع افکار شکل می گیرد.
گفت و گو
