درگذشت شیخ طوسی ، موسس حوزه نجف

22 محرم سال 460 هجری قمری ، شیخ طوسی معروف به شیخ الطایفه بزرگترین پیشوای فقها و متکلمین عصر خود ، دیده از جهان فرو بست.

کد خبر: ۸۹۰۱۸

محمد بن حسن طوسی در رمضان المبارک سال (385 ق) در شهر طوس از توابع استان خراسان به دنیا آمد. وی تا سن 23سالگی در آن شهر اقامت داشت و علوم مقدماتی و سطح عالی فقه و اصول و حدیث را همانجا فرا گرفت و در سال (408 ق) رهسپار عراق شد تا از محضر اساتید بزرگوار آن دیار بهره جوید. او ابتدا شاگرد شیخ مفید بود و پس از وفات شیخ ، سالها به تلمذ در محضر سیدمرتضی (بزرگترین شاگرد شیخ مفید)، سیدرضی (گردآورنده نهج البلاغه) ، نجاشی ، ابوالفتح کراجکی و محمد بن حسن حمزه پرداخت و به درجه اجتهاد نایل آمد. سیدمرتضی که شیخ طوسی را جوانی بااستعداد و پشتکار دیده بود، او را به تدریس واداشت و حقوقی برابر 12دینار در ماه برایش تعیین کرد، این تدریس 12سال به طول انجامید. شیخ طوسی 51ساله بود که سیدمرتضی علم الهدی به دیار باقی شتافت و او رهبر و مرجع شیعیان شد. در آن روزگار، خاندان ایرانی و شیعه آل بویه بر بغداد حکومت می کردند که در اشاعه فرهنگ تشیع نقش مهمی داشتند. آنان کرسی تدریس کلام را که مقامی والا و مخصوص بزرگترین دانشمند کشور بود، به شیخ طوسی دادند. از این رو بسیاری از اندیشمندان و فقیهان برای حل مشکلات علمی خویش ، به منزل و محل درس شیخ طوسی می رفتند تا از نظرات و عقاید او بهره مند شوند. حتی در تاریخ آمده است که 300تن از مجتهدان شیعه و شمار زیادی از علمائ اهل تسنن شاگرد وی بودند. اما با سقوط دولت آل بویه و روی کار آمدن سلسله سلجوقی ، آزار و اذیت شیعیان شروع و مکان های مربوط به آنها را به آتش کشیدند. در آن میان ، خانه و کتابخانه شیخ طوسی نیز بی نصیب نماند و بزرگترین کتابخانه آن زمان که هزاران جلد کتاب نفیس و قرآن های خطی و تذهیب کاری شده در آن نگهداری می شد ، از بین رفت . پس از آن ، عمال عمیدالملک (وزیر طغرل بیک) به خانه شیخ یورش بردند تا او را به قتل برسانند ولی چون وی در خانه نبود ، وسایل منزل ، کتابها ، پرچمها و علمهای شیعیان را برداشتند و به میدان اصلی شهر برده و همه را به آتش کشیدند. این آشوب ها موجب شد که شیخ طوسی از بغداد خارج شده و به نجف اشرف پناه برد. او که وسایل زندگی و کتابهایش را از دست داده بود ، مدت 12سال در نجف به تدریس و تحقیق و جذب دانشمندان اسلامی پرداخت و توانست حوزه علمیه نجف را که بعدها بزرگترین حوزه و مرکز علمی شیعیان شد، تاسیس کند. کتب ارزشمند بسیاری از این مرجع عالیقدر بر جای مانده است که از آن میان می توان موارد زیر را نام برد: تهذیب ، استبصار [از کتب اربعه شیعه] ، النهایه ، التبیان فی تفسیر القرآن (در 10جلد) ، الخلاف ، مقتل الحسین ، الابواب و... . سرانجام این عالم نستوه پس از 75 سال عمر پربرکت ، به دیار حق شتافت و در خانه اش به خاک سپرده شد و طبق وصیت او ، خانه اش تبدیل به مسجدی شد که هم اکنون به نام مسجد طوسی معروف است .