اوراق مشارکت یا اوراق قرضه؛

فروش اوراق مشارکت از سوی دولت در ماه های پایانی هر سال ، همواره از موضوعات مورد مجادله اقتصاد ایران بوده است. در این مکتوب ، به آسیب شناسی و تبیین چرایی های این مجادله می پردازیم.

کد خبر: ۷۷۴۴۲

1- گفته می شود دولت طرحهای عمرانی متفاوتی در امور مختلف از جمله آب ، برق ، راه ، آموزش و... دارد که برای تکمیل و بهره برداری نیاز به اعتبارات مالی معینی دارند و تامین آنها در ظرفیت بودجه ای دولت نیست و به همین سبب ، دوره ساخت آنها طولانی می شود . برای غلبه بر این مشکل ، دولت ، مردم را به مشارکت در تکمیل طرحهای موصوف فرا می خواند و مابه ازای مشارکت مالی آنان را به صورت سود علی الحساب معمولا 17درصدی که در مقاطع 3ماهه پرداخت و اصل و سود از سوی دولت تضمین می شود تعیین و مقرر می دارد.
2- لحاظ مشارکت کسانی که با خرید اوراق مشارکت ، آمادگی خود را برای به پایان بردن ، احداث و راه اندازی طرحهای عمرانی دولتی اعلام می کنند ، از نظر منطقی ایجاب می کند خریدار اوراق ، یکی از سهامداران طرح تلقی شود و متناسب با سرمایه ای که آورده ، پس از بهره برداری و سودآوری آن ، از سود حاصله بهره مند شود و در عین حال صاحب سهم باقی بماند ، مگر آن که اوراق مبنی بر سهامداری خود را بفروشد. صاحب اوراق مشارکت ، منطقا نباید انتظار داشته باشد قبل از سودآوری طرحی که او سهامدار آن است ، مابه ازای معینی در مقاطع 3 ماهه دریافت کند زیرا اصولا سود و انتفاعی حاصل نشده است که توزیع گردد و از آن گذشته ، دولت هم که سهامدار و شریک او در طرح معینی است ، قرار است از محل منافع طرح ، پرداخت داشته باشد. این قاعده سهامداری و مشارکت است.
3- لحظه ای تامل کنیم که دولت سود پرداختی به خریدار اوراق مشارکت را در حالی که هنوز به بهره برداری احتمالی از طرح سالها مانده است ، از چه محلی پرداخت می کند و توجیه این پرداخت از جانب یک شریک به شریک دیگر چیست؛ خریدار اوراق مشارکت در چه طرح یا طرحهایی مشارکت کرده و سهامدار چه میزان از آنها شده است؛ اگر سود علی الحساب دریافتی در مقاطع 3 ماهه به ازای منافع حاصل از زمان بهره برداری طرح است در آن صورت این سوال مطرح می شود که سهم و حصه صاحب اوراق مشارکت در اصل طرح یعنی در موضوعی که در آن سرمایه گذاری (مثلا سد یا راه و یا راه آهن و...) چه می شود و با چه توجیهی دولت در ازای پرداخت زودهنگام سود وی ، مایملک او را در موضوع سرمایه گذاری تصاحب می کند؛ و بالاخره اگر بهره برداری از طرح اقتصادی نبود و بازدهی سرمایه گذاری منفی شد ، در آن صورت تکلیف سودهای دریافتی خریدار بابت سرمایه گذاری ای که زیانده بوده است ، چیست؛
4- اوراق قرضه که از سوی بانکهای مرکزی و... در نظامهای مبتنی بر بهره منتشر و با عنوان عملیات بازار آزاد ، یکی از ابزارهای سیاست پولی قلمداد می شود ، با سازوکاری که درخصوص اوراق مشارکت ساری و جاری است چه تفاوت ماهوی با این اوراق دارد که نظام بانکداری بدون ربا به آن عامل است؛ نکند ما با استحاله مفاهیم از واژه های مختلف ، اراده های واحدی اراده می کنیم؛ سیاستگذاران چه می گویند؛