ناگفتههای شکنجهگری انگلیس در عراق
از میان تمام شکنجههایی که توسط نیروهای آمریکایی تحت عنوان «جنگ علیه تروریسم » انجام گرفت، استفاده از غرق مصنوعی یکی از روشهای مورد استفاده این نیروها بود که سر و صدای زیادی به پا کرد. در این روش متهمان به یک تکه چوب بسته شده و سپس به صورت بر عکس وارد یک سطل پر از آب میشدند. به محض اینکه آب از بینی و دهان آنها میگذشت و لباسهایشان را خیس میکرد، آنها شروع به دست و پا زدن کرده گویی که در حال غرق شدن هستند. این روش به قدری عذابآور بود که برخی مقامات آمریکا علنا آن را شکنجه نامیدند.
دولت انگلیس در تمام این سالها تلاش کرده خود را از این روشها مبرا بداند و مقامات این کشور بارها محکومیت از روشهایی همچون غرق مصنوعی تحت عنوان شکنجه یاد کردهاند. با این حال اظهارات بیان شده توسط یونس رحمتالله، حقایق دیگری را در این زمینه نشان میدهد. او یک تاجر پاکستانی است که سال 2004 درعراق دستگیر و مدت ده سال بدون محاکمه در بازداشت بود؛ او در اظهاراتش از شکنجه نیروهای انگلیسی پرده برداشت که تاثیرات روحی فراوانی روی او گذاشت. پروندههای دادگاه روشهای مختلف شکنجه روی یونس را با شرح و جزئیات کامل توضیح میدهد. این مدرک مستند نشان میدهد یونس بارها به روش غرق مصنوعی شکنجه شده و این کار آنقدر ادامه یافته تا وی از هوش رفته است.
آنطور که شواهد و مدارک نشان میدهد، نیروهای انگلیسی شکنجههای خود را در اردوگاه «نما» انجام میدادند. این اردوگاه در واقع مکانی مخفی در فرودگاه بینالمللی بغداد بود که علاوه بر انگلیسیها، ماموران سازمان سیا و اعضای نیروهای مشترک ویژه در آنجا حضور داشتند. بیشتر این نیروها تحت این استدلال دست به شکنجه میزدند که اگر خونی از متهمان نیاید، آنها نمیتوانند شما را تحت تعقیب قرار دهند. انگلیسیها میگویند ماموران آنها در این اردوگاه فقط وظیفه حمایتی داشته و شاهد شکنجههایی بودهاند که نیروهای آمریکایی انجام میدادند. بنا به ادعای مقامات سابق انگلیسی در تیم مشترک نیروهای ویژه آمریکا و انگلیس، نیروهای انگلیس فقط مسئول دستگیری متهمان رده بالای گروههای تروریستی و تحویل آنها به اردوگاه نما بودهاند؛ این متهمان در فضاهایی به اندازه لانه یک سگ نگهداری شده، بارها تحت شوک الکتریکی قرار گرفته و در کانتینرهای ضد صدا قرار میگرفتند.
اظهارات یونس رحمتالله نشان میدهد که نقش انگلیسیها در این جریان بسیار بیشتر بوده است. از همان لحظهای که یونس به همراه شریکش امانتالله علی دستگیر شد، رفتار نیروهای انگلیسی با آنها بسیار خشن و وحشیانه بود. از لحظه دستگیری تا انتقال به اردوگاه نما، نیروهای انگلیسی به قدری یونس را کتک زدند که بیهوش شد و سپس او را پشت کامیونی انداختند که اجساد چند نفر قرار داشت.
هنگام ورود به اردوگاه، یونس تحت شکنجههای شدیدی قرار گرفت که نیروهای انگلیسی در انجام آنها نقشی محوری داشتند. پس از تهدید به مرگ او، یونس را به پشت یک کامیون بسته و در اطراف اردوگاه چرخاندند، سپس او را 20 دقیقه در قفس سگها انداخته و بعد از آن، دست و پایش را با زنجیر بستند. در همین وضع نیز سربازان بارها او را مورد ضرب و شتم قرار میدادند. پس از رهایی از دست سگها، یونس در سلولی کوچک به صورت کاملا عریان نگهداری شد و در این میان بارها مورد بازجویی قرار گرفت.
او در سلولی یک متر در یک متر نگهداری میشد و دستهایش از پشت سر بسته شده بود و اگر سرش را تکان میداد، توسط ماموران کتک میخورد. سربازان او را با آب سرد خیس کرده و سپس در مقابل کولر قرار میدادند. در یک مقطع، او را به سلولی بردند که کمی بزرگتر بود اما علاوه بر وی، پنچ یا شش نفر دیگر به صورت کاملا عریان حضور داشتند. یکبار نیز او را در محفظهای قرار دادند که از تابوت کوچکتر بوده و ارتفاعش به نیم متر هم نمیرسید.
به عقیده یونس، ماموران حاضر در جلسات بازجویی، همگی انگلیسی بودند. در زمان سوال و جواب، او آنقدر کتک میخورد که سر و صورتش شروع به خونریزی میکرد. یکبار پس از آنکه از شدت ضربات بیهوش شده بود، سربازان با کوبیدن سرش به دیوار او را به هوش آوردند. غرق مصنوعی از دیگر شکنجههایی بود که یونس بارها آن را تجربه کرد. پس از بستن دهان و بینی او با پارچه، آب را روی بدنش میریختند و او احساس میکرد هر لحظه ممکن است خفه شود. این شکنجه آنقدر انجام میشد تا یونس از هوش برود.
نیروهای انگلیسی پس از انجام تمام این شکنجهها، یونس را تحویل نیروهای آمریکایی دادند و آنها نیز وی را به زندان ابوغریب منتقل و پس از مدتی به صورت کاملا مخفیانه و غیرقانونی به خارج از عراق منتقل کردند. نیروهای آمریکایی به یونس گفتند که توسط نیروهای انگلیسی دستگیر شده و تا پیش از تحویل به آنها، در اختیار انگلیسیها بوده است. او مدت ده سال و بدون برگزاری هیچ دادگاهی و بدون داشتن حق دسترسی به وکیل، در زندان بگرام در افغانستان بود تا اینکه اوایل ژوئن 2014 آزاد شد.
داستان یونس به اندازه کافی دردناک و دلخراش است. در این میان، آنچه باعث تاسف است نحوه برخورد دولت انگلیس با گروهی از وکلا و سیاستمدارانی بود که خواستار توضیح در این زمینه شدند. در این میان، مسئولان یا مانع اطلاعرسانی شده یا اطلاعات غلط میدهند. محدودیتهای موجود در قانون آزادی اطلاعات در بحث امنیت ملی مانع از انتشار اسناد و گزارشهای دولتی میشود. پارلمان انگلیس نیز اطلاعات غلطی در اختیار رسانهها و مقامات قرار میدهد. دولت انگلیس نیز دست به هر اقدامی میزند تا مانع از انجام اقدامات قانونی شود و در این میان ادعا میکند افشای شکنجههای اعمال شده علیه یونس، به روابط انگلیس و آمریکا لطمه میزند.
با وجود اینگونه بهانهها از سوی مقامات دولتی، افرادی که در مورد پرونده یونس فعالیت میکنند بتازگی توانستهاند تا حدودی انتقادها را به سمت دولت معطوف کنند. در جلسه نوامبر 2014 که به یونس فرصت داده شد از انگلیس به دلیل این صدمات روحی و جسمی شکایت کند، یکی از قضات عالی انگلیس اعلام کرد: این مایه تاسف و نقض قانون اساسی است که رسیدگی به حق قانونی افراد را به منافع دولتی پیوند بزنیم. به بیان دیگر، این ادعا که مطرح کردن این پرونده میتواند به روابط میان انگلیس و آمریکا صدمه بزند، چندان قابل قبول نیست. در همین حال، کات کرایگ، وکیل یونس اظهار کرد که یونس مانند دیگر قربانیان جنگ علیه تروریسم، روزی فرصت پیدا میکند تا در دادگاه سخن بگوید. موضوعی که این روزها شاهد آن هستیم تلاش دولت انگلیس برای سکوت یونس است تا او نتواند داستان تلخ و وحشتآور ده سال گذشته خود را بازگو کند.
با افشای اسناد و مدارک مربوط به اقدامات انگلیس در جریان جنگ علیه تروریسم، ادعای مقامات این کشور مبنی بر تنفر از شیوههای مرسوم شکنجه همچون غرق مصنوعی کمرنگتر میشود. تجربه یک قرن اخیر در نبردها از کنیا گرفته تا ایرلند شمالی، نشان میدهد انگلیس همزمان با انجام شکنجههای مختلف همواره داعیه دفاع از دموکراسی و حقوق بشر را داشته است. حال مقامات این کشور در اقدامی تازه به دنبال این هستند که فعالیتهایشان در خلال این جنگها به اطلاع عموم نرسد. فقط از طریق تحقیقات جامع و قبول نکردن ادعاهای دروغین میتوان فهمید چه اتفاقاتی به نام دفاع از حقوق بشر افتاده است.
Open Democracy / مترجم: حسین خلیلی
گفت و گو
