وقتی اعتماد، اختیاری می‌شود

این اطلاعات نادرست یا همان گول‌زنک‌های دنیای مجازی، لابه‌لای خبرها و مطالب درست جابه‌جا و دست به دست می‌شود، چه‌بسا که بسیاری افراد آنها را باور می‌کنند و سهمی در انتقال و گسترش آن به‌عهده می‌گیرند.

تشخیص گول‌زنک‌ها و تفکیک اطلاعات درست و نادرست از میان انبوه اطلاعاتی که هر لحظه به دستمان می‌رسد، نیازمند مهارت‌هایی است که شاید همه ما به آنها مجهز نباشیم، اما ساده‌ترین و مهم‌ترین نکته‌ای که در این زمینه کمک‌کننده است، داشتن حساسیت نسبت به درستی اطلاعات است. کافیست آنچه را می‌بینیم، می‌شنویم و می‌خوانیم با دانش خود بسنجیم و در مورد منابع اطلاعاتی طرح‌کننده آنها مطمئن باشیم.

در شرایطی که روند گسترش اطلاعات قابل کنترل نیست و نمی‌توان مهاری برای جریان آن ایجاد کرد، تنها راه آن است که بر مبنای آن عبارت عامیانه معروفی که می‌گوید شنونده باید عاقل باشد، براحتی هر اطلاعاتی را نپذیریم و درباره صحت و سقم آن تجسس کنیم.

همین نکته به نوعی درباره تبلیغات کالا و خدمات بخصوص در رسانه‌ای مانند تلویزیون نیز صادق است. بر کسی پوشیده نیست که مناسبات دنیای سرمایه و تجارت در تولید آگهی‌های بازرگانی سهمی جدی دارد و آنچه از طریق این آگهی‌ها ارائه می‌شود، لزوما همه واقعیت نیست.

از آنجایی که همواره رسانه‌هایی مانند رادیو و تلویزیون مورد وثوق مخاطبان بوده و تا سال‌های سال از تبلیغات و پیام‌های بازرگانی در تلویزیون خبری نبوده، هنوز تفکیک پیام‌های این رسانه از پیام‌های بازرگانی رسانه‌ای کمی دشوار است.

نمایش تبلیغات تلویزیونی همیشه با انتقادهایی همراه بوده است، در حالی که تعریف و کارکرد تبلیغات در رادیو و تلویزیون مشخص است و تاثیرپذیری از آگهی‌ها به شخصیت مخاطب و توانمندی سازندگان آگهی‌ها ارتباط دارد.

گرچه ما حق داریم پیام‌ها را از هر نوعی که باشد، باور کنیم یا باور نکنیم، اما درباره پیام‌های بازرگانی، تبلیغات و برنامه‌های مشارکتی، مدیران تلویزیون اصراری به ایجاد باور و اعتماد در ما ندارند و به همین دلیل است که برنامه‌های مشارکتی تلویزیون با یک آرم مشخص به نمایش درمی‌آید و منفک از دیگر برنامه‌هاست.

آرمی که از یک لوزی روی یک مستطیل تشکیل شده، حکایت از آن دارد که تمامی قواعد حاکم بر تبلیغ در رسانه، درباره برنامه در حال پخش که از این آرم استفاده کرده، صدق می‌کند و تلویزیون مسئولیت محتوای آن را برعهده ندارد و پذیرش آن به باور و خردمندی مخاطب بستگی دارد.

آذر مهاجر / گروه رادیو و تلویزیون