زیبایی‌های موزه میراث روستایی گیلان

این سادگی نه تنها در زندگی و ارتباط میان اعضای خانواده‌ها در دوران گذشته دیده می‌شود، بلکه در معماری خانه‌هایشان هم به چشم می‌آید. شاید توجه به چنین مسائلی باعث شد تا کلنگ موزه میراث روستایی در پارک جنگلی سراوان در کیلومتر 18 آزادراه رشت زده شود و موزه در زمینی به مساحت 263 هکتار بنا شود که امروز حدود 45 هکتار آن برای احداث مجموعه موزه و بقیه آن به صورت کمربند سبز امنیتی برای حفاظت این مجموعه بنا شده است.

تاکنون بناهای مسکونی و جانبی از مناطق مختلف روستایی گیلان، واچینی و در محل موزه دوباره چینی شده است. هر بازدیدکننده‌ به واسطه تابلوهای راهنما در هر بخش از این موزه شاهد یک خانه روستایی با معماری خاص و منحصر به فرد است. درست مثل این می‌ماند که کل معماری گیلان در یک منطقه جمع شده است. در این موزه می‌توان روستاهایی مانند جلگه شرق، مرکز و غرب، کوهپایه شرق و غرب و کوهستان غرب را دید.

تنوع در معماری خانه‌ها حرف اول را در این موزه می‌زند و هر بازدیدکننده‌ با دیدن خانه‌ها متوجه می‌شود در دوران گذشته برنج را در چه ظرف‌هایی نگه می‌داشتند تا مرطوب نشود یا چگونه برای حفظ ویرانی خانه‌هایشان هنگام زلزله از راهکارهای ساده، اما درست استفاده می‌کردند و...

این موزه فضایی را فراهم کرده تا بیشتر با چگونگی زندگی مردم گذشته سرزمین‌مان آشنا شویم. در این موزه روستایی فقط خانه‌های مسکونی دوباره چینی نشده‌اند، بلکه کارگاه آهنگری و کوره زغالگیری هم بازسازی شده است.

در این موزه زندگی جاری است، زیرا در بخش‌های مختلف این موزه زنان همراه فرزندشان با لباس‌های سنتی نشسته و نان‌های داغ محلی پخت می‌کنند تا بازدیدکنندگان خستگی پیاده‌روی در این موزه را با خرید نان محلی و خوردنش برطرف کنند. همچنین در هر خانه روستایی یک راهنما در حالی که لباس محلی پوشیده، درباره تاریخچه خانه توضیح می‌دهد و این‌که ساکنان آن چطور زندگی می‌کردند.

طراحی بازارچه سنتی از دیگر بخش‌های جذاب این موزه است و زنان مشغول فروش صنایع دستی از جمله رشتی‌دوزی، حصیربافی، گلیم‌بافی و سفالگری هستند که نشانگر بخشی از فرهنگ منطقه گیلان است.

حفظ و احیای محیط‌زیست در این موزه هم از اهمیت زیادی برخوردار است و هر سال نهال‌های زیادی در آن کاشته می‌شود تا این میراث به قوت خودش باقی بماند. احداث باغ گیاه‌شناسی از دیگر فعالیت‌های موزه به منظور حفظ و احیای میراث طبیعی است. دست‌اندرکاران این موزه برای جلب نظر بازدیدکنندگان در طول سال جشنواره‌های تابستانی، یلدای گیلانی، جشن خرمن، نوروز‌خوانی و شب شعر گیلانی را برگزار می‌کنند. با دیدن این موزه، آرزو می‌کنیم ای کاش در هر منطقه‌ای از ایران چنین موزه‌ای راه‌اندازی شود تا هویت مردمان گذشته سرزمین‌مان حفظ شود.

فاطمه عودباشی ‌/‌ گروه رادیو و تلویزیون