سوم خرداد زمانی است که از سوی شورای نگهبان به عنوان موعد اعلام نتایج بررسی صلاحیت نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری مطرح شده است.
کد خبر: ۶۵۸۴۶
اگرچه از سوی این شورا هنوز هیچ خبر تاییدشده ای مبنی بر تایید یا ردصلاحیت فرد خاصی مطرح نشده ، اما از سوی برخی محافل و جریان های سیاسی اخبار پراکنده ای در این خصوص منتشر شده است . آنچه مسلم است این که با توجه به بازتاب های منفی ثبت نام بیش از هزار نفر برای نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری و روال شورای نگهبان در ادوار پیشین انتخابات ، اکثریت کسانی که برای نامزدی ثبت نام کرده اند ، ردصلاحیت خواهند شد. قانون انتخابات ریاست جمهوری اگرچه شرایط ساده و سهل الوصولی را برای ثبت نام نامزدهای ریاست جمهوری مطرح کرده است ، اما شورای نگهبان شرایط سخت گیرانه ای برای تایید صلاحیت نامزدها دارد. با توجه به عملکرد گذشته این شورا و وضعیت افرادی که ثبت نام کرده اند ، پیش بینی می شود حداکثر تا 10 نفر از نامزدهایی که ثبت نام کرده اند برای نامزدی رسمی در انتخابات ریاست جمهوری تایید صلاحیت شوند. بحث «رجل مذهبی و سیاسی» هم از حیث شخصیت و هم از حیث جنسیت از عمده ترین مباحثی است که در خصوص بررسی صلاحیت های نامزدهای انتخاباتی مطرح شده است . در ادوار پیشین انتخابات ریاست جمهوری ، بحث نامزدی زنان به صورت جدی مطرح نشده بود ، اما در این دوره از تعداد 1014 نامزد انتخاباتی ، 93 نفر زن هستند. رفعت بیات و اعظم طالقانی از زنان نام آشنایی هستند که به عنوان نامزد ریاست جمهوری رسما اسم نوشته اند. شورای نگهبان در آخرین اظهارنظر خود اعلام کرده است برداشت این شورا از واژه رجل مذهبی و سیاسی نسبت به ادوار گذشته تغییر نکرده و واژه رجل شامل مرد بودن نامزدها نیز می شود.
چالش رد صلاحیت
برخی نامزدها هدف از ثبت نام خود برای نامزدی انتخابات ریاست جمهوری را به چالش کشاندن شورای نگهبان اعلام کرده اند. ابراهیم یزدی ، دبیرکل گروه نهضت آزادی در همان روز ثبت نام نشان داد که برای ردصلاحیت به صحنه آمده است . وی اعلام کرد: هنگام پر کردن فرم ثبت نام واژه اعتقاد به قانون اساسی را خط زده است . ابراهیم یزدی با اشاره به سیاست گروه متبوع خود اعلام کرده است : اگر ما را از در بیرون بیندازند ، از پنجره وارد می شویم و تا نفس داریم و زنده هستیم ، فعالیت می کنیم . 10 بار دیگر هم ثبت نام می کنیم ، هزینه ردصلاحیت ما را هم شورای نگهبان بپردازد. مصطفی معین ، نامزد حزب مشارکت و سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی از نامزدهایی است که تایید شدن یا نشدن صلاحیت او از سوی شورای نگهبان در هاله ای از ابهام قرار دارد. با این حال اظهارات دبیرکل حزب مشارکت و سخنگوی معین نشان می دهد که حزب مشارکت و سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی برنامه ریزی لازم را برای استفاده تبلیغاتی از واژه ردصلاحیت او کرده اند. مخالفت معین با ادامه فعالیت های هسته ای صلح آمیز ایران ، اظهارنظرهای وی درباره نامه امام راحل درباره غیرقانونی بودن فعالیت نهضت آزادی و موضعگیری های جنجال آمیز درباره حقوق بشر و انتخاب معاون اول خود یعنی محمدرضا خاتمی ، دبیرکل حزب مشارکت - که به اتفاق هم حزبی های خود بحران تحصن و استعفاء را در مجلس ششم ساماندهی کرد - نشان می دهد حزب مشارکت و سازمان مجاهدین انقلاب پیشاپیش برای طرح ردصلاحیت نامزد خود آماده شده اند و به نوعی دلایل لازم را در اختیار شورای نگهبان قرار داده اند.
نظامیون و سیاسیون
آیا نظامیان ، رجل سیاسی هستند یا خیر؛ منشا طرح این پرسش از آنجاست که قانون ، دخالت نظامیان را در سیاست منع می کند. بنابراین آیا افرادی که دارای پیشینه نظامی اند، می توانند نامزد ریاست جمهوری شوند. شورای نگهبان پاسخ به این پرسش را منوط به بررسی صلاحیت و تحقیق درباره وضعیت نامزدها کرده است . محسن رضایی و محمدباقر قالیباف از نامزدهایی هستند که دارای پیشینه نظامی نیز بوده اند. حضور چهره های نظامی در انتخابات ریاست جمهوری ، مساله تازه ای نیست . در دوره هشتم انتخابات ریاست جمهوری نیز علی شمخانی ، وزیر دفاع ، نامزد انتخابات ریاست جمهوری شد و مورد تایید شورای نگهبان هم قرار گرفت ، اما باید در نظر داشت که تصدی پست وزارت در کابینه کمک زیادی به «رجل سیاسی» بودن شمخانی کرد. سخنگوی شورای نگهبان معتقد است : رجل سیاسی طبق نظر شورای نگهبان کسانی هستند که دارای زمینه های فعالیت سیاسی بوده و یا این که در فعالیت های سیاسی ، سمتها و مدیریت های سیاسی و تشکلهای سیاسی ای شرکت داشته اند که عرف جامعه آن را فعالیت سیاسی می داند. غلامحسین الهام می افزاید: جلسات کمیته خاص شورای نگهبان برای استخراج رجال مذهبی و سیاسی ادامه داشته و از میان 1014 ثبت نام کننده ، کارهای کارشناسی صورت گرفته و مراحل بررسی نهایی در تعیین واجدین شرایط رجال مذهبی سیاسی همچنان ادامه دارد. به گفته الهام ، پس از استخراج نهایی رجال مذهبی و سیاسی از میان ثبت نام کنندگان شرایط بعدی نامزدها طبق اصل 115 قانون اساسی بررسی خواهد شد. وی تاکید کرد: اگرچه در بررسی صلاحیت ها سوابق افراد لحاظ می شود، اما ملاک در بررسی صلاحیت ها همیشه وضعیت فعلی افراد بوده است . عضو حقوقدان شورای نگهبان همچنین درخصوص شایعاتی مبنی بر ردصلاحیت برخی نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری از سوی شورای نگهبان ، با بیان این که این شایعات همواره بوده و خواهد بود، اظهار کرد: انتظار ما از رسانه ها این است که حامل این قبیل شایعات نباشند؛ چرا که تا سوم خرداد و زمان اعلام رسمی تایید صلاحیت شدگان هر نسبتی به شورای نگهبان داده شود ، مورد تایید نخواهد بود. سخنگوی شورای نگهبان خاطرنشان کرد: این قبیل شایعات له و علیه نامزدها ، بیشتر در جهت ایجاد التهاب و جنگ روانی و براساس گمانه زنی های سیاسی است و هیچ ارتباطی با این نهاد ندارد. الهام همچنین اظهار کرد: کسانی شرایط رجل سیاسی و مذهبی را دارند که آنان در رفتارهای عملی خود ، مقید به اجرایی کردن اصول مذهبی و معتقد به آن بوده باشند. سخنگوی شورای نگهبان درباره قانون انتخابات ریاست جمهوری نیز گفت : اصلاح این قانون نیز نه در حوزه شورای نگهبان بلکه در حیطه فعالیت مجلس شورای اسلامی است . الهام هرگونه توصیه به شورای نگهبان در جهت تایید صلاحیت نامزدها برای تقویت مشارکت حداکثری را رد کرد و افزود: شورای نگهبان موجبی برای پذیرش توصیه های مثبت و یا منفی نمی داند؛ چرا که وظیفه اصلی این نهاد اعمال دقیق وظایف قانونی آن است . وی افزود: اگرچه شایعات علیه شورای نگهبان عرصه فشارهاست ، اما به دلیل این که این شایعات بیشتر فشار تبلیغی اند ، به هیچ وجه شورای نگهبان را تحت تاثیر قرار نمی دهند. عضو حقوقدان شورای نگهبان در پاسخ به پرسشی مبنی بر این که آیا تایید صلاحیت نامزدی در دوره های قبلی انتخابات به معنی تایید او در دوره فعلی نیز است یا خیر ، بیان کرد: ملاک بررسی صلاحیت ها همیشه وضعیت فعلی افراد است . الهام اضافه کرد: اگرچه در بررسی صلاحیت ها ، سوابق افراد لحاظ می شود ولی همیشه تصمیم گیری مربوط به همین زمان فعلی بررسی صلاحیت هاست و اگر تغییر شرایط و معیارهایی در افراد احراز شود و مستندات جدیدی بر له و یا علیه افراد احراز شود ، در ثبت نام فعلی مورد توجه قرار می گیرد. وی درباره حضور نظامیان در انتخابات ریاست جمهوری نیز گفت : این افراد از نیروهای مسلح استعفاء کرده اند.