جشنی برای پاییز

 برخی از این جشن‌ها به شهرت رسیدند و عاقبت به خیر شدند مثل نوروز باستانی، شب یلدا و حتی جشن مهرگان، اما برخی دیگر مهجور ماندند و آرام آرام از یادها رفتند. یکی از آنها جشن آبانگان است که موسم برگزاری‌اش در ایران باستان همین روزهاست. دهم آبان در تقویم زرتشتی به نام «آبان» است و اکنون در گاهشماری جدید این روز، شش روز به عقب آمده و چهار آبان شده است. دلیل این تفاوت این است که در گاهشماری قدیم، همه ماه‌های سال ۳۰‌روز بود و حالا که شش ماه نخست سال ۳۱ روز است، این روزها تغییر می‌کند. روز دهم آبان به نام ایزد موکل آب، آناهیتا نامگذاری شده است که در این روز، جشنی موسوم به آبانگاه برگزار می‌شود. در روایت‌ها آمده در این روز زو یا زاب، پسر طهماسب به پادشاهی رسید و مردمان را فرمود تا جوی‌ها بکنند و آب‌ها را در آن روان کنند. جشن آبانگان با حضور در کنار آب‌ها و با شادی و خواندن نیایش‌های مربوط به ایزدان آب برگزار می‌شده است. این جشن در تقویم امروزی روز چهارم آبان است.

پاییز فصل جشن‌های ایرانی است؛ از جمله جشن آبانگان در تقویم ایرانیان که چهارم آبان برگزار می‌شود. یکی دیگر از آنها جشن میانه پاییز است. پانزدهم آبان در گاهشماری ایرانی میانه فصل پاییز هنگام برگزاری جشنی به نام «پاییزانه» یا «جشن میانه پاییز» است که در گاهشمار ایرانیان به معنای «آغاز سرما» بوده است. این گاه در باور سنتی زرتشتیان هنگامی است که خداوند گیاهان و رستنی‌ها را آفریده است. عنصر اجتماعی این جشن‌ها در این بود که زن و مرد، پیر و جوان و کودک، فقیر و غنی، ارباب و رعیت، همه یکسان در آن شرکت می‌کردند و در یکجا گرد می‌آمدند و از یک سفره غذا می‌خوردند و این امر باعث همبستگی بیشتر اجتماعی می‌شد. علاوه بر این در پایان این مراسم آن چه از خوردنی باقی مانده بود به خانه افراد بینوا و نیازمند فرستاده می‌شد. جشن پاییزانه هنوز در بین مردم کرمانشاه برگزار می‌شود و از مراسم این جشن می‌توان به خواندن دعا و پختن خروس به تعداد فرزندان خانواده نام برد.

میثم اسماعیلی