مسوولیت کالای تولیدی در نظام حقوقی بریتانیا تا دیرباز تحت الشعاع اصل نسبی بودن قرارداد بود و تولیدکننده کالای معیوب تنها نسبت به خسارات وارده برطرف قرارداد مسوول شناخته می شد. در سال 1932 میلادی از این اصل عدول شد و بر مبنای اصل همجواری ، تولیدکننده علاوه بر آسیب های وارده بر طرف قرارداد نسبت به دوستان و همسایگانی که از استفاده از آن آسیب دیده اند نیز مسوول شناخته شد.
در سال 1987 میلادی ، با تصویب قانون حمایت از مصرف کننده ، متعاقب تصویب دستورالعمل اتحادیه اروپا در سال 1985 میلادی مسوولیت تولیدکنندگان کالاهای معیوب نه تنها جنبه قراردادی خود را از دست داده بلکه بر نظریه سهل انگاری نیز استوار نبوده و مسوولیت علی الاطلاق نظیر آنچه که در نظام حقوقی امریکا سالیان چندی قبل اتفاق افتاد مورد پذیرش قرار گرفت .نظر به این که دستورالعمل مزبور کشورهای عضو اتحادیه اروپا را مکلف نمود تا اقدامات مشابه را برای حمایت از مصرف کنندگان اتخاذ کنند ، دولت بریتانیا نیز دستورالعمل جامعه اروپا را از طریق تصویب قانون حمایت از مصرف کننده در سال 1987 میلادی اعمال کرد.
خاطرنشان می سازد که دستورالعمل مزبور مقررات معینی را به صورت اختیاری وضع کرده است و کشورهای عضو براساس مصالح و منافع خود می توانند راجع به آن اتخاذ تصمیم کنند. به عنوان مثال ، در نظام حقوقی بریتانیا مقرر شده است که تولیدکنندگان کالاهای دستی و هنری از مسوولیت در قبال کالاهای تولیدی مبرا گردند. مشروط به آن که خطرات موجود در کالاهای دستی و هنری مزبور معلوم نبوده یا علم به آن در زمان تولید امکانپذیر نبوده باشد.
قانون حمایت از مصرف کننده مسوولیت را نسبت به تولیدکنندگان ، واردکنندگان کالاهای معیوب و هر کسی که آن را از تولیدکننده گرفته و نام تجاری یا علامت تجاری به آن بخشیده و یا شکل و شمایل متمایزی به آن داده تسری می دهد. براساس این قانون چنانچه تامین کنندگان کالا نتوانند نام تولیدکننده یا واردکننده را در زمان متعارف به مصرف کننده اعلام دارند و یا نتوانند اطلاعات کافی و مناسب را به مصرف کننده بدهند ممکن است مسوول شناخته شوند. براساس این قانون چنانچه سلامت و ایمنی کالای تولیدی به نحوی نباشد که عموم استفاده کنندگان از آن انتظار دارند کالای مزبور معیوب تلقی می شود.
بر طبق این قانون انتظارات متعارف مصرف کنندگان از کالای تولیدی آن است که کالا قبل از عرضه در بازار مراحل ارزیابی و تست فنی کامل را با موفقیت سپری کند. هشدارها یا دستورالعمل های لازم در استفاده از کالا ارائه شود و اطلاعات ضروری برای استفاده شخص یا اشخاصی که به طور مستقیم یا غیرمستقیم در معرض استفاده کالای مزبور قرار می گیرند در دسترس باشد.
دکتر سیدنصرالله ابراهیمی
کارشناس حقوق بین الملل و تجارت