پزشک خانواده ، درانتظار

مصاحبه با دکترعلی حسن زاده معاون درمان غیرمستقیم سازمان تامین اجتماعی ، درست در صبح یک روز برفی با دردسرهای ویژه آن برای تهران برگزار شد.

کد خبر: ۶۰۱۸۱

معاون درمان غیرمستقیم سازمان تامین اجتماعی در این گفتگو از اجرا نشدن نظام درمان هدایتگر بیمار یا همان نظام پزشک خانواده نگران بود و اجرا شدن آن را مهمترین عامل رسیدن به یک نظام بیمه ای و درمانی مطلوب برشمرد ، گرچه از بطن صحبت هایش برمی آمد که اجرای چنین ایده ای با شرایط فعلی محال است ؛ چراکه عزمی برای این کار و همتی برای یکپارچگی در اجرای آن در نهادهای ذی ربط وجود ندارد.

ویژگی های یک نظام بیمه ای مطلوب از نظر شما چیست؛

نظام بیمه ای جزیی از نظام سلامت است و از این بخش جدایی پذیر نیست. در این بخش خرید خدمت به دو صورت خرید غیرفعال و خرید فعال یا استراتژیک صورت می گیرد. در خرید غیرفعال بدون واسطه خرید و فروش صورت می گیرد و پس از ارائه خدمت پول به سمت فراهم کننده بدون واسط خدمت می رود ؛ اما بخش بیمه درمان به چند دلیل ویژگی های یک بیمه کامل را ندارد.
ویژگی های یک بازار کامل به چند محور اصلی تقسیم می شود ؛ یکی این که عرضه کننده و مصرف کننده خدمات بیمه ای آزادانه وارد بازار شوند. دیگر این که تعداد عرضه کننده در برخی جاها بسیار زیاد است و در بعضی جاها کسی به عنوان عرضه کننده وجود ندارد. سوم این که در این بازار سیگنال قیمت و کیفیت وجود دارد ؛ یعنی خریدار اگر از جنسی با توجه به قیمت خوشش آمد ، می خرد و اگرنه ، به سمت دیگری می رود و درواقع براساس فکر و ذهن خودش و میزان پولش خرید می کند. دیگر این که یک بازار کامل برون زایی ندارد ؛ یعنی معمولا نفع یا ضرر از سود و زیان دیگر به او هم نمی رسد. بالاخره این که در این بازار اطلاعات مساوی در بازار وجود دارد و هم مصرف کننده و هم خریدار از بازار اطلاع کامل دارند.

این ویژگی ها در بخش درمان چگونه است؛

در بخش درمان این گونه نیست ؛ چراکه هرکس نمی تواند خود را وارد بازار بخش درمان کند. ضمن این که برون زایی هم وجود دارد ؛ یعنی اگر کسی بیمار باشد و درمان کند همسایه اش نمی گیرد و اگر درمان نکند، ممکن است همسایه و همکارش هم بیمار شود. در این بخش همچنین بیمار فردی است که اطلاعات درستی از بازاری که به آن وارد می شود ندارد. او به عنوان بیمار به بخش درمان می رود ، در حالی که اطلاعاتی از نحوه و چگونگی عملکرد درمانی خود ندارد. یکی دیگر از عوامل این بازار این است که در این بازار عامل ایجاد تقاضا خود تولیدکننده است ؛ یعنی پزشک پس از مراجعه بیمار در او تقاضای رفع بیماری و کامل شدن و کامل کردن پروسه بیماری را ایجاد می کند و اگر بیمار به دلیل احساس سنگینی معده به او مراجعه کند ، ممکن است پزشک به او بگوید معده ات بعلاوه روده ها مشکل دارد و به این ترتیب در او تقاضاهای جدیدی برای درمان ایجاد کند.
بنابراین به دلیل این که بازار بخش درمان معمولا بازار کاملی نیست ، دولت ها به این فکر افتادند که برای جلوگیری از ضرر بیمار وارد عمل شوند. البته این مساله بعد از مرحله حکیم و بیمار در دنیای قدیم پیش آمد و در مرحله تاریخ معاصر بود که دولتها برای جلوگیری از تضییع حق بیماران وارد عمل شدند. هرچند از گذشته بخش اخلاقیات و رعایت اخلاق طبابت و پزشکی خیلی قوی و مورد تاکید بوده و هست.

روش دولت برای رسیدن به وضعیت مطلوب چه بود؛

یک روش این بود که در رابطه بیمار و پزشک اطلاعات بیمار باید زیاد شود. زیاد شدن این اطلاعات از طریق ایجاد یک نهاد واسط به نام صندوق بیمه ای امکانپذیر بود.
در این روش ریسک مالی به بیمار منتقل می شد. بیمار به مرور و در زمان سلامت به صندوق بیمه پول می دهد و در موقع بیماری پول از صندوق بیمه گر به پزشک منتقل می شود. در دنیای معاصر و در کشورهای مدرن و پیشرفته در بخش بیمه و درمان ریسک مالی به عهده پزشکان است.
در حال حاضر ایران بین روش اول و دوم قرار دارد و نظام بیمه ای و سلامت کشور هنوز نتوانسته خود را مدرن کند و این مساله به تفکر سیاستگذاران و مدیران و اصلاح اذهان برمی گردد. در حقیقت یک عزم ملی برای رسیدن به نظام بیمه ای و درمان مناسب لازم است و تنها وزارت بهداشت در این زمینه نمی تواند از عهده کار بربیاید ، بلکه تمام ذی نفعان جامعه پزشکی ، نمایندگان مجلس و حتی سایر بخشها از جمله راه و ترابری ، محیط زیست ، راهنمایی و رانندگی ، شهرداری ها و... باید وارد عمل شوند.

چرا این اتفاق نیفتاده است؛

باید نظام پزشک خانواده و هدایت بیمار اجرا شود. در این صورت بیمار به محض مشاهده بیماری ساده در ابتدا به فوق تخصص مراجعه نمی کند بلکه اگر مریض شد به پزشک خانواده مراجعه و بعد سایر مراحل درمان را طی کند.
این مساله در برنامه سوم و چهارم توسعه پیش بینی شده است ولی اجرایی کردن مساله پزشک خانواده بسترهای مناسب لازم دارد و پیش از هر کاری باید سلامت مردم را اولویت کاری خودمان بدانیم.
وقتی سلامت مردم اولویت یک شد به ایمنی جاده ها، به ایمنی و سلامت خودرو ، به کاهش آلودگی هوا و به بسیاری از مسائلی که موجب به خطر افتادن سلامت مردم می شود توجه کرده و این توجه باید از طریق یک عزم ملی ایجاد شود. در این زمینه وزارت بهداشت چندی قبل تیم اصلاحات نظام سلامت کشور را تشکیل داد و شورای عالی نظام سلامت کشور هم ایجاد شد و 4نقطه کشور به عنوان پایلوت انتخاب شد، ولی در عمل اتفاقی نیفتاد ؛ چرا که سایر بخش ها وارد عمل نشدند.

یکی از مباحث اخیر تامین اجتماعی بحث قراردادهای جدید این سازمان است ، چه شرایطی باعث عقد قراردادهای جدید شد؛

در هر کاری اگر می خواهید خریدی انجام دهید باید متن قرارداد را تنظیم و شرایط مورد نیاز برای خرید خدمت را پیش بینی کرد در گذشته متن قرارداد پزشکان با تامین اجتماعی بازنگری گردید و این بازنگری حدود 2 ماه پیش وارد مرحله جدیدی شد و اعتراض های پزشکان به متن قراردادهای قدیم بررسی و حالت تحکمی قراردادهای قبلی اصلاح شد.

قراردادهای تامین اجتماعی با درمانگاه های خیریه و عمومی به کجا رسید؛

تامین اجتماعی هم اکنون با 145 درمانگاه خیریه در کل کشور قرارداد دارد و 28 بیمارستان خیریه هم تحت پوشش است ، ولی سازمان های بیمه گر مکلف به ایجاد اشتغال برای پزشکان نیست و باید با حداقل هزینه حداکثر منافع را در بخش بیمه و سلامت ایجاد کنند. به این ترتیب تامین اجتماعی هر جا احساس کند که نیازی به عقد قرارداد جدید ندارد در این کار را نمی کند. در حال حاضر به ازای هر هزار بیمه شده با 1.6 مراکز درمانی قرارداد داریم. به عبارتی به ازای هر 943 نفر بیمه شده با یک مرکز درمانی قرارداد داریم که رقم و میانگین خوبی است البته هم اکنون خدمات این سازمان به 28 میلیون بیمه شده در سراسر کشور ارائه می شود و بیش از این نمی توانیم خدمات خود را گسترش دهیم ؛ چرا که با کسری بودجه مواجه می شویم.
با این حال همواره به دنبال ایجاد تسهیلات جدید برای بیمه شدگان خود هستیم و براین اساس بیماران خاص شامل بیماران هموفیلی ، دیالیزی و تالاسمی ، تمامی خدماتشان به صورت رایگان صورت می گیرد. همچنین 85 درصد هزینه خدمات بیماران سرطانی و ام اس پرداخت می شود و خدمات دیگری هم ارائه می کند که جزو تعهدات تامین اجتماعی نیست.

و وضعیت بودجه سال آینده سازمان چگونه است؛

بودجه بخش درمان غیرمستقیم 18 درصد رشد یافته است و البته ما نگران هستیم ، چرا که تعرفه های جدید پزشکی بخش خصوصی باید از طریق سازمان نظام پزشکی تعیین شود که اگر یکباره 2 برابر شود ، منابع هیچ سازمان بیمه ای قادر به پوشش آن نیست و تا این لحظه هم هیچ نظری از سازمان های بیمه گر خواسته نشده است.