وقتی «منچی» به زمین می‌آید!

 این قالب از برنامه‌سازی امکان استفاده از تکنیک‌های مختلفی را برای برنامه‌ساز فراهم می‌کند و می‌تواند در صورت بهره‌گیری از اصول و چارچوب‌های درست، راهی موثر در القای پیام‌ها و مضامین اخلاقی باشد. در ضمن استفاده از رنگ‌های شاد و متنوع در طراحی فضا و شخصیت‌ها، توجه به ریزه‌کاری و جزئیات حرکتی و نزدیک کردن آنها به واقعیت در عین حفظ تخیل ذاتی انیمیشن همگی از مزیت‌هایی است که می‌توان به عرصه پویانمایی نسبت داد.

در این نوشتار از یکی از مجموعه‌های موفق مرکز پویانمایی صبا که دو سری از آن تاکنون به پخش رسیده است، گزارشی تهیه کرده‌ایم و با تهیه‌کننده آن درخصوص ضرورت‌های برنامه‌سازی برای کودکان، ویژگی‌های انیمیشن «مسافری از دور دورا» و دلایل استقبال از آن گفت‌و‌گو کرده‌ایم.

مجموعه انیمیشن مسافری از دور دورا کاری از مرکز پویانمایی صباست که با بهره‌گیری از تکنیک سه‌بعدی این روزها مراحل نگارش سومین سری خود را سپری می‌کند و ممکن است در 26 قسمت 15 دقیقه‌ای تولید شود. داستان این مجموعه درباره موجودی فضایی به نام منچی است که بر اثر توفانی فضایی از سیاره زمین سر درمی‌آورد و با پا گذاشتن به زمین و دیدن زیبایی‌های آن تصمیم می‌گیرد مدتی به‌عنوان مهمان در مزرعه آرزوها که یکی از سرسبز‌ترین مزرعه‌های سیاره زمین است، بماند و بقیه ماجراهای داستان با موقعیت‌هایی که برای او به وجود می‌آید، رقم می‌خورد.

این مجموعه به تهیه‌کنندگی مریم گودرزی و با کارگردانی خود او و ایمان ایرانی‌نژاد تهیه می‌شود.

برخی دیگر از عوامل و دست‌اندرکاران این مجموعه انیمیشن عبارتند از: نویسندگان: محمدکاظم اخوان و نرگس گودرزی، مدیر پروژه: نرگس گودرزی، مدیر تولید: ندا گودرزی، طراحی شخصیت و فضا: حامد کمالی و فرخنده ترکمنی، انیماتور: امیر کوشافر و هادی نیک‌پندار، استوری بورد: ملیکا عادل، کامپوزیت: جواد محمدخانی و پژمان ایرانی‌نژاد‌مقدم.

مریم گودرزی معتقد است برنامه‌سازان ما در تولید آثار برای مخاطب کودک، روحیات این گروه سنی را کمتر مورد توجه قرار می‌دهند. این تولیدکننده انیمیشن اعتقاد دارد، هویت انیمیشن ایرانی به شکل و ظاهر آن نیست، بلکه به محتوای اخلاقی و علمی آن است.

مریم گودرزی که سری اول و دوم انیمیشن مسافری از دور دورای او با استقبال زیادی از سوی مخاطب هدف خود مواجه شده، می‌گوید: این اتفاق دلایل مختلفی داشت. مخاطبان ما به دلیل ریتمی که در کار بود از دو ساله‌ها شروع می‌شدند. پرسش‌هایی که پدر و مادرها داشتند این بود که چطور می‌شود از یک کار واحد هم بچه هفت ساله و هم بچه دوساله خوشش بیاید. موسیقی، گرافیک و شخصیت‌های گوناگون که افراد مختلفی از جامعه را نشان می‌داد مواردی بود که خیلی از مخاطبان برای علاقه‌شان به مسافری از دور دورا عنوان می‌کردند.

او ادامه می‌دهد: وقتی سری دوم این کار در عید پخش شد باورم نمی‌شد این‌قدر با مخاطب ارتباط برقرار کرده باشد. من روزهای تعطیلات عید در دفترم بودم و می‌دیدم مخاطبان به واسطه این که ارتباط برقرار کردن با روابط‌ عمومی مرکز صبا سخت بود از طریق اینترنت سایت ما را پیدا کرده و با آن ارتباط برقرار می‌کردند. اساسا این سایت به نشانی www.pooyatv.ir قابلیت این را دارد که همه بچه‌ها بتوانند درباره مجموعه‌های مختلف شبکه پویا اظهارنظر کنند.

گودرزی درباره ویژگی‌های مسافری از دور دورا می‌گوید: محیط این مجموعه، صرفا آموزشی نیست، اما مسائل آموزشی را مطرح می‌کند. این برای بچه‌ها جذاب است که آنها وارد ماجرا می‌شوند و به دل داستان می‌روند و در دل داستان است که این‌ بچه‌ها با یک مفهوم اخلاقی یا اجتماعی آشنا می‌شوند. بدون این که بخواهیم مفاهیم آموزشی و اخلاقی را گل‌درشت یا برجسته کرده باشیم که مثلا منظم باش، یا صبح زود از خواب بیدار شو یا دروغ نگو. این موارد و دیگر مفاهیم اخلاقی در دل داستان تنیده شده است.

این تهیه‌کننده خاطرنشان می‌کند: شخصیت اصلی این کار یک الاغ به نام مخمل است. او همیشه شیطنت‌های کودکانه‌ای دارد. بقیه شخصیت‌ها به نوعی کمک‌کننده هستند که در نهایت غیرمستقیم به مخمل می‌فهمانند کاری که داری انجام می‌دهی درست نیست.

وی تصریح می‌کند: اصلی‌ترین فاکتور در مسافری از دور دورا این است که از لحاظ محتوایی با مخاطب ارتباط برقرار می‌کند. هیچ چیز در این مجموعه به صورت اغراق‌ شده و بزرگنمایی شده به کودک آموزش داده نمی‌شود. همه چیز در یک لایه ظریف از آموزش قرار گرفته که در عین حال فضای طنز و شادی دارد. اینها مواردی است که در ساخت کار کودک باید به آن توجه شود.

گودرزی در پاسخ به پرسشی درباره نحوه توجه به روان‌شناسی کودک در نگارش مسافری از دور دورا می‌گوید: در نگارش این کار، نویسنده، خود به نوعی روان‌شناس کودک بوده که با توجه به خصوصیات دوران کودکی، متن را نوشته است. ما اتودهای مختلفی برای این کار زدیم و به نتیجه رسیدیم. این چیزی است که در تمام دنیا جواب داده و در این مجموعه مفصل هم به کار گرفته شده است.

وی درباره به کار بردن آموزه‌های علمی و درسی در این مجموعه توضیح می‌دهد: این موارد را به‌عمد در مجموعه وارد کردیم. می‌خواستیم نشان دهیم روایت و داستانگویی برای کودک چیزی است که در ضمیر ناخودآگاه او وجود دارد و برای او مانوس بوده است یعنی به طورکلی هر آموزشی که از طریق داستان و روایت برای کودک و حتی بزرگسال نمایش داده شود، تاثیرگذارتر است. یعنی وقتی بچه‌ها با توجه به داستان و روایت در مقابل چنین آموزشی قرار می‌گیرند با آن ارتباط برقرار می‌کنند.

این تهیه‌کننده ادامه می‌دهد: خیلی وقت‌ها سوءتفاهم‌ علمی برای بچه‌ها به وجود می‌آید. مثلا وقتی شیر سر می‌رود بچه‌ها متوجه نیستند، چرا این اتفاق می‌افتد. اگر بخواهند کتاب بخوانند ممکن است نتوانند ارتباط خوبی با آن برقرار کنند، اما وقتی آن را در دل یک داستان می‌بینند، تصویر، زبان و دیالوگ به کودک کمک می‌کند آموزش بیشتری داشته باشد.

گودرزی تاکید می‌کند: سوءتفاهم‌ علمی برای کودک بدرستی برطرف نمی‌شود و خیلی اوقات حتی ممکن است کودک دوره ابتدایی را تمام کند، اما این سوءتفاهم‌ علمی برطرف نشده باشد.

هویت انیمیشن ایرانی به شکل و ظاهرش نیست

تهیه‌کننده مجموعه انیمیشن مسافری از دور دورا می‌گوید: ما روی نقاطی دست گذاشتیم که تیتر نیستند، مثلا داشتن اعتماد به نفس. ما برای آموزش این امر به کودک، داستانی طراحی کردیم. ما در هر داستان با ترکیبی از یک سوءتفاهم‌ علمی و اخلاقی، کودک را تا انتهای داستان می‌کشانیم، اما متاسفانه نسبت به این دید سهل‌انگاری می‌شود.

همرنگ کودکان شویم

وی با بیان این که پایه کار درست بود، می‌افزاید: در کار کودک این موارد رعایت نمی‌شود. فقط می‌خواهیم یک کار بسازیم. به کودک بگوییم بخور، نخور، این کار را بکن یا این کار را نکن. کار کودک حتما باید با روحیات و مختصات کودک باشد. این مساله در برنامه‌سازی‌های ما کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد.

او از روند پخش مسافری از دور دورا انتقاد می‌کند و می‌گوید: برای این کار ساعتی مثل 6 صبح را در نظر گرفته بودند که جواب نمی‌دهد. بعلاوه، بچه با این کار 13 یا 20 روز ارتباط برقرار می‌کند و بعد فراموش می‌کند. برای همین است که ما در کشورمان کار ماندگار نداریم. یکسری کار روی آنتن می‌آید، اما بدترین زمان پخش به آن داده می‌شود و توجهی به آن نمی‌شود.

گودرزی در بخش دیگری از این گفت‌وگو تاکید می‌کند: هویت برای گروه سازنده مجموعه مسافری از دور دورا، محتوا و نتیجه کلی این اثر و به نوعی امضای اثرمان بوده و این امضای اثر زمانی است که از مخاطب جواب بگیریم و خوشبختانه این مساله تا به حال اتفاق افتاده است. هویت یک انیمیشن ایرانی فقط در شکل و ظاهر ایرانی بودنش نیست، بلکه در معنا و مفهوم‌های اجتماعی و تاریخچه علمی ماست که در آن نمود پیدا کرده است.

او درباره ساخت سری سوم مسافری از دور دورا هم توضیح می‌دهد: طرح این سری برای 26 قسمت است. در فیلمنامه این سری کوکوجا که همان شخصیت منفور داستان است، آمده که زمینی‌ها را اذیت کند. بچه‌های مزرعه متوجه می‌شوند و تصمیم می‌گیرند به اتفاق «منچی» که دوباره از دور دورا به زمین آمده آن موجود عجیب و غریب را پیدا کنند.

رضوان اناری