10 قرن منظومه‌نویسی عاشقانه

کتابی که صد منظومه عاشقانه فارسی را از قرن چهارم تا امروز در برمی‌گیرد. گفت‌وگوی کوتاه ما را با ذوالفقاری در زیر می‌خوانید.

چندی پیش کتاب «ادبیات مکتبخانه‌ای ایران» به قلم شما منتشر شد. استقبال از این کتاب چطور بود؟

در این یکی، دو ماهی که کتاب منتشر شده، استقبال خوبی از آن صورت گرفته و بسیاری از رسانه‌ها هم به آن پرداخته‌اند.

کتاب دیگری که بتارگی از شما منتشر شده است، «بهار دانش» نام دارد. درباره این اثر صحبت کنید.

این کتاب اثری از عنایت‌الله کمبوه لاهوری است که من آن را تصحیح کردم. کتاب از آثار معروف فارسی است که کتاب درسی در هند بوده و این اثر که به شکل داستانی است، بیش از 1400 چاپ سنگی در هند دارد، اما پیش از این در ایران چاپ نشده بود.

چه کتابی زیر چاپ دارید؟

کتابی زیر چاپ دارم که قرار بود سال گذشته منتشر شود، اما به دلیل مشکلاتی نشد. این کتاب یکصد منظومه عاشقانه است که انتشارات رشد آوران آن را منتشر می‌کند.

چه منظومه‌هایی را دربرمی‌گیرد؟

یک دوره منظومه عاشقانه از قرن چهارم تا دوره معاصر (1362 شمسی).

کتاب صرفا منظومه‌ها را آورده است؟

نقد و تحلیل منظومه‌هاست. 70 درصد این منظومه‌ها هنوز نسخه خطی هستند و در قالب کتاب منتشر نشدند. خلاصه‌ای از داستان همراه با نقد و تحلیل آمده است. ضمن این‌که در این کتاب شاهد مثال هم برای هر منظومه آمده است. مثلا اگر داستان لیلی و مجنون را بررسی کردیم 70 منظومه مانند هم در کنارش معرفی شده است.

هدف شما از گردآوری این کتاب چه بود؟

خواستم نشان بدهم منظومه‌های عاشقانه به عنوان یک گونه بسیار قوی و پرخواننده در ادبیات ما مطرح بوده و بویژه در دوران صفویه رونق داشته است. سنت منظومه سرایی از عنصری آغاز می‌شود، فخرالدین اسعد گرگانی در ویس و رامین آن را ادامه می‌دهد. بعد نظامی در خمسه به آن می‌پردازد و سپس امیر خسرو دهلوی آن را به هند می‌برد و بعد در کشورهای دیگر مانند پاکستان و ترکیه به صورت تقلیدی ادامه می‌یابد. جز این هدف دیگرم این بود که نوع نگاه شاعران و حکیمان ایرانی را نسبت به عشق نشان دهم. عشقی که در منظومه‌های فارسی مطرح می‌شود، بیشتر عشق فرازمینی است. عشقی که نگاهش به سمت آسمان‌هاست. عشقی پاک و به دور از هوس و آلودگی. پایان بسیاری از این منظومه‌های عاشقانه بیانگر این است که هدف از عشق، تن‌کامگی نبوده است. هدف دیگرم این بود که بگویم چقدر ادبیات غنایی ما گسترده است.