مخاطب‌سازی در «سین مثل سریال»

همیشه پشت صحنه سریال‌ها و آگاهی از چگونگی فرآیند ساخت یک سریال برای مخاطبان جذاب است و سین مثل سریال به نوعی پشت صحنه سریال‌ها را درقالب گفت‌وگو با عوامل و مباحث صمیمی و جذاب درباره آنها بازنمایی می‌کند.

رسالت تلویزیون صرفا سرگرمی و پرکردن اوقات فراغت نیست و چگونه تماشا کردن و خوب دیدن هم از جمله وظایف رسانه ملی است که تولید برنامه‌هایی از جنس سین مثل سریال می‌تواند به عملی‌شدن آن کمک کند. چه بسیار سریال‌هایی از تلویزیون پخش می‌شود که ممکن است با ذائقه متعارف مخاطب ایرانی غریبه باشد لذا ساخت چنین برنامه‌هایی و نقد و بررسی آنها می‌تواند هم عادت‌های مخاطب را تفسیر کرده و هم به ذائقه‌سازی‌ و مخاطب‌پروری دست بزند و هم به او کمک کند تا به درک و فهم بهتر از تماشای مجموعه‌های نمایشی دست یابد. بحث و گفت‌وگوهایی که با عوامل و دست‌اندرکاران مجموعه‌های تلویزیونی صورت می‌گیرد علاوه بر این‌که یک نوع آسیب‌شناسی تخصصی درباره فرآیند ساخت مجموعه‌های تلویزیونی محسوب می‌شود به افزایش آگاهی و شناخت بصری و تکنیکی مخاطب هم منجر می‌شود که در نهایت می‌تواند مخاطب عام را به مخاطب خاص بدل کند. به عبارت دیگر یکی از کارکردهای مهم سین مثل سریال علاوه بر سرگرمی یا سریال‌شناسی و تحکیم روابط مردم و رسانه ملی، مخاطب‌سازی است. به این معنی که این برنامه می‌تواند به تغییر و بهبود ذائقه مخاطب کمک کند.

مرور سریال‌های خاطره‌انگیز حس نوستالژیک و انگیزه تماشای دوباره در مخاطب را زنده می‌کند. کاش جای خالی منتقدان تلویزیونی هم در این برنامه پر شود تا نگاه تخصصی‌تری به مقوله سریال‌سازی‌ در کنار بخش سرگرم‌کننده قرار گرفته و در نهایت درک سینمایی مخاطبان ارتقا پیدا کند. این اقدام شبکه یک را می‌توان یک نوع خودسنجی هم دانست که به ارزیابی واقعی و آزادتری از برنامه‌های خود دست زده است.

یکی از جذابیت‌های برنامه سین مثل سریال اتفاق در ماهیت رقابتی آن است. ایجاد فضای رقابتی بین سریال‌ها یا بهترین بازیگرزن و مرد، هیجانی مثل جشنواره‌های سینمایی دارد و تعداد پیامک‌ها نیز نشان می‌دهد این رقابت با استقبال خوبی از سوی مردم مواجه شده و البته فرصت خوبی فراهم شده جریان‌شناسی سریال‌ها توسط شبکه ملی صورت بگیرد.

در سری جدید سین مثل سریال حضور بازیگران و کارگردان‌ها نیز هدفمند بود و صرفا به گپ و گفتی کلیشه‌ای و متعارف بدل نشد. نتایج نظرسنجی‌ها به یک شناسنامه و تصویری رسانه‌ای بدل شد که سهامداران هر اثر نمایشی می‌توانستند وزن خود را در ترازوی مردمی سنجیده و نسبت و فاصله خود را با سریال‌های دیگر بسنجند. در واقع، یک نوع واقعیت‌سنجی درباره سریال‌ها رخ داد که با تصورات خام و کلیشه‌ای و تخمین‌ها و حدس و گمان‌های غیرواقعی فاصله داشت.

یکی از ویژگی‌های خوب سری جدید سین مثل سریال برگزاری مسابقه بین مخاطبان و مراسم قرعه‌کشی توسط مهمانان بود که هیجان و التهاب برنامه را بیشتر می‌کرد و آن را از یک برنامه تخصصی درباره تولیدات نمایشی تلویزیون خارج می‌‌کرد. به معنای واقعی می‌توان سین مثل سریال را یک برنامه ترکیبی تلویزیونی دانست که اتفاقا عملکرد خود را دستمایه این سرگرمی و رقابت قرار می‌دهد.

برگزاری این مسابقه تمهید هوشمندانه‌ای بود که مخاطبان بیشتری را در نظرسنجی از سریال‌های تلویزیونی سهیم می‌کرد و البته نباید دکور، طراحی صحنه و استفاده از ابزارهای رایانه‌ای را در زیبایی‌شناسی فرمی و بصری برنامه دست‌کم گرفت. سادگی و پرهیز از استفاده از نشانه‌های شلوغ تاثیر مهمی درجذابیت برنامه از حیث بصری و ظاهری برای مخاطبان داشت.

بدیهی است وقتی مدل تازه‌ای از برنامه‌سازی‌ در تلویزیون ارائه می‌شود خالی از ضعف نیست که قطعا توسعه و پیش رفتن سریال می‌تواند به رفع این کاستی‌ها کمک کند. نگارنده بیش از هرچیز امیدوار است تغییری در اجرا و مجری برنامه صورت بگیرد و از مجریانی استفاده شود که یا مجری ـ کارشناس باشند یا این‌که اطلاعات مناسبی در حوزه فیلم و سریال داشته باشند ضمن این‌که کمی هم برنامه را گرم‌تر اجرا کنند. چه بسا شیوه اجرای برنامه بتواند کمک کند تا خود سین مثل سریال به اندازه تماشای یک سریال جذاب، دلچسب و هیجان‌انگیز باشد. هرچند محمد سلوکی در سری جدید برنامه به تسلط بیشتری در اجرا رسیده و ارتباط بهتری با مخاطبانش پبدا کرده بود.

سین مثل سریال هم اکنون به یک برنامه ترکیبی متفاوت بدل شده که جای خود را در بین مخاطبان باز کرده و دست‌کم دو کارکرد مهم می‌توان برای آن برشمرد: یکی سریال‌شناسی و دیگری مخاطب‌سازی که البته مخاطب‌شناسی را نیز در خود مستتر دارد. سین مثل سریال با ترمیم و تکمیل ساختاری خود می‌تواند به یک نود یا هفت درباره تلویزیون بدل شود.

سیدرضا صائمی / جام​جم