رادیو، بازیگر تربیت می‌کند

اما وقتی ما به یک نمایش رادیویی گوش می‌دهیم به این نکته فکر نمی‌کنیم که تا این میزان برای آن زحمت کشیده می‌شود. دنیای نمایش‌های‌ رادیویی پر از رمز و راز است و همین مساله باعث شده بازیگران زیادی همچون مرجانه گلچین، پری امیرحمزه، شمسی فضل‌اللهی، فرزاد حسنی، بیوک میرزایی، فریبا متخصص، میرطاهر مظلومی، زهره مجابی و... جذب بازی در نمایش‌های رادیویی شوند و علاوه بر بازی در تلویزیون و سینما در رادیو هم فعالیت کنند، حتی برخی بازیگران همچون فرهاد اصلانی، دانیال حکیمی، ناصر هاشمی، گوهر خیراندیش و... زمانی در نمایش‌های رادیویی بازی می‌کردند.‌ به‌همین دلیل، سراغ چند بازیگر رفتیم و نظر آنها را درباره جذابیت دنیای نمایشی رادیویی و علاقه‌مندی آنها را به این حوزه جویا شدیم.

مرجانه گلچین، بازیگر شناخته شده‌ سریال‌های طنز در پاسخ به این پرسش که بازی در نمایش رادیویی برایتان چه جذابیتی دارد، می‌گوید: شروع فعالیت‌ام در نمایش رادیویی از صحنه تئاتر شروع شد. سال‌83 همراه با علی گوهری در نمایش «رابعه» بازی ‌کردم. ایشان به غیر از تئاتر با رادیو هم همکاری داشتند. به پیشنهاد او و گروهی از بازیگران رادیو که این نمایش را دیده بودند و تاکید داشتند ‌‌صدایم برای نمایش رادیویی مناسب است، جذب رادیو شدم و کارم را با نمایش‌های صدای عبرت رادیو ایران به سردبیری، نویسندگی و کارگردانی کاظم سبزواری آغاز کردم.

وی با اظهار خرسندی از این اتفاق در زندگی‌اش گفت: در یک دوره 9 ساله ، حضورم در عرصه بازیگری کم شد و بازی در نمایش‌های رادیویی من را به لحاظ روحی تامین کرد. در واقع رادیو سال‌های دوری من را از دنیای بازیگری، جبران کرد.

گلچین عنوان کرد: وقتی اولین‌بار پشت میکروفن رادیو نشستم، احساس کردم چه کار سختی است که یک بازیگر فقط از طریق صدا تمام حس شخصیت‌های نمایش را به شنوندگان منتقل کند، اما این سختی‌ها‌ دنیای شیرینی دارد و بازی در نمایش‌های رادیویی مانند کلاس درس است.

این بازیگر ادامه داد: با وجود آن‌که دستمزد رادیو کم است اما همکاران رادیو با عشق کار می‌کنند. شاید باورتان نشود، ولی وقتی وقفه‌ای در کارمان پیش می‌آید دلتنگ بازی در رادیو می‌شویم.

وی درباره این‌که کدام‌ یک از نقش‌هایی که در رادیو بازی کرده برایش ماندگارتر است، می‌گوید: سال 84 در یک نمایش بازی کردم و بازیگر نقش مقابلم هم علی‌گوهری بود. در این نمایش نقش دختری را بازی می‌کردم که مشکلات روحی و روانی داشت، اما عاشق همسرش بود. او بعد از این‌که متوجه خیانت همسرش می‌شود دست به خودکشی می‌زند. این نقش را خیلی دوست داشتم. در مجموع هر یک از نمایش‌های صدای عبرت ویژگی‌های خاص خودش را دارد و روایتگر معضلات جامعه است.

گلچین درباره این‌که بازی در نمایش رادیویی چه تفاوتی با بازی سینما و تلویزیون دارد، می‌گوید: آنقدر نمایش رادیویی را دوست دارم که هر وقت قراردادی در سینما و تلویزیون می‌بندم به دوستان می‌گویم من یک روز در ماه را باید برای ضبط نمایش به رادیو بروم.

این بازیگر در خاتمه می‌افزاید: بازی در نمایش رادیویی تجربه جذابی است. امیدوارم به لحاظ مالی حمایت‌های خوبی از نمایش رادیویی شود تا بازیگران با فراغ بال در این حوزه کار کنند. از گروه همدل و منسجم صدای عبرت قدردانی می‌کنم که این فرصت را در اختیار من گذاشتند.

میرطاهر مظلومی که تقریبا از سال‌‌77 فعالیت خودش را برای بازی در نمایش‌های رادیویی آغاز کرده، درباره این‌که چطور جذب نمایش‌های‌ رادیویی شده، توضیح می‌دهد: من قبل از آن‌که فعالیتم را در رادیو آغاز کنم در تئاتر بودم تا این‌که متوجه رابطه پیوسته نمایش‌های رادیویی با تئاتر شدم و کارم را در این رسانه شروع و احساس کردم این دو هنر همدیگر را کامل می‌کنند.

وی با اشاره به این‌که تخیل در رادیو گسترده است، گفت: در رادیو می‌توان برای هر نقش اتودهای مختلف زد و شخصیت را بارها تحلیل کرد. مسیری که برای بازی در نمایش‌های رادیویی طی می‌شود در تئاتر هم وجود دارد. گرچه در رادیو فقط با صدا سر و کار داریم اما تحلیل نقش، اهمیت زیادی دارد. رادیو خانه من است. ممکن است یک نفر به جاهای مختلف برود اما در نهایت به خانه‌اش برمی‌گردد و این مساله در من هم صادق است.

مظلومی درباره این‌که چطور با درآمد کم رادیو کنار می‌آید، می‌گوید: ممکن است یک روز بودجه در خانه کم باشد و یک روز زیاد، اما آنچه اهمیت دارد این است که ما بتوانیم این خانه را با عشق حفظ کنیم و مسائل مالی در آن تاثیرگذار نباشد. به همین دلیل من همیشه عاشقانه برای خانه‌ام که رادیو است کار می‌کنم. همکارانی که از رادیو به تئاتر، سینما و تلویزیون رفته‌اند، موفق هستند، به‌خاطر این‌که در رادیو برای شکل‌گیری نقش‌ها خیلی زحمت می‌کشیم.

این بازیگر بازی در نمایش رادیویی را منجر به افزایش سواد بازیگری می‌داند و می‌گوید: معتقدم بازیگر در رادیو با تجربه‌‌تر می‌شود. ضبط هر نمایش رادیویی چند روز طول می‌کشد و هر روز حدود شش ساعت برای آن زمان می‌گذاریم تا شخصیت‌ها را خلق کنیم. دورخوانی‌های زیادی در رادیو داریم و همین مساله کمک زیادی برای تحلیل نقش‌ها به ما می‌کند.

وی در خاتمه گفت: من همیشه علاقه‌مند به فعالیت در رادیو بوده و هستم. زمانی که در تست بازیگری رادیو که مسئول آن آقای شرفی بود، پذیرفته شدم تاکنون به فعالیتم در این حوزه ادامه داده‌ام.

فرزاد حسنی هم در کنار اجرا، تجربه بازی در سینما، تلویزیون، تئاتر و رادیو را دارد. او از سال 78 فعالیت خودش را در نمایش‌های رادیویی آغاز کرد و در طول این سال‌ها در کنار بازی گاهی هم کارگردانی نمایش‌های رادیویی را در برنامه‌هایی از جمله هفت شنبه‌ تجربه کرده است.

وی درباره بازی در نمایش رادیویی می‌گوید: علاقه من به نمایش‌های رادیویی به دوران کودکی‌ام برمی‌گردد. در آن سال‌ها که تعداد شبکه‌های تلویزیونی کم بود، گوش‌دادن به نمایش‌های رادیویی برایم سرگرم‌کننده بود. به یاد دارم بازار گوش دادن به نمایش‌های رادیویی تا اواخر دهه 60 رونق زیادی داشت.

حسنی ادامه داد: به دلیل همین علاقه، فعالیتم را در نمایش‌های رادیویی آغاز و در طول این سال‌ها در نمایش‌های مختلف بازی کرده‌ام.

زهره مجابی سال‌ها در نمایش‌های رادیویی فعالیت داشته است. او در نمایش‌هایی مانند جام‌های شوکران، اندوه، یار محراب، گاوصندوق، چربی‌های سمج، کمربند سرخ، گل‌های ناپیدای قالی، دروغ‌ها و برج‌ها، زنگ‌های بی‌چرخ، بیوه‌های سالار جنگ، خواستگاری و... بازی کرده است. مجابی قبل از آمدن به رادیو فعالیتش را در تئاتر آغاز کرده بود و بعد از آن جذب دنیای رادیو شد.

وی درباره تفاوت بازی در سینما و تلویزیون و رادیو گفت: برای بازیگر فرقی نمی‌کند در چه رسانه‌ای فعالیت می‌کند، چرا که بازی، بازی است، اما هر یک از رسانه‌ها ویژگی خودش را دارد.

وی ادامه داد: بازیگر در رادیو از تخیل شنونده استفاده می‌کند. مثل یک انسان نابینا که چیزی را گوش می‌دهد و بازیگر با لحن خود برای شنونده فضاسازی می‌کند. این در حالی است که در سینما و تلویزیون همه چیز به خدمت بازیگر می‌آید تا او شخصیت را به مخاطب معرفی کند.

مجابی درباره زمان شروع فعالیتش در رادیو می‌گوید: من سال‌ها پیش فعالیتم را در رادیو آغاز کردم، از زمانی که آقای شرفی مسئول گرفتن تست از بازیگران بود. وقتی فضای کار در رادیو را دیدم حس خوبی داشتم. به همین دلیل در طول این سال‌ها به فعالیتم در این رسانه ادامه دادم.

این بازیگر می‌افزاید: بازی در نمایش‌های رادیویی ترکیب تئاتر، سینما، تلویزیون و فضای رادیو است. در رادیو با کمترین امکانات و به واسطه صدا و افکت‌، نمایش‌ تولید می‌کنیم. من از سال ‌68 تاکنون در این رسانه کار کرده‌ام و بازی در نمایش‌های رادیویی را دوست دارم.

مجابی تاکید می‌کند: وقتی قرار است ما نقش یک فرد چاق را در یک نمایش بازی کنیم باید صدایمان به‌گونه‌ای باشد که شنونده چنین حسی را داشته باشد. در واقع حجم صدا تغییر می‌کند و در آفرینش این شخصیت نقش بسزایی دارد.

وی درباره این‌که آیا تجربیات رادیو در تلویزیون و سینما به کمک شما آمده یا نه، می‌گوید: کار در هر رسانه ویژگی‌ها و خاصیت خودش را دارد. ممکن است از تجربه‌ای که در رادیو کسب کرده‌ایم در تلویزیون هم بهره ببریم و برعکس. آنچه اهمیت دارد این است که باید درست از تجربیات‌مان استفاده کنیم.