تهرانی ها میراث‌بان می‌شوند

به گزراش جام‌جم، بر اساس این طرح شهروندان تهرانی می‌توانند با شماره‌ای که این روزها در اطلاعیه‌های مختلف در میادین و خیابان‌های پرتردد در حال توزیع است تماس بگیرند و مشاهدات خود را از تخریب بناها و خانه‌های تاریخی به سازمان میراث فرهنگی استان تهران گزارش دهند.

این اقدام مثبت از سوی سازمان میراث استان تهران نشان می‌دهد که مسوولان بالاخره به نقش مردم در حفاظت از آثار تاریخی پی برده‌اند و با این حرکت هر شهروند می‌تواند به عنوان یک دیده‌بان برای حفاظت از این آثار احساس مسئولیت کند.

با وجود این به نظر می‌رسد برای پاسخگویی به تماس شهروندان سازماندهی بیشتری نیاز است، چراکه در اطلاعیه‌ها به جای اعلام شماره‌ای خاص و به قول معروف «رند» یک شماره هشت رقمی در نظر گرفته شده است و از سوی دیگر متصدیان و پاسخگویان این شماره هنوز در مورد اجرای طرح شهروند میراث‌بان چندان توجیه نیستند؛ به طوری که روز گذشته در تماس تلفنی خبرنگار جام‌جم با این شماره پاسخگویان در مورد اجرای این طرح اظهار بی‌اطلاعی کردند و گفتند برای ارائه گزارش تخریب خانه‌های تاریخی باید به معاونت سازمان میراث فرهنگی مراجعه شود، در حالی که هدف از اعلام این شماره ثبت گزارش‌های مردمی و رسیدگی فوری به چنین اخباری است؛ اتفاقی که مثلا در دیگر شماره‌های مشابه مانند 137 یا خرابی‌های برق، آب و فاضلاب و ... رخ می‌دهد.

بر اساس آمارهای اعلام شده هم‌اکنون در سطح استان تهران حدود 3000 اثر تاریخی وجود دارد که تنها هزار اثر به ثبت ملی رسیده است و روزانه از نقاط مختلف خبر می‌رسد که خانه‌ای تاریخی به دلیل رها شدن یا بی‌توجهی عامدانه مالک در حال تخریب است.

بدون شک احساس مسئولیت تک‌تک شهروندان و رسیدگی بموقع مسئولان برای حفاظت از اثر می‌تواند از تخریب و صدمه دیدن آن جلوگیری کند و طرح شهروند میراث‌بان اگر بدرستی اجرا شود نتایج بسیار مثبتی خواهد داشت.

محمدحسین فراهانی رییس سازمان مدیرکل میراث استان تهران درباره اجرای طرح شهروند میراث‌بان به جام‌جم گفت: تهران دارای کوچه پس‌کوچه و خیابان‌های بسیاری است که در برخی از مناطق آن خانه‌های تاریخی بسیاری واقع شده که نظارت بر همه آنها دشوار است و ممکن است آسیب‌هایی که زده می‌شود از دید یگان‌های حفاظت ما پنهان بماند، اما با اجرای این طرح هر کدام از شهروندان تهرانی می‌توانند ناظران خوبی برای اتفاقاتی که ممکن است برای این آثار رخ دهد باشند.

وی خاطرنشان کرد: در شهر تهران حدود صد نفر نیروی یگان حفاظت از آثار و بناهای تاریخی وجود دارد که برای رصد بهتر نیاز به همکاری مردم وجود دارد.

به گفته وی، با اجرای طرح شهروند میراث‌بان از مردم خواهش کردیم تا مشاهدات خود را از آسیب‌هایی که به بناها و خانه‌های تاریخی وارد می‌شود با گرفتن شماره تلفن 88895854 به سازمان میراث فرهنگی اطلاع دهند.

وی افزود: برای راحتی مردم در گام‌های بعدی تلاش می‌کنیم تا یک شماره چهار یا پنج رقمی را به عنوان پلیس میراث به مردم فرهنگ‌دوستمان اعلام کنیم تا مشاهدات خود را به ما اطلاع‌رسانی کنند.

شهرام شهریار، از فعالان حوزه میراث فرهنگی نیز اجرای طرح شهروند میراث را بسیار مثبت دانست و گفت: مردم روزانه شاهد اتفاقات و رویدادهای بسیاری در این حوزه هستند که نمی‌دانند به کجا مراجعه کنند، ولی اگر تلفنی برای تماس‌های مردم در نظر گرفته شود، می‌توان بسیاری از گزارش‌های مردم را برای رسیدگی ثبت کرد، اما مهم‌تر گام بعدی است و آن رسیدگی مسئولانه به آسیب‌هایی است که به بناهای تاریخی وارد می‌شود.

این تهران‌شناس گفت: در تهران حداقل 500 بنا و اثر داریم که نیازمند ثبت اضطراری است و تاکنون از آنها فهرست‌برداری هم نشده است. برخی از این خانه‌های تاریخی یا مالک ندارد یا اگر مالکی هم وجود داشته باشد به دنبال گرفتن مجوز برای کوبیدن و ساخت و ساز است.

به گفته وی، مناطق 10، 11 و 12 از جمله مناطقی است که بیشترین آثار تاریخی را در تهران دارد، البته شهرری و همچنین شمیرانات نیز دارای بناهای تاریخی بسیاری است.

شهریار گفت: در حال حاضر مردم احساس مسوولیت بالایی درمقابل میراث فرهنگی دارند و اجرای طرح شهروند میراث‌بان می‌تواند نقش بسزایی در فعال کردن مردم برای ارائه مشاهداتشان داشته باشد، اما نکته مهم‌تر عملکرد سازمان میراث فرهنگی است که پس از ارائه گزارش‌ها برای حفاظت از آثار چگونه عمل کند.

به گفته وی، تاکنون تنها کاری که سازمان میراث فرهنگی در مقابل گزارش‌های مردمی انجام داده است این بوده که در خانه‌های تاریخی را که مرکز تجمع معتادان یا اراذل و اوباش شده با آجر و ملات گل گرفته است و نمونه بارزش خانه شیخ فضل‌الله نوری است، اما امیدواریم با اجرای این طرح اقدامات جدی برای حفاظت و مرمت خانه‌های تاریخی صورت گیرد.

سیما رادمنش - گروه فرهنگ وهنر