سایه چند بازیگر بر سر سریال‌های تلویزیونی

این معادله وقتی پیچیده‌تر می‌شود که بدانید این بازیگر در سریال دختران حوا هم نقش برادر شوهر یک مددکار (یکتا ناصر) را بازی می‌کند.

نکته جالب‌تر آن است که این سه سریال (دختران حوا، مرد نقره‌ای و میلیاردر) همزمان از سه شبکه اصلی تلویزیون (تهران، سه و یک) در حال پخش هستند البته ماجرای حضور یک بازیگر در چند سریال در حال پخش محدود به همین یک نفر نمی‌شود. پوریا پورسرخ نیز همزمان در دو سریال مرد نقره‌ای و دختران حوا بازی دارد.

امیرحسین رستمی نیز بازیگر مشترک دو سریال یک تیکه زمین و دختران حواست. اگر بخواهیم این فهرست را کامل‌تر کنیم به موارد بیشتری هم برمی‌خوریم.

آتیلا پسیانی در سه سریالی که در چهار ماه گذشته پخش شده حضور داشته است. او در سریال دیوار نقش پلیس را بازی می‌کرد، در «راستش را بگو» مامور امنیتی بود و در «یک تیکه زمین»‌ در نقش یک آدم خلافکار جلوی دوربین رفت. این سه سریال پشت‌سر هم در جدول پخش گنجانده شد و آتیلا پسیانی را به مرد همیشه در صحنه چند ماه اخیر بدل کرد.

حضور بازیگران ثابت در کارهای مختلف این سوال را در ذهن زنده می‌کند که آیا ما در تلویزیون با مشکل کمبود بازیگر مواجه شده‌ایم؟‌ آیا مدیران نمی‌توانند کارهای نمایشی را به‌گونه‌ای عرضه کنند که این تداخل پیش نیاید؟

یک بازیگر می‌تواند هنگام انتخاب نقش از پذیرفتن نقش‌های ثابت پرهیز کند، اما نمی‌تواند درباره زمان پخش سریال‌ها که در حوزه وظایف مدیران قرار می‌گیرد، کار خاصی انجام دهد. در این رابطه سراغ مدیران گروه فیلم و سریال رفتیم و از آنها پرسیدیم که چقدر می‌توانند جلوی تکرار بازیگران در سریال‌های مختلف را بگیرند. به گفته محمدرضا معصوم‌زادگان مدیر گروه فیلم و سریال شبکه تهران، معاونت سیما درباره سریال‌های مناسبتی اشتراک مضمون و بازیگر را بررسی می‌کند ولی در سریال‌های عادی محدودیت خاصی اعمال نمی‌شود.

او در این باره به جام‌جم گفت:‌ در مورد سریال‌های مناسبتی ماه رمضان، نوروز، محرم و دهه فجر از طرف معاونت سیما این تذکر داده می‌شود که بازیگر و مضمون کارهای مختلف یکی نباشد.

یک محدودیت دیگر نیز درباره بازیگرانی که نقش‌های خاص بازی کرده‌اند، وجود دارد. مثلا می‌گویند بازیگر یک نقش معنوی همزمان در یک نقش منفی بازی نکند.

درباره شبکه تهران یک بار این اتفاق افتاد. یعنی ما صبر کردیم تا سریال یکی از بازیگران در شبکه یک تمام شود و بعد ما پخش سریال‌مان را شروع کردیم. این احتیاط به‌خاطر تفاوت‌های نقش یک بازیگر بود. اما درباره سریال‌های غیرمناسبتی و نقش‌های عادی این تاکید وجود ندارد.

وی با بیان این که اداره کل طرح و برنامه معاونت سیما بر این مساله نظارت دارد، تاکید کرد: در آنجا همه طرح‌های تله‌فیلم و سریال مجوز می‌گیرند و یکی از ملاحظات این است که چند شبکه یک مضمون مشترک را کار نکند.

مثلا در ماه رمضان هر شبکه‌ای در یکی از گونه‌های اجتماعی،‌ طنز و ماورایی سریال می‌سازد ولی به نظر من مشکل از آنجا ناشی می‌شود که زمان تولید و پخش سریال‌ها منظم نیست. یعنی ممکن است کاری دو سال پیش تولید شده باشد و الان به پخش برسد.

معصوم‌زادگان در پاسخ به این پرسش که آیا این مشکل ناشی از کمبود بازیگر است، گفت:‌ در تلویزیون بازیگر زیاد داریم، اما بازیگر تاثیرگذار کم داریم. خیلی از نویسندگان، فیلمنامه را براساس بازیگر خاصی می‌نویسند، چون می‌دانند هر کسی نمی‌تواند از پس نقش بربیاید.

او با اشاره به پخش سریال تکیه بر باد از شبکه تهران گفت:‌ اگر در آن سریال فخیم‌زاده و قریبیان بازی نکرده بودند این‌قدر از کار استقبال نمی‌شد. وقتی بازیگران خوب در یک کار حضور دارند، توان اینها با هم جمع نمی‌شود بلکه ضرب می‌شود و تعداد مخاطب بالا می‌رود.

شبکه یک هم‌اکنون دو سریال «میلیاردر» و «کلاه پهلوی» را با بازی مشترک محمدرضا شریفی‌نیا در حال پخش دارد. شریفی‌نیا در یک سریال نقشی تاریخی به نام حاج میرزا را بازی می‌کند و در دیگری رئیس یک شرکت به‌هم‌ریخته است.

نیما شاهرخ‌شاهی دیگر بازیگر تکراری این شبکه است که علاوه بر مرد نقره‌ای در میلیاردر و دختران حوا هم حضور دارد.

رحمان سیفی‌آزاد، مدیر گروه فیلم و سریال شبکه یک معتقد است، اراده‌ای فراتر از شبکه‌های تلویزیون باید حضور بازیگران در کارهای مشابه را کنترل کند و باید برنامه‌ریزی کلانی در این زمینه صورت گیرد.

وی با بیان این که این بازیگران همه این سریال‌ها را در یک سال بازی نکرده‌اند، توضیح داد: میلیاردر یک کار تازه تولید است ولی مرد نقره‌ای دو سال پیش ساخته شده است. اگر تولید این دو سریال همزمان بود این اتفاق نمی‌افتاد. چون در آن صورت بازیگر وقت نداشت همزمان در دو سریال حضور داشته باشد. این بازیگرانی که الان چند تا سریال دارند بازیگران پرکاری نیستند. چون در طول چند سال در این سریال‌ها بازی کرده‌اند. ضمن این که دستمزد یک بازیگر آن‌قدر زیاد نیست که بخواهد گزیده‌کاری داشته باشد.

سیفی‌آزاد با اشاره به این که بازیگران توانا کم داریم، توضیح داد:‌ پرورش بازیگر در تئاتر کم شده و به همین دلیل بازیگران جدید کم‌ ظهور می‌کنند. تلویزیون جای پرورش بازیگر نیست و الان دارد کارش را درست انجام می‌دهد. تقاضای سینما و تلویزیون خیلی زیاد است و تئاتر کنونی نمی‌تواند به این تقاضا پاسخ بگوید.

مشکل اصلی این است که سینما و تلویزیون به لحاظ کمی 100 درصد پیشرفت داشته‌ است و تئاتر متوقف مانده است. یعنی تعداد اجراها زیاد نشده و سالن جدیدی ساخته نشده است. به نظر من این بحران در سال‌های آینده خودش را بیشتر نشان می‌دهد، چون چرخه ورود بازیگران جدید درست شکل نمی‌گیرد.

پخش همزمان سریال‌های یک بازیگر می‌تواند به اعتبار یک بازیگر لطمه وارد کند. ضمن این که این همزمانی فرصت دیده شدن را از یک بازیگر می‌گیرد. چون وقتی دو نقش‌آفرینی یک بازیگر با فاصله منطقی دیده شود، بیشتر و بهتر در ذهن می‌ماند.

امیرحسین رستمی، بازیگر سریال‌های یک تیکه زمین و دختران حوا درباره حضور همزمانش در دو سریال در حال پخش گفت: برای هیچ بازیگری خوشایند نیست که دو تا سریال همزمان داشته باشد. ولی من از این بابت خوشحالم که هر دو سریالم فضای جدیدی داشته و هیچ‌کدام مثل کارهای قبلی من کمدی نبوده‌ است. هر دو نقشی که من بازی کردم جدی بود. اما نقشم در یک تیکه زمین مثبت‌تر و سفیدتر از دختران حوا بود.

وی افزود: این که پخش سریال‌ها همزمان بشود، دست بازیگر نیست. من زمانی که در سریال دختران حوا بازی کردم گفتند این سریال آذر 90 پخش می‌شود، ولی پخش آن با یک سال تاخیر انجام شد.

احسان رحیم‌زاده‌ -‌ گروه رادیو و تلویزیون