در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
بیماری شیرینی که زندگی خیلی ها را تلخ کرده است
دیابت از بیماری های شایع جهان امروز به شمار می آید. اهمیت این بیماری به دلیل شیوع ، سیر طولانی و عوارض آن است. دیابت از پراهمیت ترین بیماری های غدد است.
سالانه به طور متوسط 100 هزار نفر به بیماران دیابتی کشور اضافه می شود. وزارت بهداشت ضمن اعلام این خبر در آستانه برگزاری هفته دیابت ، شعار مبارزه با چاقی را مطرح و هدف از برگزاری هفته دیابت را اطلاع رسانی عمومی به منظور پیشگیری از ابتلای به دیابت و بیماری های ناشی از آن اعلام کرده است..دیابت یک بیماری مزمن است که به علت نقص ارثی یا اکتسابی در تولید انسولین توسط غده پانکراس (لوزالمعده) یا تاثیر نامناسب انسولین تولید شده به وجود می آید.
این نارسایی باعث افزایش غلظت گلوکز خون می شود و آسیبهای بسیاری به سیستم های بدن بویژه عروق خونی و اعصاب می رساند.
دیابت ، بیماری ناتوان کننده
دیابت بیماری ای است که روی تمامی اندامهای بدن تاثیر منفی می گذارد. براثر گذشت زمان و کنترل نکردن قند خون ، دیواره عروق خونی ضخیم می شوند و این امر باعث محدودیت در خونرسانی به قلب ، مغز و سایر نواحی بدن می شود. افراد مبتلا به دیابت حدود 4-2 برابر افراد عادی بر اثر ابتلا به بیماری های قلبی - عروقی جان خود را از دست می دهند.
بیشتر از 70 درصد افرادی که دچار دیابت هستند، فشارخونی بالاتر از حد طبیعی دارند. از سوی دیگر، آسیب عروق خونی کوچک در چشم در نهایت می تواند منجر به نابینایی شود.
کلیه ها نیز حاوی میلیون ها رگ کوچک هستند. در افراد مبتلا به دیابت این عروق کار خودشان را درست انجام نخواهند داد و در نهایت ، دیابت منجر به نارسایی و از کار افتادن کلیه خواهد شد. مشکل جدی دیگر این است که دیابت باعث کاهش خونرسانی به اندام ها و از میان رفتن حس آنها می شود.
پاها در افراد دیابتی نیاز به توجه و مراقبت خاصی دارند و افراد مبتلا باید هر روز پاهای خود را از نظر وجود زخم ، تورم ، قرمزی و عفونت بررسی کنند. در غیر این صورت ، بیماری منجر به قطع پاها می شود.
اینها بخشی از مشکلات ناشی از دیابت هستند که اگر به آن توجه نشود، علاوه بر آزار و اذیت هزینه بسیار بالایی را نیز به همراه دارد.
بر اساس آخرین آمار اعلام شده از سوی وزارت بهداشت ، حدود یک میلیون و هشتصد هزار بیمار دیابتی شناخته شده در کشور وجود دارد (حدود 3 درصد) و حدود 2/2 میلیون نفر نیز در مراحل اولیه دیابت یا اختلال سوخت و ساز هستند، اما خود از آن بی خبرند.
تشخیص زود هنگام کلید موفقیت
بر خلاف بیماری های عفونی و واگیر درباره بیماری های مزمن معمولا تشخیص بموقع صورت نمی گیرد. درخصوص دیابت این موضوع بسیار شدیدتر و جدی تر است.
دکتر اسدالله رجب ، رئیس انجمن دیابت ایران در آستانه فرا رسیدن روز جهانی دیابت می گوید: «بیش از 60 درصد مبتلایان دیابت کشور به علت قادر نبودن به تشخیص بیماری ، دیرتر از موعد به پزشک مراجعه می کنند. این دیر مراجعه کردن مردم به پزشکان و تاخیر در آگاهی یافتن از ابتلا به دیابت ، مشکل بسیار جدی محسوب می شود.»
تشخیص ندادن بموقع هزینه های درمانی و عوارض بیماری را بشدت بالا می برد. با توجه به این که 85 تا 90 درصد مبتلایان در ایران به نوع دوم دیابت مبتلا هستندو در ابتدای ابتلا به این بیماری انسولین در بدن بیمار یا کم و ناکافی ترشح می شود (یا موثر واقع نمی شود)، اگر در همان هنگام بیماری تشخیص داده شود ، با افزایش فعالیت جسمانی و استفاده از تغذیه صحیح بدون دارو می توان بیمار را در بدو شروع بیماری درمان کرد.
دکتر رجب می گوید: هر فرد دیابتی حداقل به 15ساعت آموزش در سال احتیاج دارد. علاوه بر آن برای پیشگیری اولیه به منظور جلوگیری از ابتلای مردم به بیماری دیابت نیازمند آموزش عمومی درباره این بیماری هستیم.
وی اضافه می کند: هزینه درمان بیماری دیابت سالانه معادل 400 یورو است ، در حالی که اگر درمان این بیماری به عنوان پیشگیری ثانویه بموقع آغاز نشود، هزینه های آن سالانه 24 برابر می شود و عوارض وخیمی از جمله کوری ، از دست دادن کلیه و ابتلا به بیماری های قلب و عروق آنان را تهدید می کند.
وضعیت آموزش ، بزرگترین مشکل
دکتر اسدالله رجب ، با نامطلوب خواندن کنترل دیابت در کشور گفت: عمده ترین مشکل درمان و پیشگیری از این بیماری ، وضعیت آموزش است ؛ چنان که در حال حاضر کمبود دارو و انسولین مانع مهم درمان این بیماران نیست ، بلکه دیر مراجعه کردن مردم به پزشکان و تاخیر در آگاهی یافتن از ابتلا به دیابت ، مشکل اساسی است.
دکتر رجب اضافه می کند: سازمان های بیمه ای ، مسوولان و برنامه ریزان کشور باید هزینه های آموزش عموم مردم و مبتلایان به دیابت را بپردازندتا جامعه با آگاهی از این بیماری بداند چگونه با دیابت زندگی کند.
باید قبول کرد درمان بیماری دیابت علاوه بر مصرف دارو که هزینه آن از سوی بیمه ها پرداخت می شود، نیازمند آموزش و مشاوره بیمار درباره تغذیه مناسب ، تغییر سبک زندگی و کنترل روزانه قند خون است که متاسفانه تا زمانی که بیمه ها این هزینه ها را متقبل نشوند، عملا کار زیادی نمی توان کرد و حرفها در حد شعار باقی می ماند.
واقعیت این است که 99 درصد بیماران دیابتی ما، به رغم مصرف دارو، قادر به کنترل بیماری خود نیستند، در حالی که بر تعداد بیماران روز به روز افزوده می شود.
در عین حال با رقم فعلی بیماران و افزایش تعداد بیماران طی سالهای آینده لازم است بودجه قابل توجهی برای آموزش افراد سالم ، متخصصان ، بیماران و سیاستگذاران بهداشتی و درمانی اختصاص یابد و بخصوص بودجه خاصی را به کنترل های روزانه بیماران فعلی اختصاص دهند، زیرا در حال حاضر هیچیک از شرکتهای بیمه هزینه ای برای آموزش و مراقبت های پیشگیرانه روزانه به بیماران پرداخت نمی کنند، در حالی که بیماران دیابتی پیش از مصرف مستمر دارو، نیازمند آموزش و آگاهی هستند که بدانند چگونه بیماری خود را کنترل کنند.
حمایت های اجتماعی
حمایت های اجتماعی از بیماران دیابتی در کشور بسیار کم است و در پاره ای مواردحمایتی صورت نمی گیرد.نوارهای تست قند خون و تهیه سرنگ انسولین ازجمله نیازهای شدید بیماران مبتلا به دیابت است.
بیماران مبتلا به دیابت نوع اول بخصوص برای تست روزانه قند خون ، نوارها و وسایلی لازم دارند که از خارج وارد می شود، اما هراز گاه شرکتهای سازنده یا وارد کننده ، وسیله جدیدتری به بازار می فرستند و وسیله قبلی دیگر وارد نمی شود.
به همین دلیل این بیماران باید هزینه دیگری را تقبل کنند.لازم به ذکر است که این دستگاه ها در داخل کشور تولید نمی شود و شرکتهای بیمه ای نیز هیچ تعهدی در خصوص تهیه این وسایل ندارند.
امیر کامران نیکو سخن ، معاون فدراسیون بین المللی دیابت می گوید: درمان بیماری دیابت یک برنامه دقیق است ، که با آموزش فرد بیمار و مداخله جدی وی اجرا می شود و با توجه تغییر دایمی اوضاع فرد، درمان وی و میزان مصرف دارو از سوی وی نیز تغییر می کند.
بنابراین فرد دیابتی باید روزانه حداقل 3 بار قبل از مصرف انسولین میزان قند خون خود را کنترل کند تا بر اساس آن میزان انسولین مصرفی وی تعیین شود.
وی افزود: هزینه 3 تا 4 بار کنترل قند خون روزانه حدود 1500 تا 2 هزار تومان است که متاسفانه بیمه ها هنوز این هزینه ضروری برای درمان بیماران دیابتی را تقبل نکرده اند.
نیاز دیگر بیماران دیابتی سرنگ است .سرنگی که در داخل تولید می شود، اشکالاتی دارد که باعث هدر رفتن داروی انسولین و پاره شدن پوست بدن در محل تزریق می شود.دکتر رجب با تایید این مطلب می گوید: در ایران سرنگهایی تولیدمی شود که قیمت آن مناسب است ، اما کیفیت بسیار پایینی دارد.
از سوی دیگر تعرفههای وارداتی موجب می شود، سرنگ و نوار خارجی با قیمت بالا به بازار ما بیاید که این به نفع بیمار نیست ، در صورتی که همان تعرفه باید به سوی منافع بیمار و اصلاح این روند سوق داده شود.
البته از آغاز سال 83 وزارت بهداشت در اقدامی صحیح درخواست حذف تعرفه 60 درصدی ورود سرنگ انسولین را کرد واز گمرکی معاف شد.
کاهش سن ابتلا
کاهش سن مبتلایان دیابت در ایران و سایر کشورها و همچنین تغییر نحوه ابتلا، از خانواده های ثروتمند به سمت خانواده های با درآمد متوسط یا فقیر از جدی ترین نگرانی های متولیان بخش سلامت محسوب می شود.
تا چند دهه پیش ، بیشتر مبتلایان به دیابت نوع دوم از گروه سنی بالای 50 سال بودند، اما امروز در کشورهای غربی بیشتر مبتلایان در گروه سنی کمتر از 40 سال قرار دارند، بخصوص در امریکا کودکان و نوجوانان در سن دبستان و دبیرستان به دیابت نوع دوم که مخصوص بزرگسالان است مبتلا می شوند.
در ایران نیز سن ابتلا کاهش یافته و بیشتر مبتلایان به دیابت نوع دوم در گروه سنی 40 تا 60 سال قرار دارند. علت اصلی کاهش سن ابتلا، وزن بالا و کم تحرکی افراد است.
چندین سال قبل بیماری دیابت ، بیماری ثروتمندان شناخته می شد و ثروتمندان چون زیاد غذا می خورند، چاق می شوند و به دیابت مبتلا می شوند؛ اما امروز این طرز فکر تغییر یافته است و بیماری دیابت در بین طبقه متوسط و فقیر بیشتر شیوع پیدا کرده است.
امروزه ، ثروتمندان غذای سالم می خورند و از طریق رفتن به باشگاه های ورزشی و فعالیت بدنی کافی سلامت بدن خود را تضمین می کنند، از سوی دیگر می توانند بموقع به پزشک مراجعه کنند و دارو های لازم را مصرف کنند در حالی که طبقه متوسط و فقیر عملا از غذای سالم محروم هستند و نمی توانند غذا را انتخاب کنند.
در اقشاری که اصطلاحاپشت میز نشین هستند، تحرک بدنی کم است و در نتیجه وزن بالا می رود.این الگو امروزه سراسر دنیا را فرا گرفته است و ایران هم از این الگو مستثنا نبوده است.
از سوی دیگر، ما غذای سنتی ایرانی که اتفاقا_ غذای سالم و بی ضرری است -زیرا شامل مقدار کمی گوشت و چربی است اما در عوض بیشتر حبوبات ، نشاسته و سبزیجات دارد - را کنار گذاشتیم و امروز، طبقه متوسط و کم درآمد بیشتر تمایل به غذا های غربی دارد.
غذاهای آماده ، نوشابه ، انواع سرخ کردنی ها، چیپس و ... جایگزین حبوبات و سبزیجات شده است.
طرح شناسایی و غربالگری
در این طرح ، بهورزان روستاها، افرادی که دارای علایم ابتلا به دیابت هستند را به پزشک ارجاع می دهند و در صورت مثبت بودن ابتلا به دیابت ، آنها را وارد سیستم مراقبت و درمان ویژه می کنند.
دکتر فریدون عزیزی ، رئیس مرکز تحقیقات غدد درون ریز و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی نیز ابراز امیدواری می کند با اجرای این طرح در سراسر کشور، 50درصد بیماران دیابتی که از بیماری خود بی اطلاعند کشف شوند و از ابتلا به عوارض آن پیشگیری شود.
شهین یار احمدی ، رئیس اداره غدد متابولیک وزارت بهداشت نیز می گوید: طرح غربالگری دیابت با همکاری پزشکان عمومی و آموزش 2هفته ای آنان درباره درمان این بیماری اجرا می شود، زیرا درمان این بیماری بسیار وقت گیر است و به علت تعداد زیاد مبتلایان این بیماری درمان و کنترل آن از سوی متخصصان به تنهایی امکانپذیر نیست.
عزم ملی
آمار کنونی مبتلایان دیابت در کشور حدود 5درصد جمعیت - 4میلیون نفر - اعلام شده و گفته می شود سالانه به طور متوسط 100 هزار نفر به بیماران دیابتی کشور اضافه می شود.
این بیماری در جامعه ما به علت چاقی ، الگوی نادرست غذایی و کم تحرکی رو به فزونی گذاشته است وبنا بر پیش بینی کارشناسان که ظرف 15 سال آینده تعداد مبتلایان سه برابر خواهد شد، تا سال 1400 خورشیدی بیش از 12 میلیون نفر از جمعیت کشور مبتلا به دیابت خواهند بود.
این در حالی است که می توان با صرف هزینه ای که نسبت به هزینه درمان بیماری بسیار ناچیز است از افزایش این بیماری جلوگیری کرد.اقدام وزارت بهداشت در غربالگری دیابت را باید به فال نیک گرفت ، اما مسلما این اقدام به تنهایی کافی نیست.
برای مبارزه با این بیماری نیاز به همکاری همه جانبه دستگاه ها و نهادهای دولتی است.
علی اخوان بهبهانی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
