کلید حیات در مریخ
پیشتر ما هرگز تختهسنگ واقعی روی مریخ ندیده بودیم که بتوانیم اظهار کنیم آب یا باد مسئول جابهجایی آن است، اما در حال حاضر مدرک روشنی برای حضور آب سطحی در این سیاره در دست داریم، بنابراین میتوانیم حجم آب این محدوده را برآورد کنیم و این واقعا شگفتانگیز است.
تازهترین فضاپیمای جستجوگر مریخ که سازمان ملی هوانوردی و فضایی آمریکا (ناسا) آن را برای کاوش به این سیاره اعزام کرده، بتازگی موفق شده است تصاویری از یک صخره بزرگ ثبت کند که از خاک این سیاره بیگانه بیرون زده است. دانشمندان میگویند، این صخره از نظر آنها شبیه بقایای بستر یک نهر قدیمی است، نهری روی این سیاره سرخ که زمانی در آن احتمالا آب جریان داشته است.
صخرههای به تصویر کشیده شده، شبیه تختهسنگهای شکسته از جنس ساروج بوده و ضخامت آنها حدود چهار اینچ است. شواهد نشان میدهد این صخره فرسایش پیدا کرده و سنگریزههای صاف و صیقلی اطراف که به اندازه آبنبات هستند نیز به احتمال زیاد حاصل فرسایش همین صخرههاست. دانشمندان کل این مجموعه را از نظر گذرانده و به این نتیجه رسیدهاند این تصویر صخرهای است که با وجود آب به این شکل درآمده است. این جمعبندی از سوی پروفسور جان گروتزینگر محقق ارشد این طرح از موسسه علوم و تکنولوژی کالیفرنیا ارائه شده است. نظر دانشمندان این است که تنها بحث وجود آب نیست، بلکه احتمالا موضوع یک نهر یا رود جاری در میان است.
دانشمندان مدتهای مدید بر این باور بودند که زمانی آب روی سیاره مریخ جریان داشته است. ردیابیهای این سفینه فضایی، درههای عمیقی را نشان میدهد که بیتردید حاصل فرسایش آبی است. در حقیقت، محققان بهعمد این منطقه را برای کار انتخاب کردهاند، چراکه این منطقه شبیه محلی است که در آن رودی از دل یک دره عمیق گذر میکرده است. شواهد نشان میدهد گویا حق با این محققان بوده است.
جیم بل، دانشمند علم نجوم دانشگاه ایالتی آریزونا که روی این ماموریت کار میکند، میگوید: سنگریزههای گرد و ریگهایی که در این تصاویر دیده میشود، شبیه مناظری است که شما هنگام قدم زدن اطراف یک نهر یا در یک دره با آنها برخورد خواهید کرد. همه موارد، گویای آن است که قطعا آب روی این سطح جریان داشته و احتمالا عمق آن تا قوزک پا یا حتی شاید تا زانو میرسیده است. به عنوان مثال میتوان آن را به دشتهای سیلابی خشک روی کره زمین تشبیه کرد.
سایر محققان نیز با آنها هم عقیده هستند که این تصاویر، شواهد قانعکنندهای برای اثبات وجود آب سطحی در این سیاره است. پیتر دوران از دانشگاه الینویز شیکاگو میگوید: سنگریزههای گرد این صخره آنقدر بزرگ هستند که نمیتوان گفت با باد جابهجا شدهاند یا باد آنها را صیقلی کرده است. وی ادامه میدهد: پیشتر ما هرگز تختهسنگ روی مریخ ندیده بودیم که بتوانیم اظهارنظر کنیم آب یا باد، عامل جابهجایی آن بودهاند، اما اکنون دلیل مشخصی برای وجود آب سطحی در این سیاره در دست داریم. لذا از این پس میتوانیم حجم این آب و سایر موارد را تخمین بزنیم و این واقعا شگفتانگیز است.
سایر فضاپیماهای مریخ، نشانههایی از وجود آب در این سیاره را ثبت کردهاند، اما هیچ کدام از آنها شبیه این مورد آخر نیست. اندرو نول، پروفسور علوم نجوم از دانشگاه هاروارد معتقد است: فضاپیماهای اولیه مواردی را شاهد بودهاند که میتوان آنها را به آبهای زیرزمینی مربوط دانست، اما آنها هیچ ارتباطی با یافتههای اخیر که بر وجود آب سطحی تاکید میکنند، ندارند. پروفسور نول میافزاید در گذشته روی مریخ اتفاقی افتاده که امروز بسادگی شاهد آن نیستیم و این اتفاق بدونشک، وجود چشمگیر آب در این سیاره بوده است.
البته کشف آب اهمیت دارد، چراکه آب لازمه حیات است. ماموریت اصلی فضاپیمای مریخ جستجوی هر مدرکی است که بتواند حیات را در این سیاره توجیه کند. انتظار میرود ماموریت این فضاپیما حدود دو سال دیگر به پایان برسد.
سازمان ملی هوانوردی و فضایی آمریکا (ناسا) اعلام کرده است، شواهدی یافته که ثابت میکند آب سطحی، سنگهایی را که در تصویر سمت چپ مشاهده میکنید، به این صورت شکل داده است . تصویر سمت چپ، از طریق فضاپیمای کیوریوسیتی (کنجکاوی) مریخ گرفته شده است. برای مقایسه تصویری، صخرههای سنگی کره زمین نیز در سمت راست ارائه شده است.
مترجم: فرناز حیدری
منبع: npr.org
گفت و گو
