نابودی عاطفه در برق نگاه نادر

ایشان به عنوان مدیر گروه فیلم و سریال شبکه تهران نظراتی درباره متن داشت. نویسندگان هم هنگام نگارش نظرات‌ او را در قصه اعمال کردند. بعد از پایان تدوین هم از ما خواستند تغییراتی در قصه بدهیم. این تغییرات نه‌تنها به محتوای این مجموعه کمک کرد، بلکه به گونه‌ای قصه را صیقل داد. درست مثل این بود که ما یک بازنویسی دیگر در قصه داشته باشیم. نظرات مدیر شبکه و مدیر گروه فیلم و سریال به نفع کار بود و این تغییرات در روند و پیشبرد قصه نقشی مهم داشت. به هر حال بخش‌هایی تعدیل شد. خوشحالم از این که این تغییرات را اعمال کردیم، چرا که قصه قوام و انسجام بیشتری گرفت. مسلما وقتی پیشنهادی به بهبود کار کمک می‌کند، چرا مورد استفاده قرار نگیرد. ما هم تلاش کردیم به نحو مطلوب از نظر مدیران استفاده کنیم.

نه، صحنه‌ای دوباره ضبط نشد، بلکه هنگام تدوین تغییراتی در قصه دادیم. البته نه این که حذف شود، بلکه سعی کردیم قصه را در جهت بهتر شدن صیقل دهیم.

مدیران بیشتر نظراتی درباره صحنه‌های که از عاطفه (افسانه پاکرو) ضبط کرده بودیم، داشتند که با اضافه یا کم کردن چند دیالوگ و صحنه برطرف شد. این تغییرات به محتوا و مفهومی که مدنظر داشتیم در این قصه به مخاطبان منتقل کنیم، کمک زیادی کرد.

نه، از هر کاری که باعث بهتر شدن کارم شود، استقبال می‌کنم. این تغییرات هم به بهتر شدن کار کمک کرد و اصلا لطمه‌ای به قصه وارد نکرد، به همین دلیل وقتی دیدم نظرات دوستان سازنده است و در جهت بهبود کار است، نه‌تنها ناراحت نشدم، بلکه برایم خوشایند بود چون کارم مورد توجه قرار گرفته بود.

این مساله جزو تغییرات قبل از پخش بود. در واقع می‌‌خواستیم درونیات شخصیت نادر با بازی مهدی فخیم‌زاده را به مخاطب نشان بدهیم و بگوییم که او ضد قهرمان است و قرار است باعث اتفاقاتی در قصه شود. می‌خواستیم تاکید کنیم این عشق پیرانه سر نیست و اصلا عشقی در کار نیست، بلکه توطئه‌ای در کار است. مخاطبان هم با این مساله ارتباط برقرار کردند. ابتدا نگران بودم مبادا کسی متوجه این برق نگاه نشود، اما خوشحالم که این اتفاق برای مخاطبان ملموس بود.

نه، به نظرم برق زدن چشم نادر فقط به روند قصه کمک کرد. علاوه بر آن در فیلم‌های معروف دنیا هم از این شگرد استفاده می‌کنند، چون به شخصیت‌پردازی کمک بیشتری می‌کند. نظرات درباره یک اثر دراماتیک متفاوت است و هر کسی سلیقه خاص خودش را دارد. کسانی که متخصص این حرفه هستند از جمله دوستان نویسنده، کارگردان و تهیه‌کننده از این اقدام استقبال کردند. خودم هم با صحبتی که با عموم مردم داشتم، به این نتیجه رسیدم که برق زدن چشم نادر نشانه خوبی است و به شخصیت‌پردازی نادر کمک می‌کند. در مجموع از این مساله راضی هستم و چیزی نبود که مخالف آن باشم.

عباس نعمتی نویسنده از ابتدا در جریان بود. علاوه بر آن وقتی این مساله را با آقای فخیم‌زاده هم مطرح کردم، او هم استقبال کرد و گفت به شخصیت‌پردازی نادر کمک می‌کند و ایرادی ندارد.

رابطه من و آقای فخیم‌زاده پدر و پسری است. او به من خیلی لطف دارد. چند سال هم دستیار او بودم. وقتی از او برای بازی در این مجموعه دعوت کردم با کمال میل پذیرفت و به گروه ملحق شد. فخیم‌زاده و قریبیان بازیگران حرفه‌ای تمام عیار هستند. علاوه بر آن هر دو کارگردانان متبحری و بازیگران بسیار توانمندی هستند. فخیم‌زاده استاد من است. او وقتی پذیرفت در مجموعه تلویزیونی تکیه بر باد بازی کند، کاملا در خدمت کار بود. برای تمام بخش‌ها، صحنه‌ها و دکوپاژهایی که داشتیم همکاری لازم را داشت. در خیلی موارد من از او مشورت می‌گرفتم و او هم در صحنه‌هایی که لازم بود مشورت می‌داد. فرامرز قریبیان و مهدی فخیم‌زاده در مجموع در اختیار کار بودند و چیزهایی که من می‌خواستم در متن باشد را رعایت می‌کردند. از نظر فخیم‌زاده در طراحی قصه و فیلمنامه استفاده کردیم. خیلی کم‌لطفی است که ما جوانان از حضور پیشکسوتان استفاده نکنیم. برایم کار کردن با فخیم زاده و دیگر بازیگران این مجموعه لذتبخش بود، به خاطر این که کامل خودشان را وقف کار کردند و بهترین بازی و مشاوره را به من دادند. فخیم‌زاده کارهای قبلی من را دیده بود و این طور نبود که از کارهای من شناخت نداشته باشد. همه این عوامل باعث شد تا قریبیان و فخیم‌زاده لطف کنند دعوت ما را قبول کنند. از این دو عزیز و دیگر بازیگران خاطره خوش باقی مانده است.

این تفاوت ساختار به خاطر شخصیت‌هایی است که در شرکت نادر محسنیان (فخیم‌زاده) حضور دارند. شخصیت او و برادرش که نقش او را شهرام عبدلی بازی می‌کند و پسرش خیلی پیچیده است. بنابراین متناسب با شخصیت‌هایی که در شرکت حضور داشتند دکوپاژ هم تغییر می‌کرد. از سوی دیگر خانواده فرامرز قریبیان سنتی، گرم و اصیل هستند و شخصیت‌ها پیچیده نیست، به همین دلیل حرکت دوربین هم ساده است. این سبک کار من است. در این مجموعه و 70 اپیزودی که برای سریال شاید برای شما هم اتفاق بیفتد کار کردم، برای شخصیت‌های پیچیده تعریفی در قصه دارم و شخصیت‌های اصیل ایرانی را ساده‌تر می‌بینم و نوع کارگردانی و دکوپاژی که در نظر می‌گیرم روان و ساده است و اگر شخصیت‌ها پیچیده باشد دکوپاژ من هم پیچیده خواهد شد. میزانسن متناسب با بازی و واکنش بازیگران است. این تفاوتی که شما در ساختار احساس می‌کنید به این خاطر است. البته در این مساله زمان هم بی‌تاثیر نبود. ما برای برخی صحنه‌ها فرصت داشتیم، اما برخی سکانس‌ها نه. این مجموعه تلویزیونی را در پنج ماه کار کردیم. بنابراین باید 10 دقیقه مفید در روز ضبط داشتیم. گاهی پیش می‌آمد برخی صحنه‌ها را با دقت بیشتری می‌گرفتیم. البته تعجیل توجیه مناسبی نیست، اما سعی کردیم برخی صحنه‌ها را ساده‌تر بگیرم. این مورد در صحنه‌های اولیه است و از این به بعد تماشاگر با صحنه‌های جذاب در این مجموعه روبه‌رو می‌شود. هر چه قصه جلوتر می‌رود داستان پیچیده‌تر می‌شود و تعلیق‌های قصه هم افزایش می‌یابد.

نوع کارهایی که او می‌سازد سخت است. بیشتر کارهای او پرهیجان و پلیسی است. در این نوع کارها نمی‌توان بیشتر از این هم ضبط مفید داشت. البته او بشدت پلان می‌گیرد. درست است روزی سه دقیقه ضبط مفید دارد، اما 150 پلان سخت می‌گیرد و این‌طور نیست که چهار تا پنج پلان بگیرد. فخیم‌زاده ورزشکار است و باانگیزه خوب کار می‌کند. او همان زحمتی که برای بازی در مجموعه تلویزیونی «مختارنامه» به کارگردانی داوود میرباقری کشید برای مجموعه تکیه بر باد هم تا همان حد وقت گذاشت و کار کرد. ساعت‌های طولانی کار او را خسته نمی‌کند و همیشه به من و گروه انرژی مثبت می‌داد.

شخصیت دادستان مثبت است. او به دنبال اجرای عدالت و حق است و زمانی که با مشکل عاطفه روبه‌رو می‌‌شود تلاش می‌کند راه درست را انتخاب کند تا مشکل او برطرف شود. او خیلی خونسرد برخورد کرده و خودش را کنترل می‌کند. از سوی دیگر در درام باید قصه را به گونه‌ای جلو ببرید تا هر آن مخاطب با یک گره روبه‌رو شود تا قصه برایش جذابیت لازم را داشته باشد.

سحر قریشی درگیر یک کار سینمایی بود، به همین دلیل ما نتوانستیم با او همکاری کنیم و از افسانه پاکرو دعوت کردیم. شخصیت عاطفه هم تغییر نکرد. افسانه پاکرو معصومیتی در نگاه و صورتش دارد و تماشاگر با او همذات‌پنداری می‌کند. تماشاگر می‌داند که او گول خورده و به بازی گرفته شده است. بیننده می‌بیند که کودک درون او چگونه تحت تاثیر زرق و برق زندگی قرار می‌گیرد. او دختر زرنگی نیست. در مجموع پاکرو هم این نقش را بخوبی ایفا کرد.

نه، بحث ما مهاجرت نبود. هر کس می‌تواند در هرجای دنیا زندگی کرده و تحصیل کند. هدف ما این بود که نشان بدهیم نباید تحت تاثیر حواشی مدرن قرار گرفت. نباید اصل خودمان را فراموش کنیم و باید براساس نگاهی که بزرگ شده‌ایم، جلو برویم. برای پیشرفت باید تلاش کرد، اما انتخاب کردن راه درست مهم است. هدف ما این بود که نشان دهیم می‌توان از هر راهی به هدف رسید، اما آنچه اهمیت دارد این است که باید از راه درست مسیر را طی کرد. میانبر زدن باعث می‌شود تمام عقبه و سال‌هایی که کنار خانواده گرم و صمیمی بوده‌ایم را به آرزوهای زودگذر ترجیح بدهیم.

به نظرم به اندازه کافی به این شخصیت‌ها پرداختیم. با توجه به این که خط اصلی قصه چیز دیگری است، بنابراین بیش از این نمی‌توانستیم به شخصیت‌های فرعی بپردازیم. معضلی که در بقیه سریال‌ها دیدم این که قصه‌ها تک‌خطی است و یک جایی قصه می‌ایستد و دیگر برای تماشاگر جذابیتی ندارد و تنها یک خط را دنبال می‌کند. علاوه بر آن اواسط قصه دیگر گره‌ای نیست. قصه‌های فرعی همیشه به ماجرای اصلی کمک و ما هم تا اندازه‌ای به این داستانک‌ها پرداختیم که هم از ماجرای اصلی دور نشویم و به پیشبرد قصه اصلی کمک کند.

بخش عمده فیلمنامه حاضر بود. من با 15 قسمت فیلمنامه، این مجموعه را کلید زدم و در طول کار بقیه قصه نوشته شد. عباس نعمتی وسواس زیادی برای نوشتن دارد و من نظراتم را در طول نگارش قصه می‌دادم و دوستان نویسنده آن را اعمال می‌کردند. مسلما هر چقدر در دل کار وارد شوید به نقاط برجسته‌ای می‌رسید و سعی می‌کنید قصه بازنویسی بهتری داشته باشد و شخصیت‌پردازی‌ها بهتر انجام شود. ما در مجموعه تکیه بر باد تلاش کردیم تا قصه تعلیق‌های لازم را برای مخاطب داشته باشد. از سوی دیگر بازیگران حرفه‌ای این مجموعه برای بازی‌هایشان اصلا کم نگذاشتند و سعی کردند بهترین بازی را ارائه بدهند.

به نظرم این‌طور نیست. همه بازیگران به دقت انتخاب شدند و هماهنگی میان نقش‌ها وجود دارد.

این ایراد به من برمی‌گردد. هر شخصیتی براساس قصه تعریف شده در این خط راه می‌رود. فلور نظری هم برای نقش همسر دادستان زحمت زیادی کشیده است. هر کاری لحظاتی دارد که ممکن است از نگاه من دور مانده است. در مجموع همه گروه تلاش کردند تا کار به نحو مطلوبی ضبط شود.

چون طرح قصه طور دیگری بود و در جزئیات و کلیات متفاوت است، نگرانی نداشتم تا با سریال نرگس مقایسه شویم. تکیه بر باد قصه بکر و متفاوتی دارد. دوستان با من هم نظر هستند. در این مجموعه سعی کردیم روایتگر آدم‌هایی باشیم که در جامعه زندگی می‌کنند و دور از واقعیت نیست. هر چه قصه جلوتر برود زوایای پنهان کار بیشتر مشخص می‌شود. ما سعی کردیم در هر قسمت گره‌ای در قصه بگذاریم. تلاش من و گروه این بود که کار مخاطب‌پسند انجام بدهیم. هر اثری مطلق کامل نیست و ضعف‌هایی هم دارد، ولی کاری برنده است که مخاطب بیشتر جذب کند و ایرادهای کمتری داشته باشد.

با راه‌اندازی شبکه‌های مختلف و تولید آثار متنوع مخاطب نیز با آثار هوشمندانه روبه‌رو می‌شود. مخاطب امروز با 20 یا 30 سال پیش فرق دارد. در حال حاضر فناوری‌ زیادی دراختیار دارد. بنابراین ما باید با آثار دیگر رقابت کنیم و هر چه داستان بومی‌تر باشد، مسلما بینندگان ارتباط بیشتری با آن برقرار می‌کنند. تمام سعی‌ام را کردم تا برای وقت مخاطب ارزش قائل شوم. نباید کاری بسازیم که مخاطب فکر کند 40 تا 50 دقیقه از وقتش را برای دیدن کاری گذاشته که ارزشی نداشته است. مخاطب خیلی مهم است و باید سعی کنیم با روایت یک قصه جذاب زوایای پنهان قصه را باز کنیم. باید مخاطب را به فکر و تامل واداریم. امیدوارم این اتفاق افتاده باشد.

به هر حال در یک مجموعه به غیر از عوامل حرفه‌ای که حضور دارند، باید کارگردان همه موارد را در صحنه به درستی هدایت کند. این هدایت شامل دوربین، صدا، نور و... است. من سعی کردم همه چیز در خدمت قصه باشد و جدا از داستان نباشد.