مسابقه قرآنی 1446

همچون دیگر سوره‏هاى مکّى، محور این سوره، قیامت و حالات مردمان در آن هنگامه هولناک است. حوادث عظیمى که در پایان دوران جهان و در آستانه قیامت رخ مى‏دهد، فرشتگانى که مأمور ثبت اعمال انسان‏ها در دنیا هستند، عاقبت نیکان و بدان و گوشه‏اى از مشکلات آن روز، بخش‏هاى مختلف این سوره را تشکیل مى‏دهد.

در قیامت ظرفیت انسان توسعه مى‏یابد و همه کارهاى گذشته را به یاد مى‏آورد. در قیامت، انسان، به کارهایى که مى‏توانسته بکند و به تأخیر انداخته و انجام نداده پى مى‏برد. در قیامت، انسان هم به آنچه عمل کرده آگاه مى‏شود و هم به آثار خوب یا بد اعمال خود. انسان، موجودى غافل و فریب خورده است و خود را از عواقب کار و قهر خدا در امان مى‏پندارد. انسان، هم باید به فکر گذشته خود باشد تا اگر خلافى کرده توبه کند و هم به فکر پس از مرگ خود باشد تا یادگار خوبى از خود به جاى گذارد. قیامت روز سلب مالکیت و اختیار از همه انسان‏هاست.

آن روز حجاب‌ها کنار مى رود، پرده‌هاى غرور و غفلت دریده مى‌شود و حقایق جهان عریان و آشکار مى‌گردد، آنجاست که انسان تمامى اعمال خود را مى‌بیند و از نیک و بد آن آگاه مى‌شود، چه اعمالى را که از قبل فرستاده و چه کارهایى که آثارش بعد از او در دنیا باقى مانده مانند خیرات و صدقات جاریه و بناها و آثارى که براى مقاصد رحمانى یا شیطانى ساخته و از خود به جا نهاده است یا کتاب‌ها و آثار علمى و غیرعلمى که براى مقاصد نیک و بد تحریر یافته و بعد از او مورد بهره‌بردارى دیگران قرار گرفته است، همچنین سنت‌هاى نیک و بد که اقوامى را به دنبال خود کشانیده است.

«انفطار» به معناى شکافته شدن است. «انتثار» به معناى پراکندگى است و به چیزى که بر سر عروس مى‏ریزند، نثار گویند. «فجر» به معناى بروز شکاف و باز شدن راه است و «تفجیر» بیانگر عظمت و شدّت شکافته شدن کوه‌هاست. پیوند میان آسمان و زمین و دریا و خشکى به گونه‏اى است که هرگاه نظام یکى از آنها به هم بخورد، نظام همه چیز به هم مى‏خورد. نظام حاکم بر آسمان و زمین به دست خداست و هرگاه او بخواهد تغییر مى‏کند. به هم ریختن نظام هستى، مقدّمه رستاخیز و رستاخیز براى حساب و کتاب و جزاى اعمال انسان‏هاست‏.

«غر» از «غرور» به معناى غفلت، فریب و مغرور، «سواک» به معناى استوارى و استقامت و دورى از اعوجاج است و «فَعَدَلَکَ» بیانگر تعادل و توازن میان اعضا و جوارح انسان است. به عمل خود تکیه کنید نه برکرم خداوند، انبیا از کرم خدا آگاه بودند امّا اهل عمل بودند. خداوند کریم است؛ هم گناهان را مى‏بخشد هم عیب‏ها را مى‏پوشاند و هم پاداش را چند برابر مى‏دهد.

انسان، موجودى غافل و فریب خورده است و خود را از عواقب کار و قهر خدا در امان مى‏پندارد. چرا انسان با آن همه نیاز و ضعف، مغرور باشد؟ بدترین نوع کبر و غرور آن است که در برابر پروردگار کریم و هستى‌بخش باشد.

در واقع غرور و غفلت انسان، سوء‌استفاده از لطف و کرم و پرده‏پوشى خداست‏. کسى که به دنیا مغرور شود، آخرت را انکار مى‏کند. آن‌که در دنیا تو را آفرید، در آخرت نیز تو را خلق مى‏کند، پس تکذیب چرا؟

گرچه شما قیامت را منکر مى‏شوید، ولى فرشتگان کار خود را انجام مى‏دهند. فرشتگان متعدّد، مسئول حفظ و حراست از انسان‏ها هستند.

فرشتگان، مسئول ثبت و ضبط کارهاى انسانند. فرشتگان هم متعدّدند، هم تیزبین و هم ریزبین. توجّه به ثبت اعمال توسط فرشتگان معصوم، سبب حیا و تقواى انسان مى‏شود.