آشوب‌های دیروز را امروز ببینید

 سازندگان اصلی و صاحبان این بنا آلمانی‌ها بودند ولی پس از گذر سال‌های طولانی از ساخته شدن آن و فعل و انفعالات سیاسی پیش آمده در دنیا، امروزه این بنا در مرزهای سیاسی کشور لهستان قرار گرفته است. این قلعه در منطقه مالبورک این کشور واقع شده و شهرت بسیاری دارد و یکی از نمونه‌های شاخص معماری کلاسیک دژهای نظامی در قرون وسطی به‌شمار می‌رود. قلعه مارینبورگ بزرگ‌ترین قلعه دنیا و بزرگ‌ترین سازه آجری در سراسر اروپاست و همین موضوع سبب شده تا این منطقه از نظر گردشگری اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده و همواره پذیرای خیل عظیم گردشگرانی باشد که از سراسر دنیا به قصد دیدن بزرگ‌ترین قلعه جهان، به آن سفر می‌کنند.

قلعه مارینبورگ توسط شوالیه‌ای نجیب‌زاده از تبار پادشاهان پروس ساخته شد و معنی واژه آن هم قلعه ماری است. کار ساخته شدن قلعه در قرن سیزدهم میلادی آغاز شد و نهایتا پس از نزدیک به 200 سال در اوایل قرن پانزدهم میلادی پایان پذیرفت. پس از آن کم‌کم در اطراف آن شهری جدید شکل گرفته که این شهر نیز به همین نام قلعه خوانده شد. سال 1997 و با توجه به اهمیت تاریخی و گردشگری قلعه مارینبورگ، این مکان از سوی یونسکو به عنوان یکی از میراث جهانی معرفی شده و از این تاریخ به بعد کاربری آن صرفا به عنوان یک اثر تاریخی و مرکز گردشگری است و به همین دلیل در آن موزه‌ای نیز برقرار شده است. فضای اطراف این قلعه دارای طبیعت بسیار زیبایی است و وجود رود نوگات کنار این دژ، چشم‌اندازی فوق‌العاده به این بنا داده است. نوع ساختمان‌سازی و استفاده از آجرهای سرخ رنگ در ساختمان بیرونی بنا و همچنین استفاده از سبک سقف شیروانی برای ساختمان اصلی و گنبد‌های مخروطی در طرفین دروازه قلعه، حالتی کاملا فانتزی و جذاب به این بنای تاریخی بخشیده است.

قلعه و شهر مارینبورگ به دلیل موقعیت جغرافیایی خود در طول تاریخ بارها بین حاکمان آلمان، روسیه و لهستان دست به دست شد و طی همین فعل و انفعالات نظامی ـ سیاسی که عموما همراه با جنگ و تخریب بود، آسیب‌های فراوانی دید برای نمونه در زمان جنگ‌های ناپلئون بناپارت در اروپا از این قلعه به‌عنوان یک بیمارستان نظامی استفاده شده و مجروحان را به آن منتقل می‌کردند.

سرانجام اواخر قرن هجدهم حاکمان منطقه تصمیم گرفتند این دژ بزرگ را بازسازی کنند که البته این پروسه بسیار طولانی شده و تا حدود زمان جنگ جهانی دوم ادامه پیدا کرد.

متاسفانه گویی در تقدیر قلعه مارینبورگ، آرامش و صلح وجود نداشته و دیوارهای قلعه از ابتدای ساخته شدن آن همواره شاهد ستیز و پیکار بودند.

در جریان هر دو جنگ جهانی اول و دوم، شهر مارینبورگ یکی از مراکز اصلی درگیری‌های نظامی قوای متحدین و متفقین بود و در همین گیرودار بیش از نیمی از قلعه منهدم شد. پس از پایان یافتن جنگ خانمانسوز جهانی کار مرمت این بنای باستانی به سرعت شروع شده و هنوز ادامه دارد.

امروزه این قلعه به‌دلیل تاریخچه طولانی و پر فراز و نشیب خود و همچنین ویژگی‌های شاخص معماری و تاریخی خود همراه طبیعت زیبای منطقه، در آرامش ناشی از حضور گردشگرانی است که در گوشه و کنار آن می‌توانند تاریخ اروپا را به تماشا بنشینند. گردشگران در این قلعه می‌توانند مجموعه‌ای بی‌نظیر از یادبودها و آثار اروپای قرون وسطی و دوره شوالیه‌گری، دوره امپراتوری پروس، عصر ناپلئون و جنگ‌های جهانی اول و دوم را یکجا به تماشا بنشینند که این خود بر اهمیت قلعه افزوده است.

در کل فلسفه ساخت موزه در داخل قلعه، نشان دادن همین تاریخ طولانی و جذاب است که به نوعی می‌تواند برای بیشتر مردم اروپا اعم از اهالی آلمان، روسیه، فرانسه، لهستان و.... بخشی از گذشته‌شان به‌شمار رفته و جذاب باشد. متاسفانه هیچ سند مکتوب یا کتیبه‌ای در مورد این قلعه و ساخت اولیه آن وجود ندارد ولی از نظر تاریخ معماری بخوبی بخش‌های مختلف بنا و الحاقات و سازه‌های جدیدی که در طول زمان به آن اضافه شد، مشخص بوده و خود یک دائره‌المعارف تکامل معماری اروپایی از قرون وسطی تا دوران معاصر است.

احسان محمدحسینی