تغییرات در جشنواره تئاتر فجر

در این فراخوان، تغییر چندانی نسبت به دوره‌های قبل دیده نمی‌شود و فقط یکی دو عنوان از بخش‌های آن با تغییر عنوان مواجه شده که امکان دارد برخی افراد را دچار شک و شبهه کند که این بخش‌ها در جشنواره اخیر حذف شده‌اند. یکی بخش چشم‌انداز تئاتر ایران در سال 92 است که با عنوان تئاتر ایران تغییر نام داده و یکی دیگر هم بخش مرور تئاتر سال 91 که امسال بخش ویژه نامگذاری شده است. البته در بخش نمایشنامه‌نویسی که هدف از برگزاری آن تولید متون تازه است، خبری از بخش نمایشنامه‌خوانی نیست. شاید این تنها بخشی است که قرار نیست پس از چند سال ادامه یابد.

به هر تقدیر، فراخوان سی و یکمین دوره جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر دارای 9 بخش خواهد بود که عبارتند‌از تئاتر ایران (چشم‌انداز)، تئاتر بین‌الملل، تجربه‌های نو، تئاتر مناطق، نگاه تازه، تئاتر خیابانی، بخش ویژه (مرور سال 91)، مسابقه نمایشنامه‌نویسی، مسابقه و نمایشگاه عکس و پوستر تئاتر. نگاه تازه از سال گذشته راه‌اندازی شده و امسال دومین دوره خود را پیش رو دارد و در آن دانشجویان تئاتر و سال اولی‌های کارگردانی تئاتر حضور و مشارکت فعالانه‌ای خواهند داشت. تجربه‌های نو نیز در گستره تئاترهای تجربی و نگاه آوانگارد اجرا خواهد شد و از چند سال پیش، این بخش در حاشیه جشنواره بود که یکی دو سال است با این عنوان به شکل جدی‌تر مورد توجه مخاطبان تئاتر قرار گرفته است؛ بخشی که در آن شکل‌ها و فرم‌های نوین مورد آزمون و خطا واقع می‌شود. نگاه ویژه به تولیدات کارگردانی چراغ سبز نشان می‌دهد تا خود را به عنوان کارگردان محک بزند.

فراخوان امسال نسبت به دو سه دوره قبل بموقع منتشر شده و فرصت کافی برای ارائه متون و بعد کارها در آن تعبیه شده است. یعنی هر کارگردان از الان خواهد توانست متن دلخواهش را برای حضور در بخش‌های مختلف ارائه کند. مسابقه نمایشنامه‌نویسی که در سال‌های قبل تا اوایل مهرماه فرصت تحویل گرفتن متونش بود، امسال تا اواخر مهر طول خواهد کشید.

یکی از اتفاقات مهم در جشنواره سی و یکم استفاده از مشاوران راهنماست که بنابر ضرورت و درخواست کارگردانان و گروه‌ها در اختیارشان قرار می‌گیرد. اگر این طرح جدی گرفته شود شاهد حضور آثار کم‌نقص در طول جشنواره خواهیم بود، چراکه این مشاوران گروه‌ها را به سمت برون رفت از نقص و خطا هدایت می‌کنند. تاکنون چنین چیزی را در هیچ جشنواره‌ای به شکل رسمی و آن هم از طرف دبیرخانه جشنواره نداشته‌ایم. این خود فرصتی است تا همه آثار، پیش از اجرای اولیه در جشنواره، نقد کارشناسانه بشوند و حتی گروه‌های حرفه‌ای نیز می‌توانند از این فرصت طلایی بهره مند شود. این مساله برای گروه‌های شهرستانی، دانشجویان و گروه‌های تجربی یک ضرورت اجتناب ناپذیر است. یعنی باید این امکان و تسهیلات برای همه گروه‌ها از خیلی وقت پیش فراهم می‌شد تا آثار با دید متخصصانه و منتقدانه نقد و بررسی و آخرین راهکارها برای بهبود وضع اجرا ترسیم شود. ای کاش هر کارگردان مشاور بنابر تخصص‌اش برای اصلاح و مشاوره آثار دیگران انتخاب و دعوت به کار شود.

یکی دیگر از نقاط مثبت جشنواره اخیر، برگزاری جشنواره در ده استان کشور است که این تعداد مرکز استان نسبت به گذشته از رشد محسوسی برخوردار است و همین طور می‌توان به گسترش جشنواره در بیشتر استان‌های کشور دل‌خوش کرد. تاکنون جشنواره از پنج شش استان برای میزبانی فراتر نرفته بود و این خود فرصت مغتنمی برای شهرستانی‌هاست که با نمونه‌های برجسته جشنواره و همزمان با برگزاری جشنواره آشنا شوند. اگر تئاتر برای همه است، این شعار زمانی محقق خواهد شد که تمامی استان‌ها و شهرهای ایران با پدیده جشنواره تئاتر فجر مواجه شوند؛ مواجهه‌ای از جنس فرهنگ و تعالی فرهنگی.