در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
در ایالات متحده آمریکا سالانه 175هزار مورد جدید از سرطان پستان در زنان تشخیص داده میشود. احتمال بروز سرطان پستان در زنان بالغ ایالات متحده تا 85 سالگی، یک در 8 است. بین زنان آمریکایی، سرطان پستان شایعترین سرطان تهدیدکننده حیات و پس از سرطان ریه، دومین علت مرگ ناشی از سرطان است. سن یکی از عوامل دخیل در آن است. نزدیک به 75 درصد از سرطانهای پستان در زنان بالای 50 سال یافت میشود. سرطان پستان از طریق دستگاه لنفی و جریان خون به سایر قسمتهای بدن منتشرشده و میتواند به مرگ منجر شود. البته به گفته متخصصان، اگر سرطان در مراحل اولیه آن، یعنی هنگامی که محدود به مجرای پستان است یا اندازه تومور کوچک است یا پیش از انتشار آن به گرههای لنفی مجاور تشخیص داده شده و درمان شود، احتمال درمان موفقیتآمیز آن 90 تا 95 درصد است. امروزه با استفاده از ماموگرافی و سایر روشهای بیماریابی، پزشکان در اغلب موارد قادرند سرطان پستان را در مرحله اولیه آن تشخیص دهند. در حال حاضر، 75 درصد از زنان مبتلا به سرطان مرحله ابتدایی، به طور کامل بهبود مییابند.
عوامل خطرزا
دانشمندان نمیدانند علت اکثر سرطانهای پستان چیست، اما مطالعات مختلف از جمله آنچه در وبسایت webmed منتشر شده مشخص کرده است عوامل خاصی با افزایش خطر ایجاد این بیماری همراه هستند. اگر خواهر یا مادر شما به سرطان پستان مبتلا شده است، شما نیز به میزان قابلتوجهی در معرض خطر ابتلا به این سرطان خواهید بود، بویژه اگر این فرد قبل از 50 سالگی مبتلا یا هر دو پستان وی درگیر شده باشد. متخصصان معتقدند اگر هرگز فرزندی نداشتهاید یا اگر اولین فرزند خود را پس از 35 سالگی به دنیا آوردهاید نیز این خطر بیشتر است. وجود سرطان در یک پستان، احتمال ایجاد آن در پستان دیگر را افزایش میدهد. همچنین خطر سرطان پستان با افزایش سن بیشتر میشود. با وجود این بیشتر سرطانهای پستان در زنانی رخ میدهد که هیچکدام از عوامل خطر قابل شناسایی را نداشتهاند. به طور کلی عوامل خطر یا ریسکفاکتورهای مهم برای ایجاد سرطان پستان عبارتند از چاقی، مصرف غذاهای پر چرب به مدت طولانی، مصرف الکل، خانمهایی که بچهدار نشدهاند، بروز اولین بارداری پس از 30 سالگی، تداوم دورههای خونریزی ماهانه تا بعد از 55 سال، سابقه پرتودرمانی، سابقه سرطان پستان در خواهر یا مادر، سن بالای 50 سال، سابقه سرطان پستان در سینه مقابل و سابقه کیست پستان.
با غربالگری شانس تشخیص زودهنگام را از دست ندهیم
برای افزایش شانس تشخیص سرطان پستان در مرحله اولیه که احتمال درمان موفق را بیشتر میکند، مهم است که غربالگری شوید. تشخیص زودرس سرطان پستان یعنی زمانی که کوچک بوده و هنوز منتشر نشده است، کلید بقاست. برای غربالگری از این روشها استفاده میشود:
معاینه بالینی پستان: اگر در سنین 20 تا 40 سال هستید، حداقل هر 3 سال یکبار برای معاینه پستان به پزشک خود مراجعه کنید. اگر بیش از 40 سال دارید، این معاینه را هر سال انجام دهید. طی معاینه بالینی، پزشک پستان شما را از نظر وجود توده یا نقاط سفت معاینه میکند.
خودآزمایی پستان: شما با انجام خودآزمایی پستان در فواصل معایناتی که توسط پزشک انجام میشود، میتوانید احتمال کشف تغییرات پستان را افزایش دهید. باید در طول مدت زندگی خود هر ماه این معاینه را انجام دهید.
ماموگرافی: ماموگرافی تصویری است از بافت پستان که با کمک مقادیر کمی از اشعه ایکس تهیه میشود و میتواند تومورها را حتی بیش از آن که شما یا پزشکتان قادر به لمس آن باشید، تشخیص دهد. ماموگرافی با تشخیص سرطان در مرحلهای که بیشترین قابلیت درمان کامل را دارد، زندگی افراد بسیاری را نجات میدهد، اما این تست مصون از خطا نیست. گهگاه این آزمایش نمیتواند یک تومور را تشخیص دهد و گاهی اوقات تودهای را نشان میدهد که واقعا وجود ندارد. بهترین روش یافتن تودهها، ترکیب ماموگرافی با معاینات بالینی منظم پستان توسط پزشک و خود فرد (خودآزمایی پستان) است.
پیشرفتهای تشخیصی، امیدی برای مبتلایان
براساس آخرین مقالات منتشرشده در webmed ماموگرافی همراه با معاینات بالینی پستان هنوز رایجترین روش بیماریابی و تشخیص زودهنگام سرطان پستان است. با وجود این، ماموگرافی متداول حدود 15 درصد از سرطانها را بویژه در زنان دارای بافت پستانی حجیم تشخیص نمیدهد و 3 مورد از هر چهار موردی که در ماموگرافی به نظر مهم میآیند، غیرسرطانی (خوشخیم) از کار در میآید. پیشرفتهای امیدبخشی که در شیوههای بیماریابی صورت گرفته را میتوان در چند گروه مجزا قرار داد.
تشخیص با کمک کامپیوتر (CAD): پس از مشاهده فیلم به دست آمده از ماموگرافی توسط متخصص رادیولوژی، یک تکنولوژی پیشرفته رایانهای که در حقیقت یک ماموگرافی پیشرفته با کمک تشخیص رایانهای است (CAD) این فیلم را جهت یافتن نواحی مشکوک بدقت مشاهده کرده و برای بررسی دقیقتر، آنها را پررنگتر و واضحتر میکند. تحقیقات نشان داده است که CAD نسبت به ماموگرافی متداول قادر به یافتن مناطق مشکوک بیشتری است، اما در نهایت ثابت میشود بسیاری از این نواحی مشکوک طبیعی بودهاند.
امروزه با استفاده از ماموگرافی و سایر روشهای بیمارییابی، پزشکان
در اغلب موارد قادرند سرطان پستان را در مرحله اولیه آن تشخیص دهند
ماموگرافی دیجیتال: در این روش تصویر ماموگرافی به جای ثبت روی فیلم، روی یک صفحه نمایش رایانه تشکیل میشود. به این ترتیب میتوان تضاد رنگی و تیرگی تصاویر را تنظیم کرد. به این طریق توانایی متخصص رادیولوژی در تشخیص تفاوتهای جزئی بافت افزایش مییابد. مزیت دیگر این روش، امکان ذخیره و انتقال الکترونیکی تصاویر است. به این ترتیب میتوان تصاویر ماموگرافی را از نواحی دوردست با سرعت و سهولت بیشتری برای فرد ماهری که در منطقه دیگری ساکن است، ارسال کرد. ماموگرافی دیجیتال ممکن است تشخیص سرطان پستان را بهبود بخشد، اما مطالعات باید موثر بودن این شیوه را نسبت به ماموگرافی متداول ثابت کنند.
ام.آر.آی: ام.آر.آی (MRI) یا تصویربرداری با تشدید مغناطیسی میتواند تومورهای بسیار کوچکی را که از طریق معاینه بالینی قابل تشخیص نیستند یا روی ماموگرافی معمولی بسختی قابل رویت هستند، آشکار کند. بعلاوه این روش به افتراق بین تومورهای سرطانی (بدخیم) از انواع غیرسرطانی (خوشخیم) کمک میکند. در این روش، استفاده از یک صفحه مغناطیسی متصلشده به رایانه، تصاویری از بافت درون پستان گرفته میشود. برخلاف ماموگرافی، این روش میکروکلسیفیکاسیون رسوبات ظریف کلسیم است که میتواند یکی از علائم اولیه سرطان پستان باشد.
شستشوی مجاری: شستشوی مجاری جدیدترین شیوه تشخیص زودهنگام در زنان در معرض خطر سرطان پستان است. این روش شامل تزریق محلول آب نمک از طریق نوک پستان به داخل مجرای پستان و سپس بیرون کشیدن محلول و بررسی آن از نظر وجود سلولهای غیرطبیعی است.
آزمایش خون: براساس جدیدترین تحقیقات انجامشده، امکان ابتلا به سرطان پستان را میتوان تنها با یک آزمایش خون ساده تشخیص داد. این تحقیقات، رابطه قوی بین سرطان پستان و تغییرات مولکولی ژنی به نام ای.تی.ام را نشان میدهد که در سلولهای سفید خون وجود دارند. اگر آزمایشها نشان دهد شخصی در معرض خطر است، میتوان کارهایی کرد که خطر ابتلا به سرطان پستان را کاهش دهد، مانند تغییر در شیوه زندگی، طرز غذا خوردن و حتی عملهای جراحیای که به جلوگیری از ابتلا به این بیماری کمک میکند.
زینب همتی
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
معاون وزیر بهداشت: