در جستجوی مقبولیت و تحسین عمومی

داشتن ظاهری آراسته و زیبا که مورد توجه دیگران قرار بگیرد از امتیازات زندگی انسانی است و بشر از قدیم‌الایام سعی داشته که به هر روش ممکن بخشی از کمبودهای ظاهری خود را با استفاده از اشیا و وسایل خودساخته و تصنعی مرتفع کند. استفاده از وسایل آرایش، انجام ورزش‌هایی که جنبه توانبخشی و پرورش اندام دارد و کارهایی از این قبیل، در همین چارچوب ـ خودآرایی ـ قابل فهم و تفسیر است.

با پیشرفت علم و فناوری پزشکی، جراحی‌های مختلف زیبایی نیز به زمره روش‌های خودآرایی انسان پیوسته است. اشخاصی که دست به انجام این‌گونه جراحی‌ها می‌زنند عمدتا به دلیل تصوری که از بخشی از ساختمان جسمی خود مانند بینی، گوش، چشم و سایر اندام‌ها دارد احساس کمبود اعتماد به نفس می‌کنند، لذا با این تصور که با انجام این جراحی‌ها ظاهری آراسته‌تر و مردم‌پسندتر پیدا می‌کنند، به دنبال عمل جراحی زیبایی می‌روند و اعتماد به نفس از دست رفته را به این روش جستجو می‌کنند. برخی دیگر نیز به دلیل فرار از عوارض سن و سال، از جراحی‌های مختلفی از جمله جراحی زیبایی استفاده می‌کنند تا در رقابت میان همنوعان خود بازنده نباشند.

بنابراین از منظر علم جامعه‌شناسی می‌توان گفت تمامی این اشخاص با تغییرات ظاهری، مقبولیت و تحسین عمومی را جستجو می‌کنند و شاید با استفاده از این روش، راحت‌تر و بهتر به اهداف اجتماعی خود بویژه در روابط فردی و خانوادگی می‌رسند.

ناگفته نماند در بسیاری موارد نیز این تغییر ظاهر پاسخ داده است. زیرا در افکار عمومی به ویژه افکار شهرنشینان که آنها نیز زندانی چنین قیودی هستند، این تغییرات نتایج ارزشمندی به دنبال دارد. از لحاظ روان‌شناسی، نیز این اقدامات موجب افزایش اعتماد به نفس و حالت خودباوری می‌شود و این افزایش خودباوری، از لحاظ ذهنی توان فرد را در روند زندگی فردی و خانوادگی افزایش می‌دهد.

استفاده از این جراحی‌ها ابتدا توسط هنرمندان سینما باب شد و سپس در میان باقی هنرمندان رواج پیدا کرد و بتدریج در میان عموم مردم بویژه دختران و پسران جوان و همچنین خانواده‌های متمول با سن و سال بالا بخصوص نزد زنان کهنسال شیوع فراوانی یافت.اخیرا مشاهده شده که بسیاری از سیاستمداران نیز به این شیوه روی آورده‌اند و با هدف جوان‌نمایی دست به تغییرات فیزیکی در ظاهر خود زده‌اند. معمولا این روال میان سیاستمداران کشورهای جهان سوم شیوع نداشت، اما در سال‌های اخیر حتی در کشور ما نیز برخی از مسوولان با استفاده از عمل‌های زیبایی مانند بوتاکس، کاشت مو و جراحی پوست سعی در استفاده از چنین روش‌هایی داشته‌اند.

دکتر محمدعلی نجفی‌توانا ‌/‌ جامعه‌شناس