جشنواره رادیو؛ الگوسازی آری، تقلید نه

البته همیشه در برنامه‌ها از نو شدن و تازه شدن سخن گفته می‌شود، اما برنامه‌سازان چقدر به نو شدن برنامه‌ها و تازه شدن سبک و سیاق فکر می‌کنند؟

برخی می‌گویند استفاده از فناوری اطلاعات در شرایط فعلی جامعه ما، مثل این است که موتور جت را روی گاری سوار کنید. مشابه این موضوع را نیز بعضی‌ها درباره رادیو می‌گویند. آنها تاکید می‌کنند در دنیای رادیوی امروز هر کاری که بخواهید انجام دهید، اثری ندارد، بی‌فایده است، چرا که عصر رادیو گذشته، فصل آن تمام شده، شنونده‌ای ندارد! اما واقعیت این‌طور نیست و در طول این سال‌ها برنامه‌سازان رادیو نشان داده‌اند این رسانه هنوز جای مشخصی در سپهر رسانه‌ها دارد و می‌توان با شناسایی نیاز مخاطب، آن را همچنان زنده نگه داشت.

برگزاری جشنواره رادیو، یک اتفاق مثبت است، چون در طول این سال‌ها نه تنها باعث ایجاد انگیزه در میان برنامه‌سازان رادیو شده، بلکه برنامه‌سازان هم با شکل‌های جدید برنامه‌سازی آشنا شده‌اند و استعدادهای جوان هم شناسایی شده است. با همه اینها باید این مساله را آسیب‌شناسی کرد که در طول این سال‌ها، جشنواره رادیو چه تاثیراتی در روند برنامه‌سازی داشته است.

بهروز رضوی‌نژاد، دبیر دوازدهمین دوره جشنواره رادیو دراین‌باره می‌گوید: جشنواره بین‌المللی رادیو، جشنواره شناخته شده‌ای است و جایگاه مناسبی در اتحادیه رادیو و تلویزیون‌های آسیا و اقیانوسیه دارد. برگزاری جشنواره رادیو به ارتقای دانش برنامه‌سازان کمک می‌کند و انگیزه آنها را افزایش می‌دهد و علاوه بر ایجاد همدلی بیشتر میان برنامه‌سازان، از برگزیدگان هم تقدیر می‌شود. نگاه ما در جشنواره «مولف محوری» است. در مجموع سعی داریم به استانداردسازی در برنامه‌ها برسیم. هرچند در حال حاضر با تلاش برنامه‌سازان به استانداردهای بین‌المللی نزدیک شده‌ایم.

وی ادامه می‌دهد: یکی از اهداف جشنواره، نشان دادن توانایی‌های برنامه‌سازان است. ما حرکت‌هایی در برنامه‌سازی آغاز کردیم و شبکه‌های رادیویی گسترش یافت. به دنبال آن تصمیم گرفتیم خودمان را معرفی کنیم. در 4 دوره‌ اول، جشنواره داخلی بود و بعد جشنواره شکل بین‌‌المللی به خود گرفت.

دبیر دوازدهمین دوره جشنواره رادیو اشاره می‌کند: پس از دوره چهارم، کارگاه‌های آموزشی را تجربه کردیم و از استادان خارج از کشور در حوزه‌های نویسندگی، تهیه‌کنندگی و... دعوت کردیم. با برگزاری این کارگاه‌ها، اطلاعات جهانی برنامه‌سازان ما گسترش یافت. از دوره پنجم به بعد، جشنواره رادیو را بین‌المللی کردیم. در بخش بین‌الملل فرمت‌ها و ساختارهایی را که برنامه‌سازان کمتر به آنها رجوع می‌کردند، مد نظر قرار دادیم.

رضوی‌نژاد یادآور می‌شود: پس از مدتی دست‌اندرکاران برگزاری جشنواره رادیو و مدیریت وقت تصمیم گرفتند همزمان با جشنواره رادیو، اجلاس بین‌المللی رادیو را هم برپا کنند. در طول این یازده دوره از جشنواره رادیو، برنامه‌سازان تلاش‌های زیادی کردند و این مساله تاثیر خوبی در روند برنامه‌سازی گذاشته است.

عباس پیری، تهیه‌کننده‌ای است که 5 سال پیاپی ـ از دوره هفتم تا یازدهم ـ جایزه بخش تهیه‌کنندگی جشنواره بین‌المللی رادیو را از آن خود کرده است. وی تاثیر برگزاری جشنواره رادیو را در روند برنامه‌سازی مثبت ارزیابی می‌کند و می‌گوید: برپایی جشنواره باعث تکاپوی بیشتر در میان برنامه‌سازان و رقابت تنگاتنگ می‌شود. این مساله موجب بالا رفتن کیفیت برنامه‌ها و همچنین افزایش استقبال شنوندگان نسبت به گذشته از برنامه‌های رادیویی می‌شود.

وی با اشاره به این‌که در دوره‌های گذشته، برنامه‌های برگزیده جشنواره در قالب سی‌دی در اختیار برنامه‌سازان گذاشته می‌شد، ولی الان این اتفاق نمی‌افتد، توضیح می‌دهد: در گذشته دبیرخانه متمرکزی برای این اقدام وجود داشت، اما الان این‌طور نیست. در حالی که توزیع برنامه‌های برگزیده در قالب سی‌دی به برنامه‌سازان کمک زیادی به روند برنامه‌سازی می‌کرد. امیدوارم دوباره این اقدام صورت بگیرد.

این تهیه‌کننده درباره فواید برگزاری نشست‌ها در جشنواره رادیو می‌افزاید: مسلماً فواید زیادی برای برنامه‌سازان دارند. به یاد دارم در دوره‌ هشتم یا نهم بود که من در این کارگاه‌های آموزشی شرکت کردم. می‌توانم بگویم بهترین تجربه برای من بود. در آنجا یکی از تهیه‌کنندگان قدیمی از کشور لندن حضور داشت که کمک زیادی به تجربه‌ام در عرصه تهیه‌کنندگی کرد.

پیری می‌افزاید: امیدوارم در کارگاه‌هایی که در جشنواره رادیو برگزار می‌شود، بتوانیم با تهیه‌کنندگان پیشکسوت از کشورهای مختلف به نقد و بررسی برنامه‌های رادیویی بپردازیم. مسلماً برگزاری چنین کارگاه‌هایی می‌تواند مثمر ثمر باشد، چرا که تفاوت برنامه‌سازی مشخص می‌شود. گرچه زمان برگزاری جشنواره رادیو، کم و فرصت این تبادل تجربیات، اندک است.

وی در پایان می‌‌گوید: وقتی در جشنواره رادیو شرکت می‌کنم احساس غرور می‌کنم که توانسته‌ایم جشنواره‌ای را شکل بدهیم که بین‌المللی باشد و کشورهای مختلف از این جشنواره استقبال کنند.

علی حاجی‌نوروزی صدابردار قدیمی رادیو است. او 40 سال تجربه کار در این رسانه را دارد و در طول این سال‌ها جوایز مختلفی از جشنواره کسب کرده است. وی می‌گوید: برگزاری جشنواره رادیو تاثیر فراوانی در کار برنامه‌سازان دارد، چون آنها سعی می‌کنند روز به روز بر کیفیت برنامه‌ها بیفزایند. باید اشاره کنم تاثیر این جشنواره به حدی بوده که توانسته‌ایم جایگاه بین‌المللی در حوزه برنامه‌های رادیویی کسب کنیم. بویژه در حوزه نمایش پیشرفت بسیار خوبی داشته‌ایم و در این ساختار حتی جلوتر از کشورهای دیگر هستیم.

این صدابردار می‌افزاید: وقتی به عنوان داور در جشنواره حضور دارم و نمایش‌های رادیویی برنامه‌سازان داخلی و خارجی را ارزیابی می‌کنم، متوجه می‌شوم همکاران ما قوی‌تر از آنها کار می‌کنند و ظریف‌تر به موضوع می‌پردازند.

وی ادامه می‌دهد: من در ساختار نمایش چندان با دیجیتالی شدن دستگاه‌ها موافق نیستم. به نظرم در دستگاه‌های آنالوگ، فضاسازی نمایش‌های رادیویی بیشتر از دستگاه‌های دیجیتال است. البته دلیل این صحبتم به خاطر تجربیاتم در حوزه نمایش است.

حاجی‌نوروزی با بیان این‌که برنامه‌سازان شهرستان‌ها از برنامه‌های برگزیده جشنواره رادیو که در قالب سی‌دی در اختیارشان گذاشته می‌شود، بیشتر استفاده می‌کنند، می‌گوید: طبیعی است در اختیار گذاشتن برنامه‌های برنامه‌سازان برگزیده تاثیر فراوانی در کار همکاران رادیو می‌گذارد. بویژه دوستان ما در شهرستان‌ها بیشتر بهره می‌برنند.

این صدابردار پیشکسوت معتقد است برگزاری کارگاه‌های آموزشی در ایام جشنواره رادیو اتفاق مثبتی است، چرا که باعث می‌شود مباحث تئوری در کنار عملی قرار بگیرد و برنامه‌سازان با نقد و بررسی برنامه‌ها در این نشست‌ها به تجارب خوبی دست پیدا کنند.

احسان کرمی که در دوره دهم به عنوان مجری برگزیده و در دوره یازدهم جشنواره بین‌المللی رادیو به عنوان گوینده برتر انتخاب شده درباره تاثیر برگزاری جشنواره رادیو در روند برنامه‌سازی می‌گوید: به هر حال نمی‌تواند بی‌تاثیر باشد، اما باید تاکید کنم تاثیرات جشنواره بین‌المللی رادیو آن طور که باید و شاید نبوده و تاثیر کمی داشته است. این در حالی است که می‌توانیم خیلی بیشتر از ظرفیت‌های جشنواره رادیو بهره ببریم.

وی ادامه می‌دهد: در واقع جشنواره شکل دور هم جمع شدن بچه‌های رادیو را به خود گرفته و فضایی برای دید و بازدید شده است. از سوی دیگر برنامه‌سازان کمتر در کارگاه‌های آموزشی شرکت می‌کنند. به نظرم این مساله باید آسیب‌شناسی شود. فکر می‌کنم با بهره بردن صحیح از ظرفیت‌های رادیو و استفاده بیشتر از اساتید با تجربه در کارگاه‌های آموزشی می‌توان به نتایج بهتر از این هم رسید.

این مجری برگزیده با اشاره به توجه جشنواره به برنامه‌های روزانه می‌گوید: قرار دادن چنین بخشی در جشنواره یکی از نکات مثبت است، چون برنامه‌ای که هر روز ساخته می‌شود تا مردم گوش بدهند با برنامه‌ای که درباره جشنواره تهیه می‌‌شود، تفاوت زیادی دارد.

وی یادآور می‌شود: صحبت‌های من دلیل بر این نیست که از امتیازات جشنواره رادیو کم شود، چون برپایی چنین جشنواره‌ای که در سطح بین‌المللی هم است، کار دشواری است و براحتی میسر نیست. در واقع برگزاری جشنواره رادیو تجربه موفقی بوده و کمک زیادی هم به برنامه‌سازان کرده است. با همه اینها می‌توانیم بیشتر از این از جشنواره رادیو نتیجه بگیریم. باید به‌دنبال ظرفیت‌های مغفول مانده بگردیم.

کرمی با اشاره به 2 سالانه شدن جشنواره رادیو می‌گوید: این اتفاق خوبی است که در دوره یازدهم گرفته شد. این مساله باعث می‌شود تا تمرکز برنامه‌سازان بیشتر شود و به نتایج بهتری هم برسیم.

از سوی دیگر برنامه‌سازان داخلی و خارجی زمان بیشتری برای ارائه آثارشان پیدا می‌کنند و حتی می‌توانند با تعامل یکدیگر تولید مشترک هم داشته باشند.

این گوینده اشاره می‌کند: فکر می‌کنم باید برای برگزاری جشنواره رادیو تبلیغ بیشتری کنیم بویژه در رسانه‌های عمومی همچون تلویزیون، چون با پیشرفت تکنولوژی، رادیو جای کار بیشتری دارد. می‌توان قابلیت‌های رادیو را بیشتر از این افزایش داد.

وی درباره تاثیر در اختیار گذاشتن سی‌دی برنامه‌سازان برگزیده در اختیار دیگر همکاران رادیو می‌گوید: مسلماً تاثیر خوبی خواهد داشت، اما به این شرط که الگوسازی کنیم نه این‌که صرفاً تقلید صورت بگیرد و شکل برنامه‌ها به سمت ساختار برنامه‌‌هایی برود که در جشنواره رادیو برگزیده شده‌اند.