جام جم آنلاین - شبکیه لایه حساس به نور در قسمت پشتی چشم است و برای عملکرد طبیعی به خونرسانی مداوم نیاز دارد. قطع جریان خون میتواند به سلولهای شبکیه آسیب بزند و در مواردی به کاهش شدید یا دائمی بینایی منجر شود. آکادمی چشمپزشکی آمریکا این وضعیت را نوعی سکته چشمی و یک فوریت پزشکی میداند.
حمله چشمی چه علائمی دارد؟
مهمترین علامت انسداد شریان شبکیه کاهش ناگهانی و معمولاً بدون درد بینایی است. این اختلال ممکن است تمام بینایی یک چشم یا بخشی از میدان دید را درگیر کند. برخی افراد نیز با لکههای تاریک در میدان دید یا تغییر شکل تصاویر روبهرو میشوند.
در بعضی موارد انسداد موقتی است و بینایی پس از مدتی بازمیگردد. با این حال حتی برطرف شدن علائم هم به معنی رفع خطر نیست و فرد باید فوراً معاینه شود.
علت حمله چشمی چیست؟
یکی از دلایل اصلی این عارضه حرکت لخته خون یا ذرات چربی و کلسترول به سمت عروق شبکیه و مسدود شدن آنهاست. این مواد ممکن است از رگهای گردن یا قلب وارد جریان خون شوند.
عوامل زیر خطر بروز انسداد عروق شبکیه را افزایش میدهند:
۱- فشار خون بالا
۲- دیابت
۳- کلسترول بالا
۴- سیگار کشیدن
۵- چاقی و بیماریهای قلبی و عروقی
۶- اختلالات انعقاد خون
۷- افزایش سن
در برخی موارد نیز التهاب دیواره رگها از جمله بیماری آرتریت سلول غولآسا میتواند عامل انسداد باشد. این بیماری بهویژه در افراد بالای ۵۰ سال اهمیت دارد و نیازمند بررسی فوری است.
حمله چشمی چگونه درمان میشود؟
در صورت کاهش ناگهانی بینایی باید بلافاصله به اورژانس مراجعه کرد. انتظار برای بهبود خودبهخودی یا مراجعه در روزهای بعد میتواند فرصت درمان را از بین ببرد. بیمار باید در مرکز درمانی از نظر سکته مغزی و مشکلات عروقی نیز بررسی شود.
پزشک با معاینه شبکیه و در صورت نیاز تصویربرداریهایی مانند OCT و آنژیوگرافی عروق چشم محل و شدت انسداد را ارزیابی میکند. بررسی عروق گردن، قلب، فشار خون، قند و چربی خون نیز ممکن است برای پیدا کردن علت ضروری باشد.
درمان به نوع انسداد و زمان شروع علائم بستگی دارد. در برخی بیماران ممکن است درمانهای خاص برای بازگرداندن جریان خون بررسی شود، اما هنوز روش درمانی واحد و اثباتشدهای برای بازگرداندن بینایی در همه مبتلایان وجود ندارد. داروهای حلکننده لخته نیز برای همه بیماران مناسب نیستند و استفاده از آنها به ارزیابی فوری متخصصان و سنجش خطرات بستگی دارد.
پس از مرحله حاد، کنترل فشار خون، دیابت و کلسترول و درمان علت زمینهای برای کاهش خطر سکتههای بعدی اهمیت دارد. بعضی بیماران نیز به پیگیری منظم چشمپزشکی نیاز دارند.
آیا حمله چشمی خطر سکته مغزی دارد؟
بله. انسداد شریان شبکیه میتواند با بیماری عروق گردن و قلب ارتباط داشته باشد و گاهی همزمان با سکته مغزی رخ دهد. خطر سکته مغزی پس از این عارضه بهویژه در هفتههای نخست افزایش پیدا میکند. به همین دلیل آکادمی چشمپزشکی آمریکا توصیه میکند افراد مبتلا به انسداد حاد عروق شبکیه فوراً در مرکز درمان سکته مغزی ارزیابی شوند.
نکته مهم: اگر فردی بهطور ناگهانی بخشی از بینایی یا تمام دید یک چشم خود را از دست داد باید بدون اتلاف وقت به اورژانس مراجعه کند. حتی اگر بینایی دوباره برگردد، بررسی فوری پزشکی ضروری است.