آزادراه پلدختر محیط ‌زیست را تخریب می‌کند

هنگامی که حمید بهبهانی وزیر راه و ترابری وقت در سال 89 و در مراسم افتتاح آزادراه خرم‌آباد ـ پل‌ زال، از اتصال این آزادراه به پلدختر از طریق گردنه صعب‌العبور دهلیج خبر داد، برق شادی در چشمان مردم این شهرستان درخشید، چرا که عبور از گردنه صعب‌العبور دهلیج هر ساله حوادث بسیاری را به وجود آورده بود ولی با نزدیک شدن هرچه بیشتر به زمان آغاز این پروژه، دوستداران محیط‌ زیست، نگران وقوع اتفاقی بودند که پیش از این در جریان احداث آزادراه خرم‌آباد ـ پل زال به وقوع پیوسته بود، یعنی عدم تهیه طرح ارزیابی زیست‌محیطی و به تبع آن تخریب طبیعی و زیست‌محیطی‌ای که ممکن است این آزادراه در پی داشته باشد.

در همین حال، عباس رضایی مدیر اداره راه و ترابری استان لرستان در این باره به«جام‌جم» می‌گوید: ما طرح ارزیابی زیست‌محیطی این پروژه را در برنامه داریم، اما تاکنون هفت کیلومتر از عملیات اجرایی این پروژه به پیمانکار سپرده شده و در حال اجراست و از آنجا که این پروژه بهسازی جاده قدیم است و نه احداث جاده‌ای جدید، بنابراین احتیاج به هیچ گونه ارزیابی زیست‌محیطی نیست.

وی با بیان این‌که ادامه این پروژه منوط به اختصاص 30 میلیارد تومان اعتبار است، می‌افزاید: این پروژه چه در مناطقی که در حال حاضر عملیات اجرایی آن شروع شده و چه در ادامه این مسیر، نیازمند هیچ گونه ارزیابی زیست‌محیطی نیست، اما به هر حال در صورتی که در حال اجرای پروژه به مشکل زیست‌محیطی برخوردیم، تغییر مسیر خواهیم داد.

اما مدیرکل محیط ‌زیست لرستان در این باره به «جام‌جم» می‌گوید: هنگامی که پروژه‌ای فعالیت اجرایی خود را آغاز کرد، دیگر تغییر مسیر آن امکان‌پذیر نیست.

محمدحسین بازگیر می‌افزاید: محیط‌زیست استان از سال 89 در رابطه با آغاز پروژه و ضرورت تهیه طرح ارزیابی زیست‌محیطی، هشدارهای لازم را به اداره کل راه و ترابری داده است.

وی با تاکید بر این‌که آغاز عملیات اجرایی پروژه بدون تهیه طرح ارزیابی زیست‌محیطی خلاف قانون است، یادآور می‌شود: در پروژه‌هایی که مشمول طرح ارزیابی زیست‌محیطی می‌شود، تهیه و ارائه این طرح باید پیش از آغاز کار و زیر نظر محیط ‌زیست استان و کشور انجام و پس از اخذ مجوز لازم، عملیات اجرایی پروژه آغاز شود، نه این‌که هنگام کار و در صورت برخورد با موانع طبیعی تغییر مسیر داد یا تازه به دنبال ارزیابی‌های زیست‌محیطی رفت که امری غیراصولی و غیرکارشناسی است.

بازگیر با تاکید بر این‌که این پروژه مشمول طرح ارزیابی زیست‌محیطی می‌شود و این موضوع را بارها تکرار کرده‌ایم، می‌گوید: ارزیابی زیست‌محیطی این پروژه هنوز و تا این لحظه انجام نشده و در صورت ادامه فعالیت پروژه بدون تهیه طرح ارزیابی زیست‌محیطی، از طریق قانونی اقدام خواهیم کرد.

وی با تاکید بر این‌که طبق ماده 192 قانون برنامه پنجم توسعه، انجام پروژه‌های عمرانی با تعریفی که در آیین‌نامه مصوب هیات وزیران آمده، نیازمند طرح ارزیابی زیست‌محیطی است، ادامه می‌دهد: این آیین‌نامه به همه دستگاه‌ها ابلاغ شده و عدم ارائه طرح ارزیابی زیست‌محیطی به معنی تخلف از قانون است.

یک کارشناس منابع طبیعی نیز به ‌ویژگی‌های این منطقه اشاره کرده و در این باره به «جام‌جم» می‌گوید: این منطقه با پوشش جنگلی بالا جزو مناطق شیب‌دار و کوهستانی شهرستان پلدختر است که دارای جنگل‌های بلوط دانه‌ذات همراه با گونه‌های بلوط زاگرسی است و از نظر اکولوژیکی منطقه مهم و حساسی به شمار می‌رود.

عباس طرهانی با بیان این‌که در حال حاضر یک جاده روستایی باریک به عرض شش متر که متعلق به 50 سال پیش است، اتصال شهرستان پلدختر با روستاهای میان‌کوه شرقی را میسر می‌کند، می‌افزاید: در صورتی که تصمیم به عریض و دو بانده کردن این جاده باشد، مطمئنا تبدیل یک جاده 6 متری به 34 متر، آن هم در مسافت 52 کیلومتر، خسارات زیاد و جبران‌ناپذیری را به منطقه وارد خواهد کرد.

وی نابودی مراتع و شمار زیادی از درختان جنگلی، فرسایش و از بین رفتن خاک و به تبع آن زیاد شدن روان‌آب‌ها و جاری شدن سیلاب را بخشی از مشکلات و آسیب‌های زیست‌محیطی این پروژه عنوان می‌کند و می‌گوید: از آنجا که اجرای این پروژه مصوب شده و حتمی است، باید ارزیابی زیست‌محیطی آن نیز انجام شود تا آسیب کمتری به طبیعت منطقه وارد کند.

طرهانی تاکید می‌کند: تهیه طرح ارزیابی زیست‌محیطی برای پروژه‌های عمرانی به معنی مخالفت با اجرای پروژه‌ها نیست، بلکه مسیری قانونی برای کاهش تبعات زیست‌محیطی پروژه در راستای نیل به توسعه پایدار است؛ موضوعی که باید نزد متولیان اهمیتی دوچندان داشته باشد، وگرنه تلاش غیرکارشناسی برای رفع یک مشکل، ده‌ها مشکل دیگر به دنبال خواهد داشت.

پروژه آزادراه خرم‌آباد ـ پل زال که با هدف تسریع و تسهیل در ارتباط بین نواحی شمالی و مرکزی کشور با مناطق جنوبی و کاهش تصادفات در آبان 89 به بهره‌برداری رسید آثار تخریبی طبیعی و زیست‌محیطی زیادی از جمله تخریب و نابودی بیش از 2000 هکتار از طبیعت و جنگل‌های لرستان را به همراه داشت. البته این تنها خسارت وارده به منطقه بکر زاگرس نبود، چراکه این آزادراه زیستگاه گونه‌های جانوری منطقه را به 2 نیم تقسیم کرده و به دلیل در نظر نگرفتن راهی برای تردد وحوش در مسیر آن، مرگ و نابودی را برای آنان به ارمغان آورده است.

محمدحسین بازگیر، مدیرکل محیط‌زیست استان لرستان، همان زمان در گفت‌وگویی با «جام‌جم» ضمن گلایه و انتقاد از عدم تهیه ارزیابی‌های زیست‌محیطی برای احداث این آزادراه اظهار کرد: آزادراه خرم‌آباد ـ پل زال بدون در نظر گرفتن پوشش جنگلی منطقه که زیستگاه‌های خوبی برای حیات وحش دارد، احداث شده است.

به همین خاطر با احداث این آزادراه، تصادفات جاده‌ای برای وحوش روند افزایشی پیدا کرده است، چراکه زیستگاه آنها به دو قسمت تبدیل شده و حیوانات برای عبور از عرض این جاده با خودروها برخورد کرده و تلف می‌شوند.

ضمن این‌که دسترسی آسان مردم به مناطق و زیستگاه‌های بکر زاگرس نیز دیگر مشکل این پروژه است که موجب از بین رفتن امنیت این زیستگاه‌ها شده است.

فاطمه مرادزاده - گروه ایران