دهخدا متولد 1257 خورشیدی در تهران است. تحصیلات مقدماتی را نزد بزرگانی چون شیخهادی نجمآبادی فراگرفت و دور از نظر نیست که این روحانی نواندیش در گرایشهای روشنفکرانه و تظاهرات آزادیخواهانه او تأثیرگذار بوده باشد.
سپس وارد مدرسه علوم سیاسی شد که از نخستین مدارس عالی ایران و به نوعی مدرسه کادرسازی وزارت امورخارجه بود.
مدتی هم دبیر اول سفارت ایران در بالکان بود و چون در اوج شور مشروطهخواهی به کشور بازگشت، در روزنامه صوراسرافیل نوشتن مقالات انتقادی و فکاهی «چرند و پرند» را آغاز کرد و نامش خیلی زود بر سرزبانها افتاد. اما وقتی محمدعلیشاه بساط مشروطهخواهی را برچید، به اروپا تبعید شد و تا فتح تهران بهدست مشروطهخواهان، همانجا به کارهای سیاسی و فرهنگی پرداخت.
وقتی به ایران آمد، در دوره دوم مجلس شورای ملی به نمایندگی برگزیده شد و فعالیتهای سیاسی خود را تا پس از جنگ جهانی اول ادامه داد.از این زمان بهتدریج از صحنه سیاست کناره گرفت و به کارهای علمی و ادبی از جمله تصحیح دیوانهای شاعران و متون کهن همت گماشت، اما بیشک هیچ کار او در زندگی بهاندازه تألیف لغتنامه بزرگش منشأ اثر نشد. چندان که هنوز اهل علم و ادب از آبشخور آگاهیهای پربها و تلاشهای سترگ او دراینباره سیراب میشوند.
دهخدا 8 اسفند 1334 خورشیدی در سن 77 سالگی درگذشت و در گورستان ابنبابویه تهران به خاک سپرده شد.
مرتضی آخوندی عکاسی که توانست آخرین لحظه وداع خانوادههای داغدار میناب را ثبت کند، از جزئیات آن روز خاص میگوید
نادر فریادشیران در گفت و گوی اختصاصی با جام جم آنلاین؛
بهروز سلطانی در گفت وگو با جام جم آنلاین.