شگفتی‌های دستگاه تنفس

مهم‌ترین وظیفه مسیرهای هوایی، واردکردن اکسیژن به داخل ریه‌ها و خروج دی‌اکسید کربن دفعی از بدن است. دهان و بینی، دما و رطوبت هوایی که تنفس می‌کنیم را افزایش می‌دهند و به این ترتیب هوای ورودی به ریه‌ها، آسیبی به بافت ریه نمی‌رساند. تاژک‌ها و مویچه‌های مسیر تنفسی، ذرات آلاینده و عوامل میکروبی را که از طریق تنفس وارد مجاری هوایی می‌شوند به دام می‌اندازند.

این ذرات در واکنش‌هایی که به شکل عطسه یا سرفه خود را نشان می‌دهند از بدن خارج می‌شوند. دریچه نای همانند درپوشی از مجاری تنفسی محافظت می‌کند و مانع ورود مایعات و مواد غذایی به مجاری هوایی و رسیدن آن به ریه‌ها می‌شود، اما در هنگام تنفس دریچه نای باز و هوا وارد مجاری تنفسی می‌شود. برای این که قلب فضای کافی در اختیار داشته باشد ریه سمت چپ بدن تا حدودی از ریه راست کوچک‌تر است. ریه‌ها متشکل از 5 لوب مجزا هستند. اگر به هر علتی ناشی از ابتلا به بیماری یا مواجه‌شدن با هر حادثه ناگهانی، بنا به تشخیص پزشک، فرد تحت عمل جراحی قرار ‌گیرد و یکی از لوب‌ها یا بخش‌های ریه برداشته شود، هیچ اختلالی در عمل تنفس ایجاد نمی‌شود و فرد می‌تواند همچنان و بدون این که دچار مشکل شود براحتی و به کمک دیگر بخش‌های ریه تنفس کرده و اکسیژن مورد نیاز بدنش را تامین کند. نایژه‌ها یا نایچه‌ها که از انشعابات مسیر اصلی تنفسی هستند و در داخل ریه قرار گرفته‌اند به انشعابات کوچک‌تری به نام نایژک‌ها تقسیم می‌شوند که هریک در انتها به حفره‌های تنفسی می‌رسند. در سطح حفره‌های تنفسی، شبکه‌ای از مویرگ‌های خونی وجود دارد که به سیاهرگ‌ها و سرخرگ‌هایی که خون را در قسمت‌های مختلف بدن جابه‌جا می‌کنند، متصل می‌شوند. عضلات و ماهیچه‌هایی که در اطراف ریه‌ها قرار دارند به آنها کمک می‌کنند تا هنگام تنفس منبسط و منقبض شوند. اگر به هر علتی عملکرد این ماهیچه‌ها مختل شوند، عضلات گردن و ماهیچه‌هایی که اطراف استخوان ترقوه قرار دارند این وظیفه را به عهده می‌گیرند و کمک می‌کنند تا بتوانید به آسانی نفس بکشید.

مریم وکیلی