چگونه صلح و سازش کنیم؟

به این گونه سازش‌نامه‌ها که دارای قید و شرط است در دادسرا و دادگاه ترتیب اثر داده نمی‌شود چون رضایت الف بسته به آن است که ج متعهد شود در آینده مرتکب عمل مورد نظر شخص الف نخواهد شد. پس اعلام رضایت در جرایم قابل گذشت باید بدون هیچ‌گونه ابهام و قید و شرط باشد. البته در اینجا باید به 2 مساله توجه شود. یکی آن که گاهی اوقات پس از اعلام رضایت توسط شاکی و مختومه‌شدن پرونده، متهم درصدد برمی‌آید که به عنوان مفتری‌علیه شاکی اعلام جرم کند. یعنی ادعا می‌کند که شاکی با سوءنیت به قصد ضرر رساندن به او و متهم‌کردن او به عمل مجرمانه از وی شکایت کرده به همین علت برای جلوگیری از این امر در انتهای سازش‌نامه‌ها جملاتی اضافه می‌شود که تاکید دارد شاکی و متهم هیچ شکایت و ادعایی نسبت به یکدیگر ندارند. مساله دیگر آن است که معمولا شهروندان به علت ناآشنایی به تفاوت‌های میان مسائل کیفری و مدنی هنگام تنظیم سازش‌نامه‌ها دچار مشکل می‌شوند. فرض کنیم شخص الف شیشه اتومبیل شخص ج را شکسته، پس از تعقیب متهم در دادسرا، ج اعلام رضایت می‌کند و می‌گوید از الف شکایت کیفری ندارد. در این مورد باید توجه داشت که این اعلام رضایت فقط برای جلوگیری از تعقیب متهم و مجازات او است و دلالت بر دریافت نکردن خسارت از او ندارد یعنی شخص الف همچنان در قبال عمل خود مسوولیت مدنی دارد و شاکی می‌تواند برای دریافت خسارت، وی را تحت تعقیب قرار دهد. در این گونه موارد چنانچه مقصود شاکی از اعلام رضایت در هر دو جنبه کیفری و مدنی موضوع باشد یا این که شاکی پس از دریافت خسارت، رضایت خود را مبنی بر اعمال نشدن مجازات کیفری متهم اعلام کرده باشد مراتب باید به طور کامل در متن سازش‌نامه آورده شود. یعنی بنویسد هیچ‌گونه ادعای کیفری و مدنی از ایشان ندارم. نکته دیگر آن که پس از اعلام گذشت، شاکی دیگر نمی‌تواند از گذشت خود برگردد و دوباره تقاضای تعقیب کند. چون پس از اعلام گذشت، تعقیب ممکن نخواهد بود. در این میان بعضی پرونده‌ها هستند که شاکیان متعددی دارند. پس هرگاه متضررین از جرم متعدد باشند، تعقیب جزایی با شکایت هریک از آنها شروع می‌شود ولی موقوف‌شدن تعقیب، موکول به گذشت همه کسانی است که شکایت کرده‌اند. باید توجه داشت که حق گذشت در صورت فوت شاکی به ورثه او خواهد رسید و در صورت گذشت همگی وراث، تعقیب، رسیدگی یا اجرای مجازات موقوف می‌شود.