آوردگاه ژاپن فرصت خوبی است که ولاسکو به بازیکنان جوان تیم میدان بدهد

سرگذشت جالب ایرانیان در جام جهانی والیبال

از مسابقات مهمی که از سوی فدراسیون قبلی والیبال جهان بر جای مانده و هر دوره پرشکوه‌تر و مهم‌تر از پیش برگزار می‌شود، جام‌جهانی والیبال است.

کد خبر: ۴۴۱۱۳۳

این مسابقات در واقع پیامد پیکارهایی است که در جهان توپ و تور نخست به عنوان جام سامارانش (رئیس پیشین کمیته ملی المپیک) و جام گام‌ها و تاپ فور برگزار می‌شد و بعد از المپیک، مسابقات قهرمانی مردان جهان که هر دو سال یک‌بار برگزار می‌شود و نیز لیگ جهانی که همه ساله به طرز تنوع برانگیزی جاری می‌شود، از اهمیت زیادی برخوردار است. جام‌جهانی هر چهار سال و در فاصله یک‌سال مانده به بازی‌های المپیک انجام می‌پذیرد که در آن قهرمانان قاره‌ها به اضافه تیم میزبان و تیم‌هایی که فدراسیون جهانی تعیین می‌کند با هم رقابت خواهند کرد. ابتدا 8 تیم و سپس 12 تیم در جام‌جهانی حضور یافته‌اند.

جام‌جهانی برای نخستین‌بار در سال 1965 در ورشوی لهستان برگزار شد.‌ آن دوره لهستانی‌ها که ابداع‌کنندگان آبشار از پشت خط یک‌سوم توسط بازیکنی به نام ویتوویچ بودند، نایب‌قهرمان شدند و روسیه با نیمه طلایی‌هایی چون ایوان بوگاینکوف، یوری چسنوکوف و دورفوف در صدر ایستاد، اما بعد در سال 1969 نوبت به آلمان شرقی رسید که فوق ستاره‌ای به نام اشنایدر را در ترکیب داشت. دوره سوم مسابقات از برلین به شرق آسیا رسید تا از سال 1977 تاکنون ژاپنی‌ها میزبانی جام‌جهانی را به عهده بگیرند و به لطف شرکت‌های توپ‌سازی میکاسا و تاجیکار و پشتیبانی‌های شبکه‌های متعدد تلویزیونی، جام‌جهانی را به بهترین وجه برگزار کنند. در طول 11 دوره برگزاری جام‌جهانی شوروی پیشین و روسیه با 4 قهرمانی و برزیل با 2 عنوان اولی صاحب رکوردند.

جام‌جهانی در مدت حدود 40 سال تحسین‌گر ابرمردانی بود که نامشان در دنیای توپ و تور با حروف طلایی نوشته شد. ستارگانی چون دورخوف و الکساندر ساوبن و دیمتری فومین (شوروی)، ویتویچ (لهستانی)، کراچ کارلی (آمریکا)، اندریا زورزی (ایتالیا)، خوئل دسپانیه (کوبا)، گودی فیلموجیبا، مارسلونگرائو و ماریسیو لیما (برزیل)، هاوانا، هارا، فوجی‌تا،‌ ناکاگائیجی (ژاپن)، شین پول و کیم سی جین (کره‌جنوبی) از دل این مسابقات به جهان والیبال معرفی شده‌اند و این روند هنوز ادامه دارد و فوق ستاره‌های کنونی والیبال همانند ویستو، شمیزو، لال هیدالگو، سیمون آتیس، مزدونک مارین و... جام‌جهانی و لیگ جهانی را سکوی پرتاب خود به کهکشان والیبال دنیا قرار داده‌اند.

در این میان دروازه جام‌جهانی برای اولین بار در سال 91 به سوی ایرانیان گشوده شد و انصراف یک تیم آسیایی (چین) باعث شد تا محمدرضا یزدانی‌خرم که سال‌های آغازین ریاست خود را در والیبال ایران تجربه می‌کرد از طریق رایزنی با ماتسو ایرا مرد مقتدر تاریخ والیبال ژاپن و آسیا مجوز ورود به دست آورد، اما این حضور همزمان شد با محرومیت و جریمه انضباطی جمعی از بازیکنان ملی‌پوش آن دوره چون بهنام جلوه، احمد لاهوتی، فرید آخوندزاده و... که در جریان جام ملت‌های آسیا در استرالیا رخ داده بود و لاجرم ایران با یک تیم جوان و بسیار کم‌تجربه راهی ژاپن شد و به تیم‌های کوبا، آلمان و کره‌جنوبی 3 بر صفر باخت و در یک ست مقابل بازیکنان ذخیره آن زمان کوبا که از مردانی چون دسپانیه، دیاگو، هرناندز و... سود می‌برد صفرـ15 باختیم، اما در مصاف با الجزایر نماینده قاره آفریقا 10 بر3 پیروز شدیم.

رحمت نوری، یار سرعتی آن زمان تیم امید ایران در باره خاطرات جام‌جهانی 91 می‌گوید: یادم می‌آید مارسلونرائو بازیکن برزیلی یک آبشار زد و انگشت شست من شکست و در بازی با کوبا بر اثر برخورد هرناندز با بابک مظفری پای پاسور اصلی تیم چنان آسیب دید که بلافاصله او را به اتاق عمل بردند و پزشک ایرانی تیم می‌گفت: اگر او را جراحی نکنید، تا آخر عمر روی صندلی چرخدار قرار خواهد گرفت، اما پزشکان ژاپنی از عمل وی سر باز زدند و با مداوای آنها، بابک مظفری در 40 سالگی هنوز هم بازی می‌کند!‌ البته حواشی مسابقات جام جهانی زیاد و به یادماندنی بود و بازیکنان آماتور ایرانی برای نخستین بار با عالم حرفه‌ای‌های این رشته آشنا شدند. نکته جالب برخورد و گپ و گفت کوبایی‌ها با بازیکنان ایرانی بود، رائول دیه‌گو، پاسور بلند‌آوازه کوبایی، بعد از هر مسابقه ساک به دست سیگار برگ می‌فروخت و وقتی که فهمید بازیکنان ما در آن دوران ماهی 200 دلار دستمزد می‌گیرند از تعجب شاخ در آورد. او و خوئل دسپانیه که اعجوبه زمان و یوزپلنگ سیاه نام گرفته بود، می‌گفتند: ما در کوبا فقط ماهی 20 دلار حقوق می‌گیریم و البته آن هنگام ابر ستاره‌ای چون دمیتری فومین روسی هم کمتر از 20 دلار. تیم ایران یازدهم شد و ابراهیم سن سیلین، عبدالرضا فرجی، حشمت‌الله امیدی، حمیدرضا عقیلی، بابک مظفری، نادر عزیزیان، فرشاد سعیدی،‌ رحمت نوری، محمدصادق شعبان خمسه، اردشیر کرم‌یار و عباسعلی میرحسینی بازیکنان تیم‌ایران را تشکیل می‌دادند.

محمد حیدرخان، سرمربی تیم در این باره می‌گوید: 2 روز مانده به مسابقات حسین معدنی، پاسور اول تیم خط زدم چون در جایی خلاف نظر من عمل کرده بود و بناچار نادر عزیزیان را که برای تماشای تمرینات به سالن آمده بود برگزیدم در ژاپن هر روز می‌باختیم. خبرنگاران هم بعد از باخت، مرا سوال‌پیچ می‌کردند و من هم یک حرف تکراری را تحویل می‌‌دادم «تیم ما جوان است!» اما واقعیت این است که به دلیل فاصله زیادی که با تیم‌های اروپایی و آسیایی داشتیم، نمی‌توانستیم عرض اندام کنیم. 18 سال طول کشید تا برای دومین بار در جام جهانی حضور پیدا کنیم.

سال 2009 تیم ملی ایران به عنوان نایب قهرمان آسیا با مربیگری حسین معدنی، محمود افشار دوست و بهروز عطایی وارد کورس رقابت‌ها شد نسل روبه بالندگی والیبال ما خوش درخشید، مصر را 3 بر 2 برد، به ژاپن 3 بر 2 و کمی با بدشانسی و مشکل داوری باخت،‌ اما از برزیل، کوبا و لهستان گیم گرفت و مورد توجه واقع شد.‌ بعد از این که مردان ایرانی یک ست از برزیل گرفتند برناردو رزنده سرمربی نامدار برزیلی در کنفرانس خبری اعلام کرد: «نمی‌دانم تیم ایران تا حالا کجا بود، ایرانیان مرا شگفت‌زده کردند».

حمزه زرینی که سومین آبشارزن جام‌جهانی شد در مورد خاطراتش می‌گوید: تجربه اول ما بود و بازیکنان مغرور اروپایی و آمریکایی طوری به ما نگاه می‌کردند که انگار عددی نیستیم، اما به مرور نگاهشان تغییر کرد و یک «ست» کوبا را 14 ـ 25 جا گذاشتیم و کار به جایی کشید که «جیبا» بازیکن افسانه‌ای برزیل هم با بچه‌های تیم ملی خوش و بش می‌کرد و با راهنمایی‌ها و تشویق‌های خود تیم ما را مورد تایید و تحسین قرار داد. زرینی که امسال هم عضو تیم ملی کشورمان است، می‌افزاید: قول می‌دهم که بهتر از پیش ظاهر شویم و مطمئن باشید که ژاپن را در خاک خودش شکست خواهیم داد، متاسفانه از روزی که جام ملت‌ها تمام شد. همه‌اش در حال رفت و آمد به شهرها و استان‌های دیگر بودیم و کمی خسته هستیم. لیگ ما را فرسوده کرده، اما با این حال، شما به موفقیت تیم ملی در جام جهانی شک نکنید.

نکته: ما هیچ شانسی برای صعود از رقابت‌های جام‌جهانی ژاپن نداریم، بنابراین چه بهتر که ولاسکو دور را به والیبال‌بازان کم‌تجربه دهد تا برای مسابقات انتخابی المپیک لندن که اردیبهشت‌ماه در ژاپن برگزار خواهد شد مهیا شوند

عبدالرضا علیزاده که دومین دریافت‌کننده و سومین لیبروی جام جهانی 2009 شد، می‌گوید: سرجیو سانتوز، لیبروی بزرگ برزیلی که در دنیا شهرت دارد، مرتب با من صحبت می‌کرد و از راهنمایی او خیلی سود بردم، اما «جیبا» به حمزه زرینی قول یک پیراهن را داده بود که گویا از یادش رفت و من گرچه امسال در جام جهانی حضور ندارم، اما فکر می‌کنم تیم ملی ایران تیمی قابل احترام است که باز هم انظار را به خود جلب خواهد کرد. این را بگویم که آقای ولاسکو مرا خط نزد، ولی چون شرایط را مساعد ندیدم. خودم اردو را ترک کردم. به هر حال تیم ملی ارثیه هیچ‌کس نیست. آقای وگائیچ مرا تایید کرد و حالا آقای ولاسکو نظر دیگری دارد. من تلاش خودم را می‌کنم تا یار که را خواهد و میلش به که باشد.

... و جامی دیگر در پیش است

... و حالا جام جهانی دیگری در پیش است و این بار ایران به عنوان قهرمانی آسیا وارد عرصه رقابت‌ها می‌شود، مسابقات از روز 29 آبان در ناگویای ژاپن آغاز خواهد شد. در شرایطی که تیم ایران باید با 11 تیم دیگر در دو مرحله و 2 گروه پیکار کند، ترکیب اصلی را ‌همان بازیکنان جام ملت‌ها تشکیل خواهند داد و از آنجا که ژاپنی‌ها فقط 2 روز مانده به شروع پیکارها به تیم ایران روادید داده‌اند، تطابق با شرایط آب و هوایی شرق آسیا حریف اول تیم ملی‌پوشان ما خواهد بود و میزبانان طوری برنامه‌ریزی کرده‌اند که روز 29 آبان تیم خسته ایران مقابل آنها قرار بگیرد و چشم‌بادامی‌ها دنبال انتقام باخت در جام ملت‌ها هستند، اما اعتقاد ما بر این است که خولیو ولاسکو دور را به بازیکنان جوان ما بدهد. هرچند که اکثر بازیکنان حاضر در این رقابت‌ها باید شرکت‌کنندگان در جام ملت‌ها باشند، اما منطق حکم می‌کند که در جام جهانی به جوانانی چون مجتبی میرزاجانپور، امیر غفور، رضا صفایی و پوریا فیاضی بیشتر دور بدهیم، به خصوص این که فقط 3 تیم برتر جام جهانی موفق به راهیابی به بازی‌های المپیک خواهند شد و ما هیچ شانسی نداریم، بنابراین چه بهتر که دور را به والیبال‌بازان کم‌تجربه دهیم تا برای مسابقات انتخابی المپیک لندن که اردیبهشت ماه در ژاپن برگزار خواهد شد، مهیا شوند.

تیم ایران در دور اول در گروه الف با ژاپن (میزبان)،‌ صربستان (قهرمان اروپا)‌، کوبا (قهرمان آمریکای شمالی و مرکزی)‌، آرژانتین (نایب قهرمان آمریکای جنوبی)‌ و لهستان (تیم انتخابی فدراسیون بین‌المللی)‌‌ به مصاف خواهد رفت و سپس در دورهای بعد با تیم‌های برزیل، روسیه و آمریکا، ایتالیا، چین و مصر روبه‌رو خواهد شد. شرایط جدول به گونه‌ای است که همه تیم‌ها مقابل یکدیگر قرار می‌گیرند و 11 مسابقه برگزار می‌کنند.

برنامه دیدارهای تیم ملی در جام جهانی

29 آبان ماه (ناگویا)‌: ایران ـ ژاپن

30 آبان ماه: ایران ـ کوبا

یکم آذر ماه: ایران ـ صربستان

دوم آذر ـ استراحت

3 آذر ماه (اوزاکا)‌:

ایران ـ لهستان

ایران ـ آرژانتین

5 آذر ـ استراحت

6 آذر ماه (فوکواوکا)‌: ایران ـ آمریکا

7 آذر: ایران ـ مصر

8 آذر: ایران ـ چین