تاثیر بیماری‌های‌ کبدی بر خارش پوست

کبد از جمله اعضای حیاتی بدن انسان است که مسوولیت تولید بسیاری از مواد شیمیایی و آنزیم‌های ضروری و مورد نیاز بدن انسان را به عهده دارد. همچنین یکی از دیگر وظایف مهم کبد این است که سموم و مواد دفعی ناشی از فعالیت‌های کبدی را از خون خارج سازد. برداشتن قسمتی از بافت کبد و همچنین وجود بقایایی از تومورهای سرطانی در کبد موجب ایجاد اختلالاتی در عملکرد این عضو بدن می‌شود. در شرایطی که تولید یکی از صدها ماده تولیدی در کبد به هر علتی به طور ناگهانی افزایش یا کاهش یابد، در فرآیند متابولیسم بدن اختلالات جزئی ایجاد خواهد شد.

علاوه بر این، ممکن است یک نوع بخصوصی از مواد دفعی که توسط کبد از بدن خارج می‌شود نیز در بدن جمع شود و چنین تغییراتی می‌تواند با علائم و نشانه‌های متعددی همراه باشد که ایجاد خارش‌های پوستی از شایع‌ترین این علائم است، اما تشخیص این‌که ایجاد عدم تعادل در کدام ماده شیمیایی، محصول فعالیت‌های کبدی در بدن منجر به ایجاد خارش‌های پوستی شده است، اغلب غیرممکن بوده یا به آسانی انجام نمی‌شود یا حتی ممکن است بروز چنین عوارضی ناشی از ایجاد اختلال در تولید دو یا تعداد بیشتری از مواد شیمیایی تولید شده در کبد باشد. بیماری‌های کبدی بسیار متفاوت هستند که هپاتیت، سیروز کبدی، انسداد مجاری صفراوی و کبد چرب از جمله مهم‌ترین و شایع‌ترین این بیماری‌ها هستند. در اغلب بیماری‌های کبدی به علت ایجاد اختلال در عملکرد کبد مجاری صفراوی دچار انسداد یا گرفتگی می‌شوند و در نتیجه مواد و ترشحات صفراوی که حاصل فعالیت‌های کبدی هستند نمی‌توانند از بدن دفع شوند. این مواد در کیسه صفرا و مجاری صفراوی انباشته شده و به جریان خون راه می‌یابند که در این صورت ورود این مواد به داخل خون منجر به ایجاد خارش‌های شدید پوستی خواهد شد. به عبارت دیگر خارش پوست از مهم‌ترین علائم ابتلا به بیماری‌های مزمن کبدی به شمار می‌رود. در برخی از بیماری‌های کبدی نیز علائم ناشی از ایجاد اختلال در عملکرد این عضو که بزرگ‌ترین عضو بدن است به صورت زردی سطح پوست خواهد بود که ناشی از عدم جذب بیلی روبین کافی در بدن است. اگرچه در بیماران مبتلا به سیروزکبدی گاهی لکه‌های قهوه‌ای رنگی روی سطح پوست ایجاد می‌شود که از علائم و نشانه‌های بیماری به شمار می‌آید اما باید توجه داشت که لکه‌های قهوه‌ای رنگی که هنگام بارداری در سطح پوست برخی از خانم‌ها ایجاد می‌شود یا لکه‌های قهوه‌ای رنگ که روی سطح پوست صورت بعضی از افراد دیده می‌شود، برخلاف تصور بسیاری از ما نشانه‌ بیماری‌های کبدی نیست. در شرایطی که با انجام آزمایشات معمولی، پزشک معالج نتواند به شواهدی مبنی بر شناسایی ماده شیمیایی که تولید آن در کبد با عدم تعادل مواجه شده است، دست یابد پس از گذشت مدت زمانی با ترمیم بافت کبد این عوارض برطرف خواهد شد. البته در مواردی که خارش‌های پوستی شدید باشد و موجب آزردگی فرد بیمار شود، می‌توان با تجویز داروهایی مناسب تا حدودی این علائم را کاهش داد.

دکتر نوشین محمودیان