رودخانه کشکان ساماندهی می‌شود

تخلیه فاضلاب‌ها و آلاینده‌های مناطق شهری و روستایی به داخل آن، کشکان را که باعث افزایش رونق اقتصادی و کشاورزی در مسیرهای خود می‌شود، آلوده‌تر کرده است.

علاوه بر مشکل آلودگی رودخانه، کاهش آبدهی کشکان که ناشی از کاهش بارندگی، تاثیر خشکسالی‌های گذشته، آبگیری و برداشت بی‌رویه آب در بالادست برای کشت‌های تابستانه است مشکلات فراوانی را برای حیات این رودخانه ایجاد کرده است.

مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان در مورد این رودخانه می‌گوید: در استان لرستان دو حوضه آبریز دز و کرخه داریم که کشکان یکی از شاخه‌های اصلی و به نوعی جزو حوضچه آبریز کرخه محسوب می‌شود.

محمدحسین بازگیر پسماندهای شهری و روستایی و فضولات دامی را از عوامل آلوده‌کننده رودخانه کشکان عنوان می‌کند و می‌افزاید: علاوه بر این فاضلاب‌ها، پساب برخی از واحدهای صنعتی مانند شهرک صنعتی، الکل‌سازی و فاضلاب بعضی از مجتمع‌ها و پادگان‌های نظامی آلودگی این رودخانه را تشدید می‌کند.

در این خصوص با دهیاران روستاهای مسیر رودخانه در راستای ساماندهی فاضلاب‌ها جلساتی برگزار و در رابطه با پسماندهای کشاورزی نیز قانون‌هایی وضع شده است.

به اعتقاد بازگیر کم‌آبی و خشکسالی سال‌های اخیر نیز موجب پایین آمدن کاهش آبدهی رودخانه کشکان شده است.

وی با تاکید بر این‌که با احداث تصفیه‌خانه خرم‌آباد از بار آلودگی کاسته خواهد شد، می‌گوید: در حال حاضر برای زندان پارسیلون تصفیه‌خانه احداث شده و طرح تصفیه‌خانه پادگان‌ها نیز در دست اجراست. همچنین در ابتدای سال جاری گشت حفاظتی بین محیط زیست و آب منطقه‌ای لرستان اجرا شده که بر این اساس با هرگونه ناهنجاری برخورد قانونی خواهد شد.

به گفته بازگیر عوامل فیزیکی مانند آب، ریگ، خاک و نور آفتاب و عوامل زنده مانند ماهیان، دوزیستان و کف‌زی‌ها همگی مجموعه‌هایی هستند که در تعامل باهم باعث زنده شدن رودخانه‌ها می‌شوند.

از طرفی دخالت و منفعت‌طلبی انسان‌ها مانند استفاده از شن بستر رودخانه‌ها، زیان زیادی را به حیات این رودخانه‌ها وارد کرده است.

مدیر گروه مهندسی بهداشت محیط زیست لرستان نیز منشأ آلودگی رودخانه کشکان را ناشی از پساب تاسیسات صنعتی، تجاری و مسکونی می‌داند و می‌گوید: اغلب پساب این تاسیسات از رودخانه خرم‌آباد در محل دوآب به رودخانه کشکان می‌پیوندد.

محمدجواد صفرزاده می‌افزاید: علاوه بر پساب تاسیسات و واحدهای صنعتی، برداشت‌های بی‌رویه‌ای که توسط کشاورزان انجام می‌شود موجب آلودگی، کاهش دبی رودخانه و در نتیجه کاهش قدرت خود پالایی آن می‌شود. بعد از منطقه دوآب به دلیل کوهستانی بودن منطقه، بخش مهمی از آلاینده‌های آلی که وارد رودخانه شده است در اثر تماس با موانع طبیعی و بهره‌مندی از شیب نسبتا مناسب دستخوش تجزیه بیولوژیکی می‌شوند.

وی به همین دلیل از مسوولان استانی می خواهد در اجرای پروژه جمع‌آوری فاضلاب مناطق صنعتی، تجاری و مسکونی جنوب خرم‌آباد در جهت رفع آلودگی کمتر این رودخانه تسریع کنند.

معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای لرستان نیز با اشاره به این که این رودخانه رگ حیاتی لرستان به شمار می‌رود، می‌گوید: رودخانه کشکان از سرچشمه تا خروجی آن در لرستان در مسیر خود علاوه بر اثرات زیست‌محیطی باعث رونق کشاورزی و رشد اقتصادی کشاورزان ساکن در حاشیه رودخانه شده است.

نادر مختاری با تاکید بر آلوده بودن رودخانه کشکان می‌گوید: این آلودگی‌ها شامل آلودگی‌های بخش کشاورزی (سموم کودهای شیمیایی و...)، صنعتی (پساب کارخانجات، واحدهای تولیدی، تعمیرگاه‌ها و...) و فاضلاب‌های شهری و روستایی است. سال‌های پرباران که میزان دبی رودخانه بالاست، آلودگی به طور محسوس معلوم نیست، ولی هم‌اکنون به دلیل خشکسالی، دبی رودخانه پایین آمده و همین باعث نمایان شدن آلودگی رودخانه کشکان شده است.

وی با اشاره به این‌که دستگاه‌های متولی برای رفع آلودگی باید براساس شرح وظایف قانونی خود اقدام کنند، می‌افزاید: نصب و راه‌اندازی تصفیه‌خانه فاضلاب جهت جلوگیری از آلودگی بیشتر رودخانه از مهم‌ترین اقدامات در این راستاست.

رودخانه کشکان از ارتفاعات گرین، هرو و زاغه سرچشمه گرفته و در جهت تقریبی شمال شرقی ـ جنوب غربی جریان می‌یابد.

شاخه اصلی از تلاقی دو رودخانه هرو و دوآب الشتر که از مناطق چغلوندی و الشتر منشأ می‌گیرد، تشکیل و با نام کشکان از فاصله‌ای حدود 30 کیلومتری جنوب خرم‌آباد در محلی به نام دوآب با رودخانه خرم‌آباد تلاقی پیدا می کند. رود خرم آباد از تلاقی شاخه‌های رباط، کرگانه، کاکاشرف، چشمه‌های کیو، گلستان مطهری، دارایی و گرداب سنگی و چنگایی تشکیل می شود سپس در مجاورت جاده خرم‌آباد ـ اندیمشک ادامه می‌یابد و در محل روستای افرینه با رودخانه چولهول که از ارتفاعات منطقه طائی و چمشک سرچشمه می‌گیرد، ادغام می شود.

این رودخانه در محلی به نام برآفتاب، آب شاخانه مادیان رود را که از زهکشی دشت کوهدشت می‌باشد، دریافت و نهایتا در پایین دست پلدختر با رودخانه سیمره، رودخانه کرخه را تشکیل می‌دهد.

فاطمه عزیزپوریان -‌ جام‌جم خرم‌آباد