مردم تشنه معارف دینی هستند

در این مواقع‌ آنچه ممکن است ما را به انجام رفتار موردپسند دین ترغیب کند، آگاهی از حکمت فرامین الهی و اعتماد به تدبیر الهی در اداره این عالم و زندگی انسان‌هاست.

مسائلی که در حیطه زندگی دینی ما قرار دارد و با بسیاری از آنها هر روز روبه‌رو هستیم، محور گفت‌وگوی هر روزه برنامه «سمت خدا» با اجرای نجم‌الدین شریعتی، فهیمه معصوم‌زاده و کارشناسان این برنامه حجج‌اسلام ماندگاری، نقویان، رفیعی، عالی و سرکار خانم نیلچی‌زاده است.

برنامه سمت خدا بیش از یک سال است هر روز از شبکه 3 سیما پخش می‌شود. این برنامه کاری از گروه فرهنگ و معارف شبکه 3 سیما به تهیه‌کنندگی سید عبدالمجید رکنی است.

به نظر شما چطور می‌توان یک برنامه جذاب دینی ساخت که مخاطب براحتی با‌ آن ارتباط برقرار کند؟

ابتدایی‌ترین قدم ما در برنامه سمت خدا تثبیت و تکریم جایگاه کارشناس و پرسشگر بود. ما هر روز را به یک کارشناس اختصاص دادیم تا بینندگان نحوه ارتباط دیداری و شنیداری خود را با کارشناس آن روز بسنجند و به صورت تصادفی مقابل تلویزیون ننشینند. ما به این وسیله قدرت انتخاب و برنامه‌ریزی را به مخاطب دادیم.

از طرفی برای کارشناسان هم ارزش ویژه قائل شدیم و یک روز در هفته، رسانه ملی را در اختیار آنها قرار دادیم تا برای آن یک روز برنامه‌ریزی و مطالعه کنند و خود را در برابر پرسشگران پاسخگو بدانند. در زمان حضور کارشناس هم به بهانه‌های مختلف زمان را از دست نمی‌دهیم، تنها میان‌برنامه سمت خدا پخش روزانه یک صفحه از قرآن کریم است که برای استمرار برکات ماه رمضان و ترویج فرهنگ قرآن در زندگی روزمره در نظر گرفته شده است. ما با زمانی که برای برنامه در اختیارمان گذاشته شده، همانند ثانیه‌های آگهی بازرگانی برخورد می‌کنیم و هیچ وقتی را به مباحث تکراری و طولانی و خسته‌کننده و غیرمفید اختصاص نمی‌دهیم. حتی اشعاری که مجری برنامه در ابتدای برنامه می‌خواند و تیتراژ شروع و پایانی برنامه همگی در راستای اهداف برنامه هستند. در یک کلام در این برنامه جذابیت را در محتوا دنبال می‌کنیم و احساس می‌کنیم که به لطف الهی موفق بوده‌ایم.

بله، ما سعی کردیم مردم را با زیبایی‌های دین آشنا کنیم، مثلا ما کمتر در تاریخ شنیده‌ایم کسانی که به پیامبر اکرم(ص) ایمان آورده‌اند بگویند چون ایشان برهان نظم را زیبا ثابت کرد یا فلان مساله غامض فلسفی را حل کرد پس ما ایمان آوردیم. به نظر می‌رسد غالبا این‌گونه نبوده است، بلکه همه مسلمانان مجذوب آموزه‌های دین و اخلاق نیکوی پیامبر(ص) شدند، یعنی آنها به پیامبری ایمان آوردند که با یتیم‌ها نشست و برخاست داشت، با فقیران دوست بود، مهمان‌نواز بود، به زنان احترام می‌گذاشت، راست‌گفتار و درست‌‌کردار بود و در یک کلام صاحب خلق نیکو بود. ما یک تجربه آزمایشگاهی کوچکی انجام دادیم، هر چند ظرف تلویزیون کوچک است و ممکن است آینه خوبی برای تمامی تعالیم پیامبر اکرم(ص) نباشد، اما ما توانستیم پیام‌های زیبایی را به مخاطبان انتقال دهیم. جالب است بدانید که هموطنانی از سایر ادیان نظیر کلیمیان، زرتشتی‌ها و مسیحیان برای ما پیام فرستاده‌اند و این به شبکه تلویزیونی 3، زیبایی دکور یا کارشناس برنامه مربوط نمی‌شود، بلکه به محتوای برنامه و پیام‌های آن ارتباط دارد.

ما معتقدیم همان‌گونه که پیامبر(ص) این پیام را برای مشرکان بیان کرده و آنها را مسلمان کرده‌اند، اگر ما هم این پیام را درست مطرح کنیم، می‌تواند تاثیرگذار باشد. ما معارف زیبای دین را به دور از بسیاری از مسائل جنجالی طرح می‌کنیم و با این‌که اصالتا برنامه ما جایگاه طرح معارف غنی شیعه است، اما بینندگان بسیاری از مذاهب مختلف اهل سنت نیز از دریای این معارف به واسطه برنامه سمت خدا بهره می‌برند.

بیشترین کمکی که در این ارتباط‌ها از ما خواسته می‌شود، هدایت بیننده‌ها برای عمل به معارف دینی است. بسیاری از مخاطبان ما می‌دانند خواندن نماز واجب است، ولی می‌گویند از نمازخواندن لذت نمی‌بریم و خواندن نماز را به زمان دیگر موکول می‌کنیم و به اصطلاح در نماز کاهل هستیم یا دوستانم نمازخواندن ما را مسخره می‌کنند. با این وجود که می‌دانند نماز خواندن واجب است، اما شیوه عمل را نمی‌دانند یا بسیاری می‌دانند غیبت و دروغ گناه است، اما می‌گویند تا به حال ندیدیم کسی به این اعمال مبادرت نکند. بسیاری از اوقات شرایط مختلف فردی یا اجتماعی زمینه‌های عمل به این دستورات را برای فرد پیچیده می‌کند. مثلا شخصی در تماس با برنامه عنوان کرد در روستای ما هیچ مجلس دید و بازدیدی نیست که در آن غیبت نباشد. من باید چه کنم؟ اگر بخواهم این غیبت‌ها را نشنوم باید در خانه‌ام را قفل کنم و در هیچ مجلسی شرکت نکنم، پس او می‌داند که غیبت بد است و ما باید راهکاری به او ارائه کنیم که در عین این‌که زندگی معمول خودش را تعطیل نکند، راه و روش دین را هم به کار گیرد.

مثلا بعضی سوال می‌کنند وقتی امتحان الهی برای انسان‌ها پیش می‌آید باید چگونه با آن برخورد کنند. کسی که پس از سال‌ها امید و آرزو صاحب فرزندی که از لحاظ ذهنی و حرکتی دچار اشکال است، می‌شود، خانواده‌اش هم در وضعیت اقتصادی خوبی نیست، بیماری فرزند از یک طرف و مشکلات مالی از طرف دیگر ممکن است باعث شود انسان به مرز ناشکری از نعمت‌های خدا برسد با این که می‌داند ناشکری درست نیست، ما واقعا برای این مخاطب چه حرفی داریم؟ این برنامه کمک می‌کند تا مخاطبان روی رفتار‌های خود مدیریت دینی داشته باشند، یعنی خدا را در جای‌جای زندگی حاضر بدانند و این که این خدا، خدایی نیست که ما را فراموش کند.