آنها قواعد ژانر را جدی نمی‌گیرند

گوژپشت

کارگردان: فیلیپ دو بروکا / فیلمنامه: جین کاسموس و جرمی تونری/ موسیقی: فیلیپ ساردی/ فیلمبردار:ژان فرانسیس رابین/ تدوین: هنری لانوا/ بازیگران: دانیل آتیول، فابریس لاچینی، وینسنت پرز، ماری جیلیان و یان کولتو.

از میان جوانانی که موج نوی سینمای فرانسه را به راه انداختند، تعدادی نیز نتوانستند از سایه بزرگان این نهضت سینمایی عظیم بیرون بیایند، اگرچه خود از ابتدای این موج در سینما حضور داشتند. فیلیپ دوبروکا که در دهه 50 همزمان با موج نو در سینما حضور داشت هم با کلود شابرول به عنوان دستیار کارگردان کارکرده و هم با فرانسوا تروفوی فقید، آن هم در فیلم ماندگار 400 ضربه. با این حال دوبروکا هرگز از سایه این غول‌ها بیرون نیامد، اگرچه در دهه 60 خودش کارگردانی مستقل شد و تا زمان مرگ بیش از 30 فیلم ساخت.

با این همه دوبروکا از مزیت و تجربه‌ای برخوردار بود که بسیاری از موج نویی‌ها و البته نه همه آنها، فاقدش بودند. دوبروکا این شانس را داشت که پیش از ورود به سینما، دنیای مستند و فیلمسازی را در این عرصه به عنوان فیلمبردار تجربه کند. همین تجربه به او کمک کرد تا بهتر از بقیه در فیلمبرداری آثار بعدیش خلاقیت نشان دهد. با این همه دوبروکا، کارگردانی است که عمده آثارش اگرچه با بهترین بازیگران فرانسوی مانند ژان پل بلو موندو، ژان پی کاسل، کاترین دونوو، دانیل آتیول و غیره ساخته شده، اما بجز معدودی از فیلم‌هایش، بقیه آثارش کمدی‌های دم دستی بوده‌اند و او کمتر درام اجتماعی صرف یا دیگر آثار را تجربه کرده است. خود او نیز معتقد بود اگرچه عمده آثارش زیرساخت کمیک دارند، اما هرگز قرار نبوده چیزی جز این بسازد و این نوع سبک را دلیلی بر قدر ندانستن سینمایش نمی‌دانست. اگرچه حقیقت این بود که دوبروکا را کسی جدی نمی‌گرفت.

گوژپشت با نام اورژینال لی باس در عمده کشورهای انگلیسی زبان با نام آماده باش به اکران در آمد. قصه فیلم از نوول تاریخی و مشهور پاول فرای مربوط به 1858 اقتباس شده است؛ زمانی که هنوز شوالیه‌های فرانسوی با آداب خود برای شهروندان و دربار، مورد احترام بودند. یک ارتشی سابق به نام لیژار به دنبال دوستان قدیمی می‌گردد تا پس از سال‌ها زندگی پر از ماجرا و دوری از خانه، آسایش داشته باشد. او نزد دوستش نردوز می‌رود غافل از این‌که در غیابش اتفاقات ناخوشایندی افتاده است. نردوز که همسر و پسری دارد می‌خواهد با گونزو ـ یکی از کله گنده‌های منطقه ـ در بیفتد، اما با پیشدستی گونزو نه تنها نردوز طی کمینی کشته می‌شود، بلکه بقیه خانواده او نیز به دست عوامل و افراد گونزو به قتل می‌رسند. لیژار،پسر دوستش را بر می‌دارد و به کوهستان پناه می‌برد تا بلکه اوضاع کمی آرام‌تر شود، اما مجبور است 16 سال تمام در خفا زندگی و فرزند دوستش را سرپرستی کند.

گوژپشت فاقد آن نظم و ترتیبی است که در فیلم‌های اینگونه فرانسوی مانند سه تفنگدار دیده‌اید. در بهترین حالت، گوژپشت یک قصه تاریخی دارد که قرار است به صورت سمبلیک بخش کوتاهی از تاریخ را بازسازی کند. صحنه‌های جنگی یا نماهای مبارزه و شمشیرزنی بسیار دم دستی از کار درآمده‌اند و با توجه به داستان که اصلا یک فیلم فرانسوی شوالیه‌ای و شمشیرزنی است، قابل گذشت نیست. با این همه گاهی تعلیق مناسبی در برخی داستانک‌ها می‌بینیم که مهم‌ترین آنها همانا دختر بودن فرزند نردوز است. در حالی که تماشاگر تصور می‌کند لیژار 16 سال تمام از یک پسر خردسال با تمام وجود مراقبت می‌کرده است.