درمان انواع کم خونی

همچنین تعداد استاندارد گلبول‌های قرمز خون برای مردان حدود 5 میلیون و برای زنان 5‌/‌4 میلیون در هر میلی‌متر مکعب خون است. هر فرآیندی که بتواند طول عمر طبیعی یک گلبول قرمز را که معمولا حدود 120 روز است مختل کند، باعث کم‌خونی می‌شود. گلبول‌های قرمز در مغز استخوان ساخته می‌شوند. کم‌خونی اساسا از دو طریق اصلی یعنی از طریق کاهش در تولید گلبول‌های قرمز یا هموگلوبین یا از طریق کاهش یا تخریب خون به جود می‌آید.

تقسیم‌بندی رایج‌تر کم‌خونی (کاهش هموگلوبین)‌ براساس MCV یا حجم گلبول‌های قرمز خون است به طوری که MCV کمتر از 80 به عنوان کم‌خونی میکروسیتیک، MCV در حد نرمال (100ـ80)‌، کم‌خونی نورموسیتیک (با حجم سلولی نرمال)‌ و MCV بالا، کم‌خونی ماکروسیتیک نامیده می‌شوند.

در کم‌خونی ناشی از کمبود آهن که علاوه بر کاهش هموگلوبین، میانگین حجم سلولی نیز پایین است، کم‌خونی از نوع میکروسیتیک است. آهن، ترکیب اصلی هموگلوبین است و کاهش خون مزمن ناشی از هر علتی، دلیل اصلی کاهش سطح آهن بدن است، زنان به علت از دست دادن خون ماهانه، بیشتر از مردان دچار کم‌خونی ناشی از کمبود آهن می‌شوند که معمولا علائم زیادی نداشته و موقتی است. کم‌خونی ناشی از کمبود آهن همچنین می‌تواند بر اثر خونریزی‌های مکرر کوچک مانند سرطان کولون یا زخم‌های معده اتفاق بیفتد.

خونریزی معده ممکن است توسط درمان با داروهای رایج بدون نسخه مانند آسپرین و ایبوپروفن آغاز شود. در نوزادان و کودکان، کم‌خونی ناشی از کمبود آهن، اغلب به دلایل تغذیه‌ای است. از دست دادن شدید خون در خونریزی‌های داخلی (مانند خونریزی معده)‌ یا خونریزی خارجی (ناشی از آسیب‌ها)‌، می‌تواند در مدت زمان کوتاهی، کم‌خونی فوق‌العاده‌ای را ایجاد کند. این نوع از کم‌خونی در صورتی که فورا به آن رسیدگی نشود، منجر به علائم و پیامدهای حاد می‌شود.

کم‌خونی ماکروسیتیک، به دریافت ناکافی ویتامین B12 یا اسیدفولیک یا هر دو مربوط می‌شود. کمبود ویتامین B12 معمولا در گیاهخواران یا افراد الکلی دیده می‌شود. ویتامین B12 و فولات در ساختن مولکول هم که بخش سازنده هموگلوبین است، دخالت دارد. کمبود فولات با کاهش مصرف سبزیجات برگ سبز و جذب ناکافی آن به وجود می‌آید. این نوع از کم‌خونی‌ها ممکن است بر اثر عمل جراحی معده و برداشتن قسمت‌هایی از آن نیز ایجاد شود.

در کم‌خونی موسوم به پرنیسیوز که علت آن یک واکنش خودایمنی علیه سلول‌های دیواره معده است، جذب ویتامین B12 از روده مختل می‌شود. کمبود فولات یا ویتامین B12 می‌تواند به سوءهاضمه نیز مربوط باشد. کمبود ویتامین B12، عوارض عصبی ایجاد می‌کند. کم‌خونی ماکروسیتیک می‌تواند به 2 کم‌خونی مگالوبلاستیک و غیرمگالوبلاستیک تقسیم شود.

در کم‌خونی مگالوبلاستیک، نارسایی در سنتز DNA، سبب محدودیت در تقسیم سلول‌های بنیادی خون‌ساز می‌شود و با افزایش شمار لوب‌های هسته گلبول سفید، نوتروفیل همراه است. کم‌خونی ماکروستیک غیرمگالوبلاستیک به علل متفاوتی مانند عدم توازن در سنتز DNA گلوبین، ایجاد می‌شود. ازجمله دیگر کم‌خونی‌ها و علل آنها کم‌خونی همولیتیک (پاره شدن گلبول‌های قرمز خون)‌ است که می‌تواند ناشی از آنتی‌بادی‌های چسبیده روی سطح گلبول‌های قرمز باشد.

کم‌خونی در نوزادان نارس هم که در 6 ـ 2 هفته پس از تولد ظاهر می‌شود، علت آن عدم پاسخ اریتروپوئیتین به افت مقدار هماتوکریت (میزان خون تولید شده توسط گلبول‌های قرمز)‌ است که از انواع دیگر کم‌خونی‌هاست. همچنین مجموعه‌ای وسیع از بیماری‌های مغز استخوان می‌تواند منجر به کم‌خونی شود، به عنوان مثال سرطان‌هایی که به مغز استخوان منتشر می‌شود، (متاستاز می‌دهد)‌ یا سرطان‌های مغز استخوان (مانند لوسمی)، می‌تواند منجر به تولید گلبول‌های قرمز ناکافی از مغز استخوان و کم‌خونی شود. در این میان شیمی‌درمانی‌های خاصی نیز می‌تواند به مغز استخوان آسیب رسانده و با کاهش تولید گلبول‌های قرمز خون، منجر به کم‌خونی شود.

برخی عفونت‌ها نیز می‌توانند مغز استخوان را درگیر کرده و با آسیب رساندن به آن، باعث کم‌خونی شود. همچنین در بیماران با نارسایی کلیوی، ممکن است تحریک طبیعی هورمون ضروری برای تولید گلبول‌های قرمز خون توسط مغز استخوان کاهش یابد و حتی ویروس HIV و سندرم کاهش ایمنی (ایدز)‌ می‌تواند موجب کم‌خونی شود. از سوی دیگر مصرف برخی داروها مانند استامینوفن نیز می‌تواند باعث ایجاد اجسام غیرطبیعی در داخل گلبول‌های قرمز شده و باعث ایجاد کم‌خونی شود. در ضمن اسفروسیتوزارثی، یک اختلال ژنتیکی است که سبب آسیب‌دیدگی غشای گلبول‌های قرمز می‌شود و نتیجه‌اش جدایی گلبول و نابودی آن توسط طحال است. سایر اختلالات ژنتیکی عبارتند از کم‌خونی ناشی از گلبول‌های داسی‌شکل که به علت وجود ژن هموگلوبین‌های هموزیگوت است و همچنین اختلال ژنتیکی که می‌تواند با تضعیف تولید هموگلوبین، باعث ایجاد کم‌خونی و تالاسمی آلفا و بتا شود. کم‌خونی‌های ژنتیکی گاهی ممکن است آنقدر شدید باشد که منجر به مرگ جنینی شود.

کم‌خونی میلوفتیزیک، یک نوع شدید از کم‌خونی است که به علت جایگزین شدن مغز استخوان با مواد دیگر همانند تومورها یا گرانولوماهای بدخیم به وجود می‌آید.

نوع دیگر کم‌خونی ناشی از کمبود آهن، بر اثر آلودگی با انگل کرم قلابدار، آمیب شیستوزومیا و تریکوریس تریکیورا (کرم شلاقی)‌ ایجاد می‌شود.

زنان در دوران بارداری حدود 500 میلی‌گرم آهن از دست می‌دهند، بنابراین می‌بایست مقدار مشابهی آهن دریافت‌ کنند تا دچار کمبود نشوند. پیامدهای احتمالی کم‌خونی برای مادر، شامل نشانه‌های قلبی، عروقی، کاهش قدرت بدنی و نیروی عقلانی، کاهش عملکرد سیستم ایمنی بدن، کاهش ذخیره خون محیطی و افزایش نیاز به تزریق خون پس از زایمان است و پیامدهای احتمالی برای جنین، زایمان زودرس، مرگ داخل رحمی، پارگی کیسه آب و عفونت است.