گزارشی از پشت صحنه مجموعه «خندهبازار»
بازار داغ قهقهههای تابستانی
چند سالی است تلویزیون نگاه ویژهای به ساخت مجموعههای نمایشی طنز به عنوان ژانری مخاطبپسند دارد، اما به ندرت شاهد پخش برنامههایی با مضمون نقد و شوخی در صدا و سیما بودهایم.
شهاب عباسی ـ کارگردان هنری ـ در مجموعه «خنده بازار» از کسانی است که توانسته این مقوله را در جامعه بازگو کند. او در سری اول مجموعه خندهبازار جزئیات برنامهها را در فضایی نقادانه زیر ذرهبین برد و با استقبال خوبی از سوی بینندگان مواجه شد، این بار نیز با گروهش باغ بهشت را برای ساخت سری دوم مجموعه خنده بازار انتخاب کرده، اما آیا این کارگردان جوان در سری جدیدش میتواند با آیتمهای نو و متنوع مخاطبان خود را جذب کند؟
خوشحالم ایفاگر نقش فردوسیپور هستم!
در یک روز گرم تابستان برای انجام گفتوگویی اختصاصی با عوامل مجموعه خنده بازار قصد رفتن به دورترین نقطه شمال شرق تهران میکنیم. نقطه مقابل در ورودی باغ بهشت در دست تعمیر است، بنابراین از جاده خاکی اتوبان راهی سالن این باغ میشویم، حتی در تصورم نمیگنجد که در شهر تهران گوشهای از بهشت زمین را میتوان با چشم دید. تا چشم کار میکند سبزه و طراوت و شادابی است که هر بینندهای از دیدن این منظره زیبا به وجد میآید.
چشم دل از دیدن این مناظر خسته نمیشود و ریهها سرشار از اکسیژن حیات میشود. پس از طی مسافتی نه چندان طولانی به در اصلی ساختمان خنده بازار میرسیم که عوامل جلوی در ورودی در حال رفت و آمد و چیدمان میزانسنها هستند. با ورود به ساختمان، عباسی را میبینم که در گوشهای از فضا، در حال نوشتن سکانسهایی از فیلمنامه است. آنقدر غرق نوشتن است که به پیرامون خود کمتر توجهی ندارد. در این ساختمان چند سوله تعبیه شده است که در بخشی از این سوله عوامل در حال طراحی دکور آیتم 90 درصد هستند. سوله دیگر نیز مربوط به دکور آیتمهای 8 ، جکوزی، آسانسور و... است.
از فرصت استفاده میکنیم و قبل از شروع برداشت سکانسهای مورد نظر با سامان گوران (بازیگر نقش قادر) همکلام میشویم؛ او در عین جوانی نهتنها در عرصه تئاتر بلکه توانسته در مجموعه تلویزیونی همچون خنده بازار در نوروز 90 خوش بدرخشد و در میان مخاطبانش شناسانده شود. او معتقد است، خروسکهای دوران کودکیاش برای تقلید صدا به کمک او آمده تا بتواند به راحتی آهنگ صدایش را درست جایی که تنفس میکند (در انتهای زبانش) تغییر و ظرف چند دقیقه صدا و تیپسازی شخص مورد نظر را انجام دهد.
به گفته سامان گوران، در سری اول توسط جواد کربلایی و شهاب عباسی به گروه خنده بازار معرفی شده و بعد از صحبتهای اولیه در آیتم 90 درصد در نقش عادل فردوسیپور بازی کرده است. او درخصوص کاراکترش میگوید: «با نگاهی موشکافانه عادل فردوسیپور را زیر ذرهبین قرار دادم و تمام حرکات و رفتار و حتی نوع پوشش او را ضبط و ثبت کردم تا لازمه کار را درآورم. تیپسازی کاراکتر فردوسیپور که خود منتقد دیگران است، کار بسیار دشوار و سختی محسوب میشود، اما به هر حال خوشحالم توانستم کاراکتر فردوسیپور را به گونهای ایفا کنم که او خود نیز حتی تکرار برنامه خندهبازار را دنبال کند.»
گوران در ادامه میگوید: «عادل فردوسیپور کارهای تئاتر مرا دید و زمانی که خواستم کاراکتر ایشان را ایفا کنم، نکاتی را برایم گوشزد کرد. به طور کلی برنامه 90 درصد بیشتر از 90 استقبال شد، چون معتقدم برنامه 90، برنامهای است که حتی طنزش کولاک میکند.»
گوران همچنین در این اواخر در تئاترهای «تابان» و «ابرهای پشت حنجره» فعالیت داشته است. او در پایان گفتههایش میگوید: «قرار است اواسط مرداد بین مجموعه «خنده بازار» و سریال «سه، پنج، دو» یکسری اتفاقاتی رخ دهد که بسیار جالب و دیدنی خواهد بود.»
انتقادی بودن، عامل دیده شدن «خنده بازار»!
شهاب عباسی کارگردان جوانی است که با ساخت مجموعه خنده بازار نشان داد میتواند با معرفی بازیگران جدید که حاصل کارشان در مجموعه قابل قبول بوده، طنزی تلویزیونی مطابق ذائقه مخاطب سیما بسازد. او در سری اول این مجموعه سعی داشت در مقوله طنز به نقد فوتبال، سینما، موسیقی و ... بپردازد. این بار نیز او سعی دارد با آیتمهای جدیدی چون جکوزی، پلیس نامحسوس، صندلی داغ و ... حرف تازهتری برای گفتن داشته باشد.
به گفته عباسی در برنامههایی که در ایام عید ساخته میشود باید خیلی از المانهایش سبک و سنگین شود چراکه در این ایام رقابت بسیار زیاد است و هر تیمی سعی دارد ارزش کارش را نشان دهد بنابراین شرایط و موقعیت پخش کار در ایام نوروز با روزهای عادی بسیار متفاوت است. به نظر عباسی باید خیلی از آیتمهایی که در این مجموعه دیده نشده بود حذف و با اضافه کردن یک سری آیتم جدید به استقبال مخاطبان خود برود. خندهبازار در ایام نوروز 90 با استقبال خوبی از سوی مردم مواجه شد. عباسی در این خصوص میگوید: «سعی داریم در بخشهای بعدی این مجموعه این رضایت را همچنان ادامه دهیم و تنها تفاوت برنامه نوروزی با روزهای عادی این است که در ایام عید هر شب شاهد پخش این مجموعه بودیم، اما این روزها خندهبازار فقط هفتگی روی آنتن میرود، اما قرار است با آغاز ماه مبارک رمضان هر شب مهمان خانهها باشیم».
شهاب عباسی بازیگری را در سال 74 با آیتم «لبخند سوم» و بعد از آن «نوروز 74»، «صد سال به این سالها»، «سلام آشنا»، «سلام سلام» و... آغاز کرده و به اعتقاد او پخش برنامههای آیتمی به صورت پیاپی تا مدتی باعث تعطیلی تولید و پخش برنامههای آیتم محور شد. او معتقد است بازیگرانی در آیتم میتوانند حرف اول را بزنند که واقعا پتانسیل و استعداد داشته باشند. عباسی در ادامه میگوید: «خوشبختانه در این مجموعه با افرادی همکاری داریم که از هر نظر در مجموع قابل قبول و کاربلد هستند. از طرفی نیز وجود فرید شبخیز ـ تهیهکننده برنامه ـ باعث دلگرمی کار است چراکه آدم مثبتاندیشی است و تمام کارها را دوستانه دنبال میکند».
عباسی معتقد است در سری پیش مجموعه خندهبازار عامل اساسی ضعف کار متن بود، چرا که در بخش نویسندگی اختلال رخ داده بود که او و سالاری را واداشت در حین برداشتها و حتی پشت مانیتور و... متنها را بنویسند. همچنین به نظر عباسی انتقادی بودن برنامه خندهبازار باعث دیده شدن این مجموعه شده زیرا اگر صرفا برنامهای کمدی ساخته میشد کار به خوبی الان دیده نمیشد و از جذابیت بالایی برخوردار نبود و تنها عامل انتقادی بودن قضیه در دیده شدن این مجموعه دخیل بوده است.
کاراکتر جیرانی به سخره کشیده نشد!
محمدرضا خسروی ـ ایفاگر نقش جبرانی ـ در دکور هشت، مقابل دوربین خبرنگار سینما گلخانه که امروز در استودیوی شبکه 3 برای تهیه گزارش پشتصحنه حضور یافته است، با او گفتوگو میکند. خسروی به گونهای مقابل آنها نشسته است که تیپ اصلی کاراکتر فریدون جیرانی را به نمایش میگذارد. از سوی دیگر عوامل پشت صحنه از جمله پسر کوچک فرید شبخیز به همراه عکاس ـ محمد فوقانی ـ و... لباسهای یکدست فسفریرنگ تیم ورزشی را به تن کرده تا خود را برای صحنه سکانسهای مربوط به 90 درصد مقابل دوربین آماده کنند.
بعد از برداشت تصویری از محمدرضا خسروی، موفق میشویم با او به گفتوگو بپردازیم. او که خود در عرصه کارگردانی حرفی برای گفتن دارد آخرین اثر خود را با نام «دوراهی تردید» آماده پخش کرده است. او درخصوص این که چه عاملی باعث شد چهرهاش از لحاظ بصری به عنوان ایفای کاراکتر فریدون جیرانی انتخاب شود، میگوید: «فکر نمیکنم المانی از صورتم به جیرانی شباهت داشته باشد و فقط با گریم و تیپسازی به این کاراکتر نزدیک شدهام».
او ادامه میدهد: «قصد نداریم در این مجموعه کاراکتر شخصیتها را تخریب یا مسخره کنیم بلکه هدف اصلی این است که یک سری معضلات اجتماعی یا حتی گفتن حرفهایی در عرصه سیاسی را در قالب طنز مطرح کرده و به نمایش بگذاریم. مردم چنین سبکی را میپسندند. اگر انتقادی با خنده و جملات طنز بیان شود بسیار تاثیرگذارتر از برخوردهای خشک، جدی یا حتی رئال است».
خسروی مانند دیگر بازیگرها تمام فیلمها را تماشا و شخصیتها را با تکرار فیلمها در ذهنش ثبت میکند. او درخصوص کار طنز این چنین میگوید: «کاریکاتور و طنز، المانها و مشخصههای خاص خود را دنبال میکند. سعی کردم برای نزدیکی به کاراکتر جیرانی یک سری از تکیهکلامها و المانهای او را اغراق کنم. بر فرض مثال جمع شدن چشم جیرانی یکی از این مشخصههاست. به گونهای که هر بیننده با دیدن این کاراکتر به یاد جیرانی میافتد و میگوید مانند او صحبت میکنم».
خسروی میگوید: «باورتان نمیشود زمانی که برایم تکهای از مو میگذارند احساس میکنم قیافهام تغییر کرده بنابراین ناخودآگاه فکم به سمت جلو آمده و چشمهایم جمع میشود. سعی دارم در این قالب نقش بمانم و به کاراکتر فریدون جیرانی نزدیک شوم و از محمدرضا خسروی فاصله بگیرم.»
خسروی ادامه میدهد: «بازی کاراکتر جیرانی سخت است اما از آنجا که بازیگر هستیم وظیفه داریم به گونهای این کاراکترهای طنز را ایفا کنیم که به سمت و سوی تخریب و لودگی نرود.»
به گفته محمدرضا خسروی، فریدون جیرانی از این که کاراکترش به سخره کشیده نشده راضی است و معتقد است در قالب طنز خیلی از سخنان ناگفته به راحتی زده میشود.
همچنین از نظر خسروی هر چقدر برنامهها محاورهای و صادقتر باشد به جذابیت برنامه کمک بزرگی میکند. او در این باره میگوید: «برنامه 7 که فریدون جیرانی اجرای آن را در دست دارد آنقدر جذابیت داشته که توانستیم طنز آن را بسازیم. از نظر مردم برنامه 8 برنامهای خندهدار و جالب بوده است. به نظرم برنامهای که بیننده ندارد درست کردن طنز آن فایدهای نخواهد داشت.»
از نوشتن و بازی کردن لذت میبرم!
فتوحی نویسنده برنامه در استودیو لحن بیان دیالوگها را با سامان گوران و صمدی تمرین میکند و از آنها میخواهد که چگونه و با چه لحنی بیان کنند. بعد از برداشت سکانس با فتوحی که متن مذکور را نگاشته بود میخواهیم گفتوگویی داشته باشیم. فتوحی علاوه بر نویسندگی در مجموعه خندهبازار ایفاگر نقشهای گوناگون با تیپسازیهای مختلف است و آیتم دادگاه خانواده (در کاراکتر منشی) یکی از آیتمهای ثابت او محسوب میشود. به گفته او دورههای بازیگریاش را نزد استاد سمندریان گذرانده است. همچنین فتوحی در زمینه کارگردانی نیز فعالیت دارد و تاکنون 4 تلهفیلم با نامهای «هفت گذر»، «زمان فرا خواهد رسید»، «غریبهها» و «دختر باران» را ساخته است. او میگوید: «موضوع کار بسیار جالب است و از این که هم مینویسم و هم بازی میکنم لذت میبرم. علاوه بر این عاملی که باعث شد این کار را بپذیرم به این علت بود که در کارهای طنز این چنینی به راحتی میتوانی حرف بزنی. در تلهفیلم آنقدر که باید و شاید نمیتوانی پیام خود را انتقال دهی اما در این کار انتقادی بیان خیلی از دیالوگها آسان است.»
وی ادامه میدهد: «چند وقتی است که اتفاقات خوبی در سازمان رخ داده و اگر دقت کرده باشید برنامههایی که تاکنون مشاهده کردهایم اکثرا دست برنامهسازان در ساختشان باز بوده و ما در مجموعه «خنده بازار» سعی داریم با یک سری المان و مشخصهها مطالبی را به بینندگان ارائه دهیم.»
به گفته فتوحی این کار به لحاظ کمدی یکسری رویدادهای تلویزیونی را نقد میکند. انتقادی که باعث توهین و تخریب شخصیتها و برنامهها نمیشود، بلکه نوع انتقادی برنامه مدنظر بوده است. او میگوید: «به کمک شهاب عباسی، فرید شبخیز و دیگر دوستان برای ماجرا به یک خط اصلی رسیدیم و براساس این خط، متنها را دستهبندی کردیم و یکسری آیتمها مانند آسانسور، صندلیداغ و... به برنامه اضافه کردیم.»
او ادامه میدهد: «اصرار ندارم دیالوگها عینا بیان شود، چون متن مشخص است و قبل از فیلمبرداری توسط عباسی و قادری خوانده وچک میشود و تغییرات لازم قبل از برداشت صورت میگیرد.»
صالح علا میرود، صندلی داغ میآید!
سری اول مجموعه خنده بازار در دانشگاه صنایع غذایی واقع در بلوار فرحزادی برداشت میشد و از آنجا که با یکسری محدودیتها چه از لحاظ امکانات و چه از لحاظ فضا مواجه بودند تصمیم بر آن شد باغ بهشت را که هم فضای بزرگی دارد و هم مشابهسازی خیابان، جاده و... در آن صورت میگیرد انتخاب کنند. این را غلامرضا هاشمزاده (مجری طرح این پروژه) میگوید و ادامه میدهد: «در سری اول کار بسیار سختتر از این سری بود. به این دلیل که تمام برداشتهای داخلی و خارجی همگی در سوله نسبتا کوچکی ضبط میشد، اما در اینجا بخشهای خارجی مانند گزارش 8 و 90درصد و... با تنوع فضایی برداشت میشود و این خود باعث شده کیفیت کار در بخش خارجی موثر واقع شود.»
قرار دادن چهرههایی چون کوروش معصومی و سیاوش مفیدی در کنار دیگر بازیگران باعث تقویت این مجموعه شده است. کوروش معصومی از سابقهداران عرصه تلویزیون است و پیش از این او را در سریال «کت جادویی» و برنامههایی چون «نوروز 77»، «جمعه بازار» و... دیدهایم. او که در برنامه خنده بازار سری اول کاراکتر صالحعلا را بخوبی به تصویر کشید و یکی از پرطرفدارترین بازیگر نوروز 90 محسوب میشد،این بار نیز در سری دوم این مجموعه با کاراکترهای متفاوتی حضور پیدا کرده است.
«آقای صالحعلا نخستین تهیهکنندهای بودند که با ایشان کارم را آغاز کردم و اعلام میکنم به ایشان ارادت خاصی دارم و المانی که در شخصیت صالحعلا بهچشم میخورد صاف و ساده بودن شخصیت اوست. با آن که آدمها طبیعتا نمیتوانند آنقدر ساده باشند، اما ایشان وجه سادگی و شفاف بودن را بلد هستند و این امر موجب متمایز شدنشان شده است.» این را کوروش معصومی میگوید و ادامه میدهد: «بنابراین با شبیهسازی، یکسری از اتفاقات که برای استاد صالح علا رخ نداده در قالب موقعیت میگذارم و بعد با خود میگویم این کاراکتر که در این موقعیت قرار گرفته، قرار است چه کار کند و چه جور شخصیتی داشته باشد.»
معصومی میگوید: «در کار طنز 50 درصد مربوط به سبک متن و کارگردانی است و مابقی دخالت بازیگر است. ما بازیگر هستیم و نباید برایمان فرقی داشته باشد که چه نوع طنزی ایفا میکنیم و به قول معروف گروه خونی باید با نوع تیپسازی همخوانی داشته باشد.»
او ادامه میدهد: «از این که متن جلویم میگذارم ناراحتم. زمانی که با مهران مدیری کار میکردم ایشان خط داستان را به ما میدانند و ما به بداهه برداشتها را ضبط میکردیم. معتقدم در کار بداهه اتفاقات جالبتری رخ میدهد تا با اکتفا به متن داستان! به نظرم در کنار بداههگویی از خلاقیت بازیگران هم استفاده شده و کار پختهتر و جالبتر از آب در میآید. در کل میتوانم بگویم بداههگویی را دوست دارم.»
سیاوش مفیدی را پیش از این در آیتم هواشناسی دیده بودیم. او بعد از این بخش در کاراکتری متفاوتتر از اثر قبلیاش در نقش پلیس نامحسوس ظاهر شده است. او همچنین سریال «سهدنگ سهدنگ» (با ایفای نقش فرشاد، داماد خانواده) را در دست پخش دارد. وی میگوید: «در جلساتی که با شهاب عباسی، کارگردان کار داشتیم به این نتیجه رسیدیم آیتم هواشناسی را ادامه ندهیم. به نظرم بعضی از برنامهها کشش ساخت سری دوم را ندارد. فکر کردم اگر دوباره آیتم هواشناسی را ادامه بدهیم باعث میشود قسمتهای پخش شده سری قبل زیر سوال برود و ذهنیت بدی برای بینندگان به جا بگذارد. به نظرم همان چند بخش کافی بود و ذهنیت خوبی را از خود به جای گذاشته است.»
او که در سری دوم علاوه بر آیتم ثابت پلیس راه، نقش شادابیان مسوول فدراسیون ورزشی در برنامه 90درصد را نیز ایفا میکند، در ادامه میگوید: «تلویزیون زیاد تماشا نمیکنم و فقط در خصوص کاراکتر پلیس راه چند قسمت آن هم به طور گذرا دیدم. سعی کردم تکیهکلامهایشان مد نظرم باشد و تاکید روی یک سری از المانها و دیالوگها داشته باشم. البته در خیلی از موارد نیز خودم دیالوگهایی مانند اعمال قانون، امتیاز منفی و ... را اضافه کردم و از این تکیهکلامها استفاده لازم را بردم.»
عوامل مجموعه «خندهبازار»
کارگردان هنری: شهاب عباسی/ کارگردان فنی: علی شبخیز/ مجری طرح: غلامرضا هاشمزاده/ طراح نورپردازی: فریدون کاظمیان/ طراح گریم: شهرام خلج/ صدابردار: مسعود دادگری/ طراح دکور: طاهره رحمانی/ تدوین: حبیب دهبزرگی و حامد حسینی/ سرپرست نویسندگان: آرش قادری/ نویسندگان : حمید برزگر، یزدان فتوحی و شهاب عباسی/ تصویربرداران: مرتضی ندرلو، مهدی مقدم و محسن عزیزکندی/بازیگران: شهاب عباسی، سیاوش مفیدی، حمید نیکنبرد، کوروش معصومی، محمدرضا خسروی، سامان گوران، آرش میراحمدی و ...
پروانه صدقی
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
